آموزش وپرورش شهرستان بافت (معلم) شمع شب افروز معلم(طرح درس - نمونه سوالات علوم چهارم - ریاضی چهارم -عکس ) منصور حبیبی

این وبلاگ به امید خدا ی منان برای اطلاع رسانی ودراختیار گذاشتن اطلاعات ومسائلی راکه دریافت یاتهیه مینمایم امید دارم که دوستان درهرموردی که می توانند یاریم کنندتا این وبلاگ را به بهترین نحومدیریت کنیم من امیدوارم تابتوانم دراین وبلاگ مسائل1- آموزشی 2- اجتماعی3- مذهبی 4- فرهنگی 5- ادبیات وشعر 6- جاهاومناطق دیدنی 7-عکس های خوب وباحال 8- سؤالات درسی مقطع ابتدائیرادراختیار دوستان وهموطنان خودم قراردهم ودوست دارم که من را دراین زمینه یاری وکمک کنید امیدم اول به خدا بعداٌ به دوستان می باشد پس بیا تو

نکات علوم ششم (سفربه اعماق زمین )
نویسنده : منصور - ساعت ۱٢:٠٤ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٢۱ اسفند ۱۳٩۳

comment نظرات ()
آزمون آغازین ششم
نویسنده : منصور - ساعت ۱۱:۱٢ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱۸ آذر ۱۳٩۳

comment نظرات ()
راههایی برای تقویت املا
نویسنده : منصور - ساعت ٢:۳۱ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۳۱ تیر ۱۳٩۳

 

راههایی برای تقویت املا

 

مقطع ابتدایی زیر بنای مقاطع دیگر تحصیلی می باشد و در مقطع ابتدایی نیز پایه اول اساس پایه های دیگر می باشد و هر چقدر دانش آموزان در این پایه بهتر آموزش ببینند در پایه های دیگر راحت تر هستند و بالعکس ; در پایه اول دو درس ریاضی و فارسی ( قرائت فارسی و املای فارسی کلیدی هستند و بیشترین ساعات به این دو درس اختصاص می یابد و از بین دو درس ذکر شده درس فارسی از اهمیت دو چندانی برخوردار می باشد. به طوری که بدون یادگیری درس فارسی ، یادگیری دروس دیگر تقریبا غیر ممکن می باشد. چندین بار بود که آموزگار پایه دوم از وضعیت تحصیلی دو دانش آموز ابراز نگرانی می کرد و آنان را در حد دانش آموزان پایه اول هم نمی دانست . از عدم پیشرفت تحصیلی آنان صحبت می کرد; مدیر مدرسه با اولیای دانش آموزان ذکر شده ، مشاوراتی را بعمل آورد . قرار شد آنان به فرندان خود کمک کنند و همگام با معلم درس ها را تکرار و تمرین کنند.بعد از گذشت یک ماه ، متاسفانه پیشرفتی حاصل نشد در جلسه شورای معلمان وضعیت دانش آموزان مذکورمورد بحث قرار گرفت . پیشنهادهایی ارائه گردید و بنده را مامور رسیدگی به این دانش آموزان نمودند ، من هم با بررسی نمرات سال گذشته آنان و مشاوره با والدین و معلم پایه دوم آنان مطالبی را جمع آوری نمودم.

 

تجزیه و تحلیل اطلاعات

 

پس از مطالعه نمرات و مشاوراتی که با معلم پایه اول ، دوم و والدین این دانش آموزان صورت گرفت و راه های متعددی جهت تقویت املای آنان مورد بررسی قرار گرفت و خلاصه یافته های حاصل از تجزیه و تحلیل به شرح زیر تدوین گردید.

 

برخی از علل ضعف دانش آموزان در درس املا از این قرار بود :

 

- بیش از دو سوم حروف الفبای فارسی را نمی شناختند و آن ها را با هم اشتباه می گرفتند.

 

- نظر به سن بالای معلم پایه اول( بیش از 20 سال سابقه تدریس ) و عدم علاقه به تدریس در پایه اول ، در انجام تمرین و تکرار هجاها در سر کلاس کوتاهی شده بود.

 

- معلم پایه اول علل اصلی ضعف آنان را ، غیبت ها بیش از اندازه دانش آموزان ذکر کردند.

 

- تحصیلات کم والدین (زیر پنجم ابتدایی) و ضعف آگاهی آنها جهت رسیدگی به درس فرزندشان متناسب با نیاز آنها، یکی دیگر از علل ضعف دانش آموزان می باشد.

 

مراحل آموزش نوشتن دارای پنج مرحله مجزاست :

 

1- آموزش نوشتن غیر فعال ( رونوسی )2- آموزش نوشتن نیمه فعال ( املا )3- آموزش نوشتن فعال پایه یک ( کلمه سازی ) 4- آموزش نوشتن فعال پایه دو( جمله سازی)5- آموزش نوشتن فعال (خلاق )انشا و انواع آن

 

 با توجه به مشکل دانش آموزان در مرحله آموزش نوشتن نیمه فعال (املا) است به آموزش املا می پردازیم. مهارت املا نویسی به معنی توانایی جانشین کردن صحیح صورت نوشتاری حروف ، کلمات و جمله ها به جای صورت آوایی آنهاست. دانش آموزان باید به این مهارت دست یابند تا بتوانند به خوبی بین صورت تلفظی کلمه ها و حروف سازنده آن ها پیوند مناسبی برقرار کنند بدین ترتیب زمینه لازم برای پیشرفت آنان در درس های جمله نویسی، انشا و به طور کلی مهارت نوشتن بهتر فراهم می شود، دانش آموزان هنگام نوشتن املا» باید نکاتی را در باره صداهایی که بوسیله معلم در قالب کلمات و جمله ها بر زبان جاری می شود رعایت نمایند : الف) صداها را خوب بشنوند ،کلمه را کاملا تشخیص داده و درک کنند. ب) کلمات را خوب تشخیص دهند آنها را به خاطر بیاورند و تصویر آنها را مجسم کنند و همچنین کلمه صحیح را در ذهنشان بازشناسی کنند. ج) کلمات را درست بنویسند ، حروف سازنده کلمه را صحیح بنویسند و کلمه را به درستی بازنویسی کنند واز توالی حروف به صورت مناسب استفاده کنند .

 

اشکالات املائی دانش آموزان که از دیدگاه زبان شناختی بر اثر اشکالات رسم الخطی ، تاثیر لهجه و گویش محلی دانش آموزان و فرایندهای آوایی حذف ، تبدیل ، افزایش و قلب به وجود می آیند از دیدگاه روان شناختی از موارد زیر سرچشمه می گیرند : الف) ضعف در حساسیت شنوایی ، مثال : ژاله - جاله ، ب) ضعف در حافظه شنوایی ، مثال جا انداختن کلمات ، ج) ضعف در حافظه دیداری ، مثال حیله - هیله ، د) ضعف در حافظه توالی دیداری ، مثال مادر - مارد 5) قرینه نویسی ، مثال دید ،و) وارونه نویسی ، مثال دید ،ز) عدم دقت ، مثال : گندم - کندم ،ح)نارسا نویسی ، مثال رستم - رسم

 

روش تدریس املا

 

املا یعنی نوشتن مطلبی که دیگری بگوید یا بخواند . درس املا در برنامه آموزشی دوره ابتدایی این اهداف را در بر می گیرد: 1- آموزش صورت صحیح نوشتاری کلمه ها و جمله های زبان فارسی 2- تشخیص اشکالات املایی دانش آموزان و رفع آنها 3 -تمرین آموخته های نوشتاری دانش آموزان در رونویسی.بدیهی است با نوشتاری که با غلط های املایی همراه باشد ارتباط زبانی بین افراد جامعه بخوبی برقرار نمیشود. بنابراین ، لزوم توجه به این درس کاملا روشن است علاوه بر اهداف فوق ، املا نویسی ، دانش آموزان را یاری می کند تا مهارت های خود را در این زمینه ها تقویت نمایند: 1- گوش دادن با دقت ، 2- تمرکز و توجه داشتن به گفتار گوینده ( معلم ) ، 3- آمادگی لازم برای گذر از رونویسی (نوشتن غیرفعال ) جمله نویسی و انشا (نوشتن فعال)

 

 نکات برجسته روش آموزش املای فارسی :

 

1 -توجه بیشتر به وجه آموزشی درس املا نسبت به وجه آزمونی آن، 2- انعطاف پذیری در انتخاب تمرینات در هر جلسه املا ،3- توجه به کلمات به عنوان عناصر سازنده جمله های زبانی، 4- ارتباط زنجیر وار املاهای اخذ شده در جلسات گوناگون

 

 معیارهای ارزشیابی
عناصر دیگر روش آموزش املا، را به این صورت هم میتوان مرحله بندی کرد :

 

گام اول، انتخاب متن املا و نوشتن آن روی تخته سیاه و خواندن آن

 

گام دوم ، قرائت املاتوسط معلم و نوشتن آن توسط دانش آموزان

 

گام سوم ، تصحیح گروهی املاها و تهیه فهرست خطاهای املایی

 

گام چهارم ، تمرینات متنوع با توجه به اولویت بندی اشکالات املایی استخراج شده.

 

انتخاب متن : در انتخاب متن املابه موارد زیر توجه شود : 1- متن مورد نظر حاوی جمله باشد و از انتخاب کلمه به تنهایی خودداری شود. 2- کلمات سازنده جملات متن از حروفی تشکیل شده باشند که قبلا تدریس شده اند. 3- کلمات خارج از متن کتاب های درسی ، از 20 درصد کل کلمات بیشتر نباشد.4- علاوه بر جملات موجود در کتاب های درسی ، با استفاده از کلمات خوانده شده ، جملات دیگری هم در نظر گرفته شوند . 5- در هر جلسه از کلماتی که در جلسات قبلی برای دانش آموزان مشکل بوده اند نیز استفاده شود تا بتوان درجه پیشرفت شاگردان را اندازه گیری کرد.

 

قرائت:معلم متن املا را از روی تابلو پاک کرده ، پس از آماده شدن دانش آموزان ، آن را با صدایی بلند و لحنی شمرده و حداکثر تا دو بار قرائت می کند . البته هنگام قرائت متن املااز خواندن کلمه به کلمه خودداری کرده ، متن را به صورت گروههای اسمی و فعلی یا جمله کامل قرائت می کند تا دانش آموزان با بافت جمله و معنای آن آشنا شوند . متن املا را با سرعت مناسب تکرار می کند تا کند نویسان هم ، اشکالات خود را بر طرف نماند .

 

تصحیح گروهی : این گام با مشارکت کامل دانش آموزان انجام می شود و معلم بدون اشاره به نام آنان تک تک املا ها را بررسی و مشکلات را استخراج می کند . به این ترتیب که معلم املای اولین دانش آموز را در دست می گیرد و به کمک دانش آموز کلمات یاد شده را رونویسی می کند. سپس املای دومین ، سومین و تا آخرین دانش آموز کلاس را در دست می گیرد و به کمک همان دانش آموز یا دانش آموز دیگری ، صورت صحیح غلط های املایی را روی تابلو ثبت می کند . البته هر جا که غلط ها تکراری بودند جلوی اولین مورد آن یک علامت ( مثلا ) می زند . در پایان با شمردن غلط ها ، اشکالات املایی دانش آموزان را اولویت بندی می کند .

 

تمرینات متنوع : در این گام معلم با توجه به مهمترین و پر تعداد ترین اشکالات املایی دانش آموزان با بکار گیری انواع تمرینات حرف نویسی و کلمه نویسی و همچنین تمرینات کلمه سازی و جمله سازی به تقویت توان نوشتاری دانش آموزان می پردازد .

 

راههای پیشنهادی برای تقویت املایی دانش آموزان ضعیف 

 

با مطالعه اطلاعات جمع آوری شده در جلسه شورای معلمان جهت تقویت املا با پیشنهادات متعدد همکاران مواجه شدیم ، این پیشنهادات از این قرار بود : 1- دقت به مشق ( رونویسی ) و تصحیح غلط ها و رعایت خط زمینه 2- توجه به دست ورزی در دوره آمادگی 3- مطمئن شدن از شناخت حروف الفبای فارسی 4- بررسی دقیق تکلیف شب در خانه 5- توجه بیشتر به دانش آموزان کند نویس 6 - پرهیز از حرکات اضافی موقع گفتن املا 7- استفاده از دانش آموزان ممتاز برای روخوانی و تکرار و تمرین در کلاس 8- توجه به نوع نشستن 9- استفاده از کارت تند خوانی 10 -ترکیب صامت و مصوت 11 -اطمینان از تلفظ صحیح حروفات توسط دانش آموزان 12- تصحیح املاتوسط خود دانش آموزان

 

 خوشبختانه بعد از بیست جلسه دانش آموزان مشکل دار ، طوری پیشرفت کردند که معلم پایه دوم باورش نمی شد که این دانش آموزان ، همان دانش آموزان بیست روز پیش هستند . شرکت در بحث های کلاس ، پیشرفت در سایردروس نتیجه تقویت دانش آموزان در درس املا بود . جهت تشویق دانش آموزانی که پیشرفت حاصل نموده اند مدیر مدرسه جوایزی را به آنان داد . اولیای دانش آموزان هم خیلی خوشحال بودند و حتی یکی از اولیا که بیسواد بود تصمیم گرفت که کلاس فشرده ای هم برای او جهت سواد آموزی بصورت خصوصی در نظر گرفته شود.

 

 نتیجه گیری
اگر معلمان درس املا را همان طور که جدی می گیرند روش تدریس آن را نیز مطابق با روش تدریس های ارائه شده در کتاب های مراکز تربیت معلم تدریس کنند، به نظر می رسد دانش آموزان مشکلی در این درس نخواهند داشت. گروههای درسی نقش عمده ای در آشنایی و یادآوری روش تدریس املا را برعهده دارند. تا زمانی که دانش آموزان در مهارت خواندن پیشرفت نکرده اند صحبت از املاو املا گفتن بی مفهوم خواهد بود. انتخاب معلمان پایه اول از بین معلمان فعال و پر انرژی کمک موثری به تقویت املادانش آموزان می کند. هر چه تعداد شاگردان یک کلاس مخصوصا پایه اول کمتر باشد معلم مربوطه وقت بیشتری برای رسیدگی به دانش آموزان ضعیف در املاخواهد داشت. کمک گرفتن از اولیا فقط برای تکرار و تمرین بیشتر می تواند در تقویت املاموثرباشد.

 

 

 


comment نظرات ()
پیک شماره ی 3 چهارم ابتدایی
نویسنده : منصور - ساعت ٢:۱٢ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢٦ اسفند ۱۳٩٢

 

به نام خدا                                  پیک آدینه شماره ی 3                    10 /08 /1392                 

 نام و نام خانوادگی :  ......................................................................................          پایه ی چهارم دبستان  ادیب شهرستان بافت

   * * * یاد خـــــدا  ، دل هـــا را آرامـــش می بخشـــد . * * *  قرآن کریم

  *‌‌ * *‌ * * * *‌‌‌ * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

    فارسی :

 1 از چهار درس اول فارسی بخوانیم ، دوازده کلمه ی تشدید دار (   ّ  )، پیدا کن و بنویس  گل من.

 

................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

 

................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

 

 


2 املای کدام کلمه با توجه به معنای داده شده در جلوی آن نادرست است ؟ روی آن خط بزن عزیزم .

   سلح                                            خویش                                         غرّید

                      دوستی                                              خود                                       صدای بلندی سر داد

   صلح                                             خیـش                                          قرید

 

بنویسیم: 4 به هر کدام از کلمه های زیر یک کلمه ی دیگر اضافه کن و با هر یک جمله ای بنویس مهندس .

خوش  +   ..................................  =  ............................................................................................................................................................................. ....................................................

 

دل      +   ..................................  =  ........................................................................................................................................................................ ... .....................................................

 

 


4 -  برای هر یک از اسم های زیر دو صفت مناسب بنویس دکتر .

 هوا یِ = ...........................................    و      ................................................                  کوزه ی ِ= ...........................................    و      ................................................

 

5 کدام یک از کلمه های زیر جمع است عسل من ؟

                    الف : گلدان                       ب : استخوان                            ج : پیران            د : خندان

 


6 در بیت ( نفس باد صبا مشک فشان خواهد شد        عالم پیر دگرباره جوان خواهد شد )  قافیه کدام است خانم مهندس ؟

الف : خواهد شد ، خواهد شد               ب : مشک فشان ، جوان                     ج : خوهد ، خواهد              د : شد ، شد

 

 

7 -  معنی و مخالف و هم خانواده ی  کلمه ی  « جاهل » به ترتیب کدام گزینه است دکتر؟

                 الف :  نادانی ، عقل ، جهالت                                                                                  ب : نادان ، عاقل ، جهل

                   ج : نــادان ، دانــا ، جهــل                                                                                  د : نـادان ، عقـل ، جهل

 


8    وقتی می گو ییم در جمله ی( ) کلمه ی ( )   «چه نوع کلمه ای است »  یعنی چه گل من ؟

           الف : معنی کلمه را می خواهیم                                                       ب : کلمه از چه حروفی درست شده است

ج : چگونگی تلفظ جمله را می خواهیم                           د :  فعل بودن ، اسم بودن یا صفت بودن کلمه را می خواهیم

 


9   کدام کلمه  ی زیر با کلمه های دیگر فرق می کند مهندس ؟ « نوع کلمه  »

            الف : خوب                                   ب: دانش                                      ج : سرد                                   د : زیبا

 


10 سه نشانه که در زبان فارسی برای جمع بستن کلمات ، از آن ها استفاده می شود کدامند دکتر ؟

الف : گاه  ،  ات  ، ها                 ب : ها  ،  ان  ،  ات                     ج : ها  ،  ناک  ،  ترین                د : ات  ،  ان  ،  گار

 


11 -  کدام گزینه ی زیر با  « ات » جمع بسته نمی شود مهندس  ؟

         الف : اختراع                                      ب : خطر                                  ج : درخت                                د : تغییر

 


12 -  هم خانواده ی کلمه های ( حاصل  ، انتقال  ،  متّصل )   به ترتیب کدامند گل من ؟

الف : محصول ، منتقل ، اتّصال                                                                                          ب : محصّل ، نقلیه ،  وصـل

ج :  منتقـل ، محصـول ، وصـل                                                                                          د :  اتّصال  ، محصول ، نقل

 


13 کدام کلمه با بقیه فرق می کند عسل من ؟ ( هم خانواده )

             الف : توفیق                           ب : موفّقیّت                                    ج : موافقت                                 د : موفّق

 


    ریاضی :                                                                                                   ج

14 -  نیم ساز زاویه ی روبر  را بکش استاد بزرگ  .

نام  زا ویه های به دست آمده را بنویس .                                                                                                          ر

 (               )  و (            )  و (             )

                                                                                                                             س

 


15 در شکل زیر چند زاویه ی راست می بینی مهندس؟           

 الف : 20 زاویه                                    ب : 16 زاویه

   ج :  18 زاویه                                    د :  28 زاویه

 

 

       
   
     
 

 

 


         موفق باشید دوستان گلم


comment نظرات ()
زندگینامه ی حضرت فاطمه (س)
نویسنده : منصور - ساعت ۱:٥٩ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢٦ اسفند ۱۳٩٢
 

 

باسمه تعالی

 

زندگینامه حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها)

 

فاطمه (علیها السلام) در نزد مسلمانان برترین و والامقام ترین بانوی جهان در تمام قرون و اعصار می‌باشد. این عقیده بر گرفته از مضامین احادیث نبوی است. این طایفه از احادیث، اگر چه از لحاظ لفظی دارای تفاوت هستند، اما دارای مضمونی واحد می‌باشند. در یکی از این گفتارها (که البته مورد اتفاق مسلمانان، اعم از شیعه و سنی است)، رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرمایند: "فاطمه سرور زنان جهانیان است". اگر چه بنابر نص آیه شریفه قرآن، حضرت مریم برگزیده زنان جهانیان معرفی گردیده و در نزد مسلمانان دارای مقامی بلند و عفت و پاکدامنی مثال‌زدنی می‌باشد و از زنان برتر جهان معرفی گشته است، اما او برگزیده‌ی زنان عصر خویش بوده است. ولی علو مقام حضرت زهرا (علیها السلام) تنها محدود به عصر حیات آن بزرگوار نمی‌باشد و در تمامی اعصار جریان دارد. لذا است که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در کلامی دیگر صراحتاً فاطمه (علیها السلام) را سرور زنان اولین و آخرین ذکر می‌نمایند. اما نکته‌ای دیگر نیز در این دو حدیث نبوی و احادیث مشابه دریافت می‌شود و آن اینست که اگر فاطمه (علیها السلام) برترین بانوی جهانیان است و در بین زنان از هر جهت، کسی دارای مقامی والاتر از او نیست، پس شناخت سراسر زندگانی و تمامی لحظات حیات او، از ارزش فوق العاده برخوردار می‌باشد. چرا که آدمی با دقت و تأمل در آن می‌تواند به عالیترین رتبه‌های روحانی نائل گردد. از سوی دیگر با مراجعه به قرآن کریم درمی‌یابیم که آیات متعددی در بیان شأن و مقام حضرتش نازل گردیده است که از آن جمله می‌توان به آیه‌ی تطهیر، آیه مباهله، آیات آغازین سوره دهر، سوره کوثر، آیه اعطای حق ذی القربی و... اشاره نمود که خود تأکیدی بر مقام عمیق آن حضرت در نزد خداوند است. این آیات با تکیه بر توفیق الهی، در مقالات دیگر مورد بررسی قرار خواهد گرفت. ما در این قسمت به طور مختصر و با رعایت اختصار، به مطالعه شخصیت و زندگانی آن بزرگوار خواهیم پرداخت.

 

نام، القاب، کنیه‌ها

 نام مبارک آن حضرت، فاطمه (علیها السلام) است و از برای ایشان القاب و صفات متعددی همچون زهرا، صدیقه، طاهره، مبارکه، بتول، راضیه، مرضیه، نیز ذکر شده است.

فاطمه، در لغت به معنی بریده شده و جدا شده می‌باشد و علت این نامگذاری بر طبق احادیث نبوی، آنست که: پیروان فاطمه (علیها السلام) به سبب او از آتش دوزخ بریده، جدا شده و برکنارند.

زهرا به معنای درخشنده است و از امام ششم، امام صادق (علیه السلام) روایت شده است که: "چون دخت پیامبر در محرابش می‌ایستاد (مشغول عبادت می‌شد)، نورش برای اهل آسمان می‌درخشید؛ همانطور که نور ستارگان برای اهل زمین می‌درخشد."

صدّیقه به معنی کسی است که به جز راستی چیزی از او صادر نمی شود. طاهره به معنای پاک و پاکیزه، مبارکه به معنای با خیر و برکت، بتول به معنای بریده و دور از ناپاکی، راضیه به معنای راضی به قضا و قدر الهی و مرضیه یعنی مورد رضایت الهی.(1)

کنیه‌های فاطمه (علیها السلام) نیز عبارتند از ام الحسین، ام الحسن، ام الائمه، ام ابیها و...

ام ابیها به معنای مادر پدر می‌باشد و رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) دخترش را با این وصف می‌ستود؛ این امر حکایت از آن دارد که فاطمه (علیها السلام) بسان مادری برای رسول خدا بوده است. تاریخ نیز گواه خوبی بر این معناست؛ چه هنگامی که فاطمه در خانه پدر حضور داشت و پس از وفات خدیجه (سلام الله علیها) غمخوار پدر و مایه پشت گرمی و آرامش رسول خدا بود و در این راه از هیچ اقدامی مضایقه نمی‌نمود، چه در جنگها که فاطمه بر جراحات پدر مرهم می‌گذاشت و چه در تمامی مواقف دیگر حیات رسول خدا.

 

مادر و پدر

همانگونه که می‌دانیم، نام پدر فاطمه (علیها السلام) محمد بن عبدالله (صلی الله علیه و آله و سلم) است که او رسول گرامی اسلام، خاتم پیامبران الهی و برترین مخلوق خداوند می‌باشد. مادر حضرتش خدیجه دختر خویلد، از زنان بزرگ و شریف قریش بوده است. او نخستین بانویی است که به اسلام گرویده است و پس از پذیرش اسلام، تمامی ثروت و دارایی خود را در خدمت به اسلام و مسلمانان مصرف نمود. خدیجه در دوران جاهلیت و دوران پیش از ظهور اسلام نیز به پاکدامنی مشهور بود؛ تا جایی که از او به طاهره (پاکیزه) یاد می‌شد و او را بزرگ زنان قریش می‌نامیدند.

 

ولادت

 فاطمه (علیها السلام) در سال پنجم پس از بعثت(2) و در روز 20 جمادی الثانی در مکه به دنیا آمد. چون به دنیا پانهاد، به قدرت الهی لب به سخن گشود و گفت: "شهادت می‌دهم که جز خدا، الهی نیست و پدرم رسول خدا و آقای پیامبران است و شوهرم سرور اوصیاء و فرزندانم (دو فرزندم) سرور نوادگان می‌باشند." اکثر مفسران شیعی و عده‌ای از مفسران بزرگ اهل تسنن نظیر فخر رازی، آیه آغازین سوره کوثر را به فاطمه (علیها السلام) تطبیق نموده‌اند و او را خیر کثیر و باعث بقا و گسترش نسل و ذریه پیامبر اکرم ذکر نموده‌اند. شایان ذکر است که آیه انتهایی این سوره نیز قرینه خوبی براین مدعاست که در آن خداوند به پیامبر خطاب می‌کند و می‌فرماید همانا دشمن تو ابتر و بدون نسل است.

 

مکارم اخلاق

 سراسر زندگانی صدیقه طاهره (علیها السلام)، مملو از مکارم اخلاق و رفتارهای نمونه و انسانی است. ما در این مجال جهت رعایت اختصار تنها به سه مورد اشاره می‌نماییم. اما دوباره تأکید می‌کنیم که این موارد، تنها بخش کوچکی از مکارم اخلاقی آن حضرت است.

1-  از جابر بن عبدالله انصاری، صحابی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) منقول است که: مردی از اعراب مهاجر که فردی فقیر مستمند بود، پس از نماز عصر از رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) طلب کمک و مساعدت نمود. حضرت فرمود که من چیزی ندارم. سپس او را به خانه فاطمه (سلام الله علیها) که در کنار مسجد و در نزدیکی خانه رسول خدا قرار داشت، راهنمایی نمودند. آن شخص به همراه بلال (صحابی و مؤذن رسول خدا) به در خانه حضرت فاطمه (علیها السلام) آمد و بر اهل بیت رسول خدا سلام گفت و سپس عرض حال نمود. حضرت فاطمه (علیها السلام) با وجود اینکه سه روز بود خود و پدر و همسرش در نهایت گرسنگی به سر می‌بردند، چون از حال فقیر آگاه شد، گردن‌بندی را که فرزند حمزه، دختر عموی حضرت به ایشان هدیه داده بود و در نزد آن بزرگوار یادگاری ارزشمند محسوب می‌شد، از گردن باز نمود و به اعرابی فرمود: این را بگیر و بفروش؛ امید است که خداوند بهتر از آن را نصیب تو نماید. اعرابی گردن‌بند را گرفت و به نزد پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) بازگشت و شرح حال را گفت. رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) از شنیدن ماجرا، متأثر گشت و اشک از چشمان مبارکش فرو ریخت و به حال اعرابی دعا فرمود. عمار یاسر (از اصحاب پیامبر) برخاست و اجازه گرفت و در برابر اعطای غذا، لباس، مرکب و هزینه سفر به اعرابی، آن گردن‌بند را از او خریداری نمود. پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) از اعرابی پرسید: آیا راضی شدی؟ او در مقابل، اظهار شرمندگی و تشکر نمود. عمار گردن‌بند را در پارچه ای یمانی پیچیده و آنرا معطر نمود و به همراه غلامش به پیامبر هدیه داد. غلام به نزد پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) آمد و جریان را باز گفت. حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) غلام و گردن‌بند را به فاطمه (علیها السلام) بخشید. غلام به خانه‌ی صدیقه اطهر آمد. زهرا (علیها السلام)، گردن‌بند را گرفت و غلام را در راه خدا آزاد نمود.

گویند غلام در این هنگام تبسم نمود. هنگامی که علت را جویا شدند، گفت: چه گردن‌بند با برکتی بود، گرسنه‌ای را سیر کرد و برهنه‌ای را پوشانید، پیاده‌ای را صاحب مرکب و فقیری را بی‌نیاز کرد و غلامی را آزاد نمود و سرانجام به نزد صاحب خویش بازگشت.

2-  رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) در شب زفاف پیراهن نویی را برای دختر خویش تهیه نمود. فاطمه (علیها السلام) پیراهن وصله‌داری نیز داشت. سائلی بر در خانه حاضر شد و گفت: من از خاندان نبوت پیراهن کهنه می‌خواهم. حضرت زهرا (علیها السلام) خواست پیراهن وصله‌دار را مطابق خواست سائل به او بدهد که به یاد آیه شریفه "هرگز به نیکی دست نمی‌یابید مگر آنکه از آنچه دوست دارید انفاق نمایید"، افتاد. در این هنگام فاطمه (علیها السلام) پیراهن نو را در راه خدا انفاق نمود.

3-  امام حسن مجتبی در ضمن بیانی، عبادت فاطمه (علیها السلام)، توجه او به مردم و مقدم داشتن آنان بر خویشتن، در عالیترین ساعات راز و نیاز با پروردگار را این گونه توصیف می‌نمایند: "مادرم فاطمه را دیدم که در شب جمعه‌ای در محراب عبادت خویش ایستاده بود و تا صبحگاهان، پیوسته به رکوع و سجود می‌پرداخت. و شنیدم که بر مردان و زنان مؤمن دعا می‌کرد، آنان را نام می‌برد و بسیار برایشان دعا می‌نمود اما برای خویشتن هیچ دعایی نکرد. پس به او گفتم: ای مادر، چرا برای خویش همانگونه که برای غیر، دعا می‌نمودی، دعا نکردی؟ فاطمه (علیها السلام) گفت: پسرم ! اول همسایه و سپس خانه."

 

ازدواج و فرزندان آن حضرت

 صدیقه کبری خواستگاران فراوانی داشت. نقل است که عده‌ای از نامداران صحابه از او خواستگاری کردند. رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به آنها فرمود که اختیار فاطمه در دست خداست. بنا بر آنچه که انس بن مالک نقل نموده است، عده‌ای دیگر از میان نامداران مهاجرین، برای خواستگاری فاطمه (علیها السلام) به نزد پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) رفتند و گفتند حاضریم برای این وصلت، مهر سنگینی را تقبل نماییم. رسول خدا همچنان مسأله را به نظر خداوند موکول می‌نمود تا سرانجام جبرئیل بر پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) نازل شد و گفت: "ای محمد! خدا بر تو سلام می‌رساند و می‌فرماید فاطمه را به عقد علی درآور، خداوند علی را برای فاطمه و فاطمه را برای علی پسندیده است." امام علی (علیه السلام) نیز از خواستگاران فاطمه (علیها السلام) بود و حضرت رسول بنا بر آنچه که ذکر گردید، به امر الهی با این وصلت موافقت نمود. در روایات متعددی نقل گشته است که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: اگر علی نبود، فاطمه همتایی نداشت. بدین ترتیب بود که مقدمات زفاف فراهم شد. حضرت فاطمه (علیها السلام) با مهری اندک (بر خلاف رسوم جاهلی که مهر بزرگان بسیار بود) به خانه امام علی (علیه السلام) قدم گذارد.(3) ثمره این ازدواج مبارک، 5 فرزند به نامهای حسن، حسین، زینب، ام کلثوم و محسن (که در جریان وقایع پس از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) سقط شد)، بود. امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) از امامان 12 گانه می‌باشند که در دامان چنین مادری تربیت یافته‌اند و 9 امام دیگر (به غیر از امام علی (علیه السلام) و امام حسن (علیه السلام)) از ذریه امام حسین (علیه السلام) می‌باشند و بدین ترتیب و از طریق فاطمه (علیها السلام) به رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) منتسب می‌گردند و از ذریه ایشان به شمار می‌روند.(4) و به خاطر منسوب بودن ائمه طاهرین (به غیر از امیر مؤمنان (علیه السلام)) به آن حضرت، فاطمه (علیها السلام) را "ام الائمه" (مادر امامان) گویند.

زینب (سلام الله علیها) که بزرگترین دختر فاطمه (علیها السلام) به شمار می‌آید، بانویی عابد و پاکدامن و عالم بود. او پس از واقعه عاشورا، و در امتداد حرکت امام حسین (علیه السلام)، آن چنان قیام حسینی را نیکو تبیین نمود، که پایه‌های حکومت فاسق اموی به لرزه افتاد و صدای اعتراض مردم نسبت به ظلم و جور یزید بارها و بارها بلند شد. تا جایی که حرکتهای گسترده‌ای بر ضد ظلم و ستم او سازمان گرفت. آنچه از جای جای تاریخ درباره عبادت زینب کبری (علیها السلام) بدست می‌آید، آنست که حتی در سخت‌ترین شرایط و طاقت‌فرساترین لحظات نیز راز و نیاز خویش با پروردگار خود را ترک ننمود و این عبادت و راز و نیاز او نیز ریشه در شناخت و معرفت او نسبت به ذات مقدس ربوبی داشت.

ام کلثوم نیز که در دامان چنین مادری پرورش یافته بود، بانویی جلیل القدر و خردمند و سخنور بود که او نیز پس از عاشورا به همراه زینب (سلام الله علیها) حضور داشت و نقشی عمده در آگاهی دادن به مردم ایفا نمود.

 

فاطمه (علیها السلام) در خانه

 فاطمه (علیها السلام) با آن همه فضیلت، همسری نیکو برای امیر مؤمنان بود. تا جایی که روایت شده هنگامی که علی (علیه السلام) به فاطمه (علیها السلام) می‌نگریست، غم و اندوهش زدوده می‌شد. فاطمه (علیها السلام) هیچگاه حتی اموری را که می‌پنداشت امام علی (علیه السلام) قادر به تدارک آنها نیست، از او طلب نمی نمود. اگر بخواهیم هر چه بهتر رابطه زناشویی آن دو نور آسمان فضیلت را بررسی نماییم، نیکوست از امام علی (علیه السلام) بشنویم؛ چه آن هنگام که در ذیل خطبه‌ای به فاطمه (علیها السلام) با عنوان بهترین بانوی جهانیان مباهات می‌نماید و او را از افتخارات خویش بر می‌شمرد و یا آن هنگام که می‌فرماید: "بخدا سوگند که او را به خشم در نیاوردم و تا هنگامی که زنده بود، او را وادار به کاری که خوشش نیاید ننمودم؛ او نیز مرا به خشم نیاورد و نافرمانی هم ننمود."

 

مقام حضرت زهرا (علیها السلام) و جایگاه علمی ایشان

 فاطمه زهرا (علیها السلام) در نزد شیعیان اگر چه امام نیست، اما مقام و منزلت او در نزد خداوند و در بین مسلمانان به خصوص شیعیان، نه تنها کمتر از سایر ائمه نیست، بلکه آن حضرت همتای امیر المؤمنین و دارای منزلتی عظیم‌تر از سایر ائمه طاهرین (علیهم السلام) می‌باشد.

اگر بخواهیم مقام علمی فاطمه (علیها السلام) را درک کنیم و به گوشه‌ای از آن پی ببریم، شایسته است به گفتار او در خطبه فدکیه بنگریم؛ چه آنجا که استوارترین جملات را در توحید ذات اقدس ربوبی بر زبان جاری می‌کند، یا آن هنگام که معرفت و بینش خود را نسبت به رسول اکرم آشکار می‌سازد و یا در مجالی که در آن خطبه، امامت را شرح مختصری می‌دهد. جای جای این خطبه و احتجاجات این بانوی بزرگوار به قرآن کریم و بیان علت تشریع احکام، خود سندی محکم بر اقیانوس بی‌کران علم اوست که متصل به مجرای وحی است (قسمتی از این خطبه در فراز آخر مقاله خواهد آمد). از دیگر شواهدی که به آن وسیله می‌توان گوشه‌ای از علو مقام فاطمه (علیها السلام) را درک نمود، مراجعه زنان و یا حتی مردان مدینه در مسائل دینی و اعتقادی به آن بزرگوار می‌باشد که در فرازهای گوناگون تاریخ نقل شده است. همچنین استدلالهای عمیق فقهی فاطمه (علیها السلام) در جریان فدک (که مقداری از آن در ادامه ذکر خواهد گردید)، به روشنی بر احاطه فاطمه (علیها السلام) بر سراسر قرآن کریم و شرایع اسلامی دلالت می‌نماید.

 

مقام عصمت

 در بیان عصمت فاطمه (علیها السلام) و مصونیت او نه تنها از گناه و لغزش بلکه از سهو و خطا، استدلال به آیه تطهیر ما را بی‌نیاز می‌کند. ما در این قسمت جهت جلوگیری از طولانی شدن بحث، تنها اشاره می‌نماییم که عصمت فاطمه (علیها السلام) از لحاظ کیفیت و ادله اثبات همانند عصمت سایر ائمه و پیامبر است که در قسمت مربوطه در سایت بحث خواهد شد. 

 

بیان عظمت فاطمه از زبان پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)

 رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم)، بارها و بارها فاطمه (علیها السلام) را ستود و از او تجلیل نمود. در مواقع بسیاری می‌فرمود: "پدرش به فدایش باد" و گاه خم می‌شد و دست او را می‌بوسید. به هنگام سفر از آخرین کسی که خداحافظی می‌نمود، فاطمه (علیها السلام) بود و به هنگام بازگشت به اولین محلی که وارد می‌شد، خانه او بود.

عامه محدثین و مسلمانان از هر مذهب و با هر عقیده‌ای، این کلام را نقل نموده‌اند که حضرت رسول می‌فرمود: "فاطمه پاره تن من است هر کس او را بیازارد مرا آزرده است." از طرفی دیگر، قرآن کریم پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را از هر سخنی که منشأ آن هوای نفسانی باشد، بدور دانسته و صراحتاً بیان می‌دارد که هر چه پیامبر می‌فرماید، سخن وحی است. پس می‌توان دریافت که این همه تجلیل و ستایش از فاطمه (علیها السلام)، علتی ماورای روابط عاطفی مابین پدر و فرزند دارد. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) نیز خود به این مطلب اشاره می‌فرمود. گاه در جواب خرده‌گیران، لب به سخن می‌گشود که خداوند مرا به این کار امر نموده و یا می‌فرمود: "من بوی بهشت را از او استشمام می‌کنم."

اما اگر از زوایای دیگر به بحث بنگریم و حدیث نبوی را در کنار آیات شریفه قرآن کریم قرار دهیم، مشاهده می‌نماییم قرآن کریم عقوبت کسانی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) را اذیت نمایند، عذابی دردناک ذکر می‌کند. و یا می‌فرماید کسانی که خدا و رسول را اذیت نمایند، خدا آنان را در دنیا از رحمت خویش دور می‌دارد و برای آنان عذابی خوار کننده آماده می‌نماید. پس به نیکی مشخص می‌شود که رضا و خشنودی فاطمه (علیها السلام)، رضا و خشنودی خداوند است و غضب او نیز باعث غضب خداست. به بیانی دقیق‌تر، او مظهر رضا و غضب الهی است. چرا که نمی‌توان فرض نمود، شخصی عملی را انجام دهد و بدان وسیله فاطمه (علیها السلام) را بیازارد و موجب آزردگی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) گردد و بدین سبب مستوجب عقوبت الهی شود، اما خداوند از آن شخص راضی و به عمل او خشنود باشد و در عین رضایت، او را مورد عقوبتی سنگین قرار دهد.

نکته‌ای دیگر که از قرار دادن این حدیث در کنار آیات قرآن کریم بدست می‌آید، آنست که رضای فاطمه (علیها السلام)، تنها در مسیر حق بدست می‌آید و غضب او فقط در انحراف از حق و عدول از اوامر الهی حاصل می‌شود و در این امر حتی ذره‌ای تمایلات نفسانی و یا انگیزه‌های احساسی مؤثر نیست. چرا که از مقام عدل الهی، بدور است شخصی را به خاطر غضب دیگری که برخواسته از تمایل نفسانی و یا عوامل احساسی مؤثر بر اراده اوست، عقوبت نماید.

 

فاطمه (علیها السلام) پس از پیامبر

 با وفات پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم)، فاطمه (علیها السلام) غرق در سوگ و ماتم شد. از یک طرف نه تنها پدر او بلکه آخرین فرستاده خداوند و ممتازترین مخلوق او، از میان بندگان به سوی خداوند، بار سفر بسته بود. هم او که در وجود خویش برترین مکارم اخلاقی را جمع نموده و با وصف صاحب خلق عظیم، توسط خداوند ستوده شده بود. هم او که با وفاتش باب وحی تشریعی بسته شد؛ از طرفی دیگر حق وصی او غصب گشته بود. و بدین ترتیب دین از مجرای صحیح خود، در حال انحراف بود. فاطمه (علیها السلام) هیچگاه غم و اندوه خویش را در این زمینه کتمان نمی‌نمود. گاه بر مزار پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) حاضر می‌شد و به سوگواری می‌پرداخت و گاه تربت شهیدان احد و مزار حمزه عموی پیامبر را برمی‌گزید و درد دل خویش را در آنجا بازگو می‌نمود. حتی آن هنگام که زنان مدینه علت غم و اندوه او را جویا شدند، در جواب آنان صراحتاً اعلام نمود که محزون فقدان رسول خدا و مغموم غصب حق وصی اوست.

هنوز چیزی از وفات رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نگذشته بود که سفارش رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) و ابلاغ فرمان الهی توسط ایشان در روز غدیر، مبنی بر نصب امام علی (علیه السلام) به عنوان حاکم و ولی مسلمین پس از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)، توسط عده ای نادیده گرفته شد و آنان در محلی به نام سقیفه جمع گشتند و از میان خود فردی را به عنوان حاکم برگزیدند و شروع به جمع‌آوری بیعت از سایرین برای او نمودند. به همین منظور بود که عده‌ای از مسلمانان به نشانه اعتراض به غصب حکومت و نادیده گرفتن فرمان الهی در نصب امام علی (علیه السلام) به عنوان ولی و حاکم اسلامی پس از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در خانه فاطمه (علیها السلام) جمع گشتند. هنگامی که ابوبکر - منتخب سقیفه - که تنها توسط حاضرین در سقیفه انتخاب شده بود، از اجتماع آنان و عدم بیعت با وی مطلع شد؛ عمر را روانه خانه فاطمه (علیها السلام) نمود تا امام علی (علیه السلام) و سایرین را به زور برای بیعت در مسجد حاضر نماید. عمر نیز با عده‌ای به همراه پاره آتش، روانه خانه فاطمه (علیها السلام) شد. هنگامی که بر در خانه حاضر شد، فاطمه (علیها السلام) به پشت در آمد و علت حضور آنان را جویا شد. عمر علت را حاضر نمودن امام علی (علیه السلام) و دیگران در مسجد برای بیعت با ابوبکر عنوان نمود. فاطمه (علیها السلام) آنان را از این امر منع نمود و آنان را مورد توبیخ قرار داد. در نتیجه عده‌ای از همراهیان او متفرق گشتند. اما در این هنگام او که از عدم خروج معترضین آگاهی یافت، تهدید نمود در صورتی که امام علی (علیه السلام) و سایرین برای بیعت از خانه خارج نشوند، خانه را با اهلش به آتش خواهد کشید. و این در حالی بود که می‌دانست حضرت فاطمه (علیها السلام) در خانه حضور دارد. در این موقع عده‌ای از معترضین از خانه خارج شدند که مورد برخورد شدید عمر قرار گرفتند و شمشیر برخی از آنان نیز توسط او شکسته شد. اما همچنان امیر مومنان، فاطمه و کودکان آنان در خانه حضور داشتند. بدین ترتیب عمر دستور داد تا هیزم حاضر کنند و به وسیله هیزمهای گردآوری شده و پاره آتشی که با خود همراه داشت، درب خانه را به آتش کشیدند و به زور وارد خانه شدند و به همراه عده‌ای از همراهانش خانه را مورد تفتیش قرار داده و امام علی را به زور و با اکراه به سمت مسجد کشان کشان بردند. در حین این عمل، فاطمه (علیها السلام) بسیار صدمه دید و لطمات فراوانی را تحمل نمود اما باز از پا ننشست و بنا بر احساس وظیفه و تکلیف الهی خویش در دفاع از ولی زمان و امام خود به مسجد آمد. عمر و ابوبکر و همراهان آنان را در مسجد رسول خدا مورد خطاب قرار داد و آنان را از غضب الهی و نزول عذاب بر حذر داشت. اما آنان اعمال خویش را ادامه دادند.

 

فاطمه (علیها السلام) و فدک

از دیگر ستمهایی که پس از ارتحال پیامبر در حق فاطمه (علیها السلام) روا داشته شد، مسأله فدک بود. فدک قریه‌ای است که تا مدینه حدود 165 کیلومتر فاصله دارد و دارای چشمه جوشان و نخلهای فراوان خرماست و خطه‌ای حاصلخیز می‌باشد. این قریه متعلق به یهودیان بود و آن را بدون هیچ جنگی به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) بخشیدند؛ لذا مشمول اصطلاح انفال می‌گردد و بر طبق صریح قرآن، تنها اختصاص به خداوند و پیامبر اسلام دارد. پس از این جریان و با نزول آیه «و ات ذا القربی حقه»، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) بر طبق دستور الهی آن را به فاطمه (علیها السلام) بخشید. فاطمه (علیها السلام) و امیر مومنان (علیه السلام) در فدک عاملانی داشتند که در آبادانی آن می‌کوشیدند و پس از برداشت محصول، درآمد آن را برای فاطمه (علیها السلام) می‌فرستادند. فاطمه (علیها السلام) نیز ابتدا حقوق عاملان خویش را می‌پرداخت و سپس مابقی را در میان فقرا تقسیم می‌نمود؛ و این در حالی بود که وضع معیشت آن حضرت و امام علی (علیه السلام) در ساده‌ترین وضع به سر می‌برد. گاه آنان قوت روز خویش را هم در راه خدا انفاق می‌نمودند و در نتیجه گرسنه سر به بالین می‌نهادند. اما در عین حال فقرا را بر خویش مقدم می‌داشتند و در این عمل خویش، تنها خدا را منظور نظر قرار می‌دادند. (چنانچه در آیات آغازین سوره دهر آمده است). پس از رحلت رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم)، ابابکر با منتسب نمودن حدیثی به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) با این مضمون که ما انبیا از خویش ارثی باقی نمی‌گذاریم، ادعا نمود آنچه از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) باقی مانده، متعلق به تمامی مسلمین است.

فاطمه در مقام دفاع از حق مسلم خویش دو گونه عمل نمود. ابتدا افرادی را به عنوان شاهد معرفی نمود که گواهی دهند پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در زمان حیات خویش فدک را به او بخشیده است و در نتیجه فدک چیزی نبوده که به صورت ارث به او رسیده باشد. در مرحله بعد حضرت خطبه‌ای را در مسجد پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) ایراد نمود که همانگونه که قبلاً نیز ذکر شد، حاوی مطالب عمیق در توحید و رسالت و امامت است. در این خطبه که در نهایت فصاحت و بلاغت ایراد گردیده است، بطلان ادعای ابابکر را ثابت نمود. فاطمه به ابوبکر خطاب نمود که چگونه خلاف کتاب خدا سخن می‌گویی؟! سپس حضرت به شواهدی از آیات قرآن اشاره نمود که در آنها سلیمان، وارث داود ذکر گردیده و یا زکریا از خداوند تقاضای فرزندی را می‌نماید که وارث او و وارث آل یعقوب باشد. از استدلال فاطمه (علیها السلام) به نیکی اثبات می‌گردد بر فرض که فدک در زمان حیات پیامبر به فاطمه (علیها السلام) بخشیده نشده باشد، پس از پیامبر به او به ارث می‌رسد و در این صورت باز هم مالک آن فاطمه است و ادعای اینکه پیامبران از خویش ارث باقی نمی‌گذارند، ادعایی است خلاف حقیقت، و نسبت دادن این کلام به پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) امری است دروغ؛ چرا که محال است آن حضرت بر خلاف کلام الهی سخن بگوید و خداوند نیز بارها در قرآن کریم این امر را تایید نموده و بر آن تاکید کرده است. اما با تمام این وجود، همچنان غصب فدک ادامه یافت و به مالک حقیقی‌اش بازگردانده نشد.

باید توجه داشت صحت ادعای فاطمه (علیها السلام) چنان واضح و روشن بود و استدلالهای او آنچنان متین و استوار بیان گردید که دیگر برای کسی جای شک باقی نمی‌ماند و بسیاری از منکرین در درون خود به وضوح آن را پذیرفته بودند. دلیل این معنا، آنست که عمر خلیفه دوم هنگامی که فتوحات اسلامی گسترش یافت و نیاز دستگاه خلافت به در آمد حاصل از آن بر طرف گردید، فدک را به امیر مؤمنان (علیه السلام) و اولاد فاطمه (علیها السلام) باز گرداند. اما بار دیگر در زمان عثمان فدک غصب گردید.

 

بیماری فاطمه (علیها السلام) و عیادت از او

 سرانجام فاطمه بر اثر شدت ضربات و لطماتی که به او بر اثر هجوم به خانه‌اش و وقایع پس از آن وارد گشته بود، بیمار گشت و در بستر بیماری افتاد. گاه به زحمت از بستر برمی‌خاست و کارهای خانه را انجام می‌داد و گاه به سختی و با همراهی اطفال کوچکش، خود را کنار تربت پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌رساند و یا کنار مزار حمزه عموی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و دیگر شهدای احد حاضر می‌گشت و غم و اندوه خود را بازگو می‌نمود.

در همین ایام بود که روزی زنان مهاجر و انصار که از بیماری او آگاهی یافته بودند، جهت عیادت به دیدارش آمدند. فاطمه (علیها السلام) در این دیدار بار دیگر اعتراض و نارضایتی خویش را از اقدام گروهی که خلافت را به ناحق از آن خویش نموده بودند، اعلام نمود و از آنان و عده‌ای که در مقابل آن سکوت نموده بودند، به علت عدم انجام وظیفه الهی و نادیده گرفتن فرمان نبوی درباره وصایت امام علی (علیه السلام) انتقاد کرد و نسبت به عواقب این اقدام و خروج اسلام از مجرای صحیح خود به آنان هشدار داد. همچنین برکاتی را که در اثر عمل به تکلیف الهی و اطاعت از جانشین پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) از جانب خداوند بر آنان نائل خواهد شد، خاطر نشان نمود.

در چنین روزهایی بود که ابابکر و عمر به عیادت حضرت آمدند. هر چند در ابتدا فاطمه (علیها السلام) از آنان رویگردان بود و به آنان اذن عیادت نمی‌داد، اما سرانجام آنان بر بستر فاطمه (علیها السلام) حاضر گشتند. فاطمه (علیها السلام) در این هنگام، این کلام پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) را که فرموده بود: "هر کس فاطمه را به غصب در آورد من را آزرده و هر که او را راضی نماید مرا راضی نموده"، به آنان یادآوری نمود. ابابکر و عمر نیز صدق این کلام و انتساب آن به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را تأیید نمودند. سرانجام فاطمه (علیها السلام)، خدا و ملائکه را شاهد گرفت فرمود: "شما من را به غضب آوردید و هرگز من را راضی ننمودید؛ در نزد پیامبر، شکایت شما دو نفر را خواهم نمود."

 

وصیت

 در ایام بیماری، فاطمه (علیها السلام) روزی امام علی (علیه السلام) را فراخواند و آن حضرت را وصی خویش قرار داد و به آن حضرت وصیت نمود که پس از وفاتش، فاطمه (علیها السلام) را شبانه غسل دهد و شبانه کفن نماید و شبانه دفن کند و احدی از کسانی که در حق او ستم روا داشته‌اند، در مراسم تدفین و نماز خواندن بر جنازه او حاضر نباشند.

 

شهادت

 سرانجام روز سوم جمادی الثانی سال یازدهم هجری فرا رسید. فاطمه (علیها السلام) آب طلب نموده و بوسیله آن بدن مطهر خویش را شستشو داد و غسل نمود. سپس جامه‌ای نو پوشید و در بستر خوابید و پارچه‌ای سفید به روی خود کشید؛ چیزی نگذشت که دخت پیامبر، بر اثر حوادث ناشی از هجوم به خانه ایشان، دنیا را ترک نموده و به شهادت رسید؛ در حالیکه از عمر مبارکش بنا بر مشهور، 18 سال بیشتر نمی‌گذشت و بنا بر مشهور تنها 95 روز پس از رسول خدا در این دنیا زندگی نمود.

فاطمه (علیها السلام) در حالی از این دنیا سفر نمود که بنا بر گفته معتبرترین کتب در نزد اهل تسنن و همچنین برترین کتب شیعیان، از ابابکر و عمر خشمگین بود و در اواخر عمر هرگز با آنان سخن نگفت؛ و طبیعی است که دیگر حتی تأسف ابی‌بکر در هنگام مرگ از تعرض به خانه فاطمه (علیها السلام) سودی نخواهد بخشید.

 

تغسیل و تدفین

 مردم مدینه پس از آگاهی از شهادت فاطمه (علیها السلام)، در اطراف خانه آن بزرگوار جمع گشتند و منتظر تشییع و تدفین فاطمه (علیها السلام) بودند؛ اما اعلام شد که تدفین فاطمه (علیها السلام) به تأخیر افتاده است. لذا مردم پراکنده شدند. هنگامی که شب فرا رسید و چشمان مردم به خواب رفت، امام علی (علیه السلام) بنا بر وصیت فاطمه (علیها السلام) و بدور از حضور افراد، به غسل بدن مطهر و رنج دیده همسر خویش پرداخت و سپس او را کفن نمود. هنگامی که از غسل دادن او فارغ شد، به امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) (در حالی که در زمان شهادت مادر هر دو کودک بودند.) امر فرمود: تا عده‌ای از صحابه راستین رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) را که البته مورد رضایت فاطمه (علیها السلام) بودند، خبر نمایند تا در مراسم تدفین آن بزرگوار شرکت کنند. (و اینان از 7 نفر تجاوز نمی‌کرده‌اند). پس از حضور آنان، امیر مؤمنان بر فاطمه (علیها السلام) نماز گزارد و سپس در میان حزن و اندوه کودکان خردسالش که مخفیانه در فراق مادر جوان خویش گریه می‌نمودند، به تدفین فاطمه (علیها السلام) پرداخت. هنگامی که تدفین فاطمه (علیها السلام) به پایان رسید، رو به سمت مزار رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نمود و گفت:

"سلام بر تو ای رسول خدا، از جانب من و از دخترت؛ آن دختری که بر تو و در کنار تو آرمیده است و در زمانی اندک به تو ملحق شده. ای رسول خدا، صبر و شکیبایی‌ام از فراق حبیبه‌ات کم شده، خودداریم در فراق او از بین رفت... ما از خداییم و بسوی او باز می‌گردیم... به زودی دخترت، تو را خبر دهد که چه سان امتت فراهم گردیدند و بر او ستم ورزیدند. سرگذشت را از او بپرس و گزارش را از او بخواه که دیری نگذشته و یاد تو فراموش نگشته..."

امروزه پس از گذشت سالیان متمادی همچنان مزار سرور بانوان جهان مخفی است و کسی از محل آن آگاه نیست. مسلمانان و بخصوص شیعیان در انتظار ظهور امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) بزرگترین منجی الهی و یازدهمین فرزند از نسل فاطمه (علیها السلام) در میان ائمه می‌باشند تا او مزار مخفی شده مادر خویش را بر جهانیان آشکار سازد و به ظلم و بی عدالتی در سراسر گیتی، پایان دهد.

 

سخنان فاطمه

 از فاطمه (علیها السلام) سخنان فراوانی بر جای مانده، که پاره‌ای از آنان مستقیماً از او نقل شده است و به نیکی می‌توان گوشه‌ای از علو مقام و ژرفای علم و معرفت او را در این کلمات دریافت و پاره‌ای دیگر نیز بواسطه او، از وجود پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) روایت گشته است که به نوبه خود بیانگر ارتباط نزدیک او با رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) و عمق درک و فهم فاطمه (علیها السلام) می‌باشد. در این مجال، جهت رعایت اختصار تنها به دو مورد از کلماتی که مستقیماً از فاطمه (علیها السلام) نقل شده اشاره می‌نماییم:

1- قال مولاتنا فاطمة الزهرا (علیها السلام): "من اصعد الی الله خالص عبادته، اهبط الله عزوجل الیه افضل مصلحته"

فاطمه زهرا (سلام الله علیها) فرمود: "هر کس عبادت خالص خود را به سوی پروردگار بالا بفرستد، خداوند برترین مصلحت خود را به سوی او می‌فرستد."

2- قال مولاتنا فاطمة الزهرا (علیها السلام) فی قسم من خطبة الفدکیة: "فجعل الله الایمان تطهیراً لکم من الشرک، و الصلوه تنزیها لکم عن الکبر، و الزکاه تزکیه للنفس و نماًء فی الرزق، و الصیام تثبیتاً للإ خلاص، و الحج تشییداً للدین، و العدل تنسیقاً للقلوب، و طاعتنا نظاماً للملة، و اما متنا اماناً من الفرقه، و الجهاد عزا للإسلام، و الصبر معونة علی استیجاب الأجر، و الأمر بالمعروف مصلحة للعامه، و بر الوالدین وقایه من السخط، وصلة الأرحام منماة للعدد، و القصاص حصناً للدماء، و الوفاء بالندر تعریضاً للمغفره، و توفیة المکائیل و الموازین تغییراً للبخس، و النهی عن شرب الخمر تنزیهاً عن الرجس، و اجتناب القذف حجاباً عن اللعنة، و ترک السرقة ایجاباً للعفة، و حرم الله الشرک اخلاصاً له بالربوبیه، فاتقوا الله حق تقاته و لا تموتن الا و انتم مسلمون و اطیعو الله فیما امرکم به و نهاکم عنه فانه" انما یخشی الله من عباده العلماء."

فاطمه زهرا (علیها السلام) در قسمتی از خطبه فدکیه می‌فرمایند: "پس خداوند ایمان را موجب پاکی شما از شرک، نماز را موجب تنزیه و پاکی شما از (آلودگی) تکبر، زکات را باعث تزکیه و طهارت روح و روان و رشد و فزونی در روزی، روزه را موجب پایداری اخلاص، حج را باعث استواری دین، دادگری و عدل را موجب انسجام و تقویت دلها، اطاعت و پیروی از ما را باعث نظم و آسایش ملت، رهبری و پیشوایی ما را موجب امان از جدایی و تفرقه، جهاد را موجب عزت و شکوه اسلام، صبر و پایداری را کمکی بر استحقاق و شایستگی پاداش، امر به معروف را به مصلحت عامه مردم، نیکی به پدر و مادر را سپری از خشم پروردگار، پیوند و پیوستگی با ارحام و خویشاوندان را موجب کثرت جمعیت، قصاص را موجب جلوگیری از خونریزیها، وفا به نذر را موجب قرار گرفتن در معرض آمرزش، پرهیز از کم فروشی را موجب عدم زیان و ورشکستگی، نهی از آشامیدن شراب را به خاطر پاک بودن از پلیدی، دوری جستن از قذف (تهمت ناروای جنسی) را انگیزه‌ای برای جلوگیری از لعن و نفرین، پرهیز از دزدی را موجب حفظ عفت و پاکدامنی قرار داد و خداوند شرک ورزیدن نسبت به خود را از آن جهت حرام فرمود که بندگان در بندگی خود نسبت به ربوبیت او اخلاص پیشه کنند، پس "از خداوند بدان گونه که شایسته است پرهیز داشته باشید و تقوا پیشه کنید و جز درحال مسلمانی از دنیا نروید." و خدا را در آنچه که شما را بدان امر می‌کند و آنچه که نهی می‌کند فرمان برداری کنید. زیرا "تنها بندگان دانا از خداوند خوف و ترس دارند."

 

 

 


comment نظرات ()
 
نویسنده : منصور - ساعت ۱:٥٩ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢٦ اسفند ۱۳٩٢
 

 

باسمه تعالی

 

زندگینامه حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها)

 

فاطمه (علیها السلام) در نزد مسلمانان برترین و والامقام ترین بانوی جهان در تمام قرون و اعصار می‌باشد. این عقیده بر گرفته از مضامین احادیث نبوی است. این طایفه از احادیث، اگر چه از لحاظ لفظی دارای تفاوت هستند، اما دارای مضمونی واحد می‌باشند. در یکی از این گفتارها (که البته مورد اتفاق مسلمانان، اعم از شیعه و سنی است)، رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرمایند: "فاطمه سرور زنان جهانیان است". اگر چه بنابر نص آیه شریفه قرآن، حضرت مریم برگزیده زنان جهانیان معرفی گردیده و در نزد مسلمانان دارای مقامی بلند و عفت و پاکدامنی مثال‌زدنی می‌باشد و از زنان برتر جهان معرفی گشته است، اما او برگزیده‌ی زنان عصر خویش بوده است. ولی علو مقام حضرت زهرا (علیها السلام) تنها محدود به عصر حیات آن بزرگوار نمی‌باشد و در تمامی اعصار جریان دارد. لذا است که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در کلامی دیگر صراحتاً فاطمه (علیها السلام) را سرور زنان اولین و آخرین ذکر می‌نمایند. اما نکته‌ای دیگر نیز در این دو حدیث نبوی و احادیث مشابه دریافت می‌شود و آن اینست که اگر فاطمه (علیها السلام) برترین بانوی جهانیان است و در بین زنان از هر جهت، کسی دارای مقامی والاتر از او نیست، پس شناخت سراسر زندگانی و تمامی لحظات حیات او، از ارزش فوق العاده برخوردار می‌باشد. چرا که آدمی با دقت و تأمل در آن می‌تواند به عالیترین رتبه‌های روحانی نائل گردد. از سوی دیگر با مراجعه به قرآن کریم درمی‌یابیم که آیات متعددی در بیان شأن و مقام حضرتش نازل گردیده است که از آن جمله می‌توان به آیه‌ی تطهیر، آیه مباهله، آیات آغازین سوره دهر، سوره کوثر، آیه اعطای حق ذی القربی و... اشاره نمود که خود تأکیدی بر مقام عمیق آن حضرت در نزد خداوند است. این آیات با تکیه بر توفیق الهی، در مقالات دیگر مورد بررسی قرار خواهد گرفت. ما در این قسمت به طور مختصر و با رعایت اختصار، به مطالعه شخصیت و زندگانی آن بزرگوار خواهیم پرداخت.

 

نام، القاب، کنیه‌ها

 نام مبارک آن حضرت، فاطمه (علیها السلام) است و از برای ایشان القاب و صفات متعددی همچون زهرا، صدیقه، طاهره، مبارکه، بتول، راضیه، مرضیه، نیز ذکر شده است.

فاطمه، در لغت به معنی بریده شده و جدا شده می‌باشد و علت این نامگذاری بر طبق احادیث نبوی، آنست که: پیروان فاطمه (علیها السلام) به سبب او از آتش دوزخ بریده، جدا شده و برکنارند.

زهرا به معنای درخشنده است و از امام ششم، امام صادق (علیه السلام) روایت شده است که: "چون دخت پیامبر در محرابش می‌ایستاد (مشغول عبادت می‌شد)، نورش برای اهل آسمان می‌درخشید؛ همانطور که نور ستارگان برای اهل زمین می‌درخشد."

صدّیقه به معنی کسی است که به جز راستی چیزی از او صادر نمی شود. طاهره به معنای پاک و پاکیزه، مبارکه به معنای با خیر و برکت، بتول به معنای بریده و دور از ناپاکی، راضیه به معنای راضی به قضا و قدر الهی و مرضیه یعنی مورد رضایت الهی.(1)

کنیه‌های فاطمه (علیها السلام) نیز عبارتند از ام الحسین، ام الحسن، ام الائمه، ام ابیها و...

ام ابیها به معنای مادر پدر می‌باشد و رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) دخترش را با این وصف می‌ستود؛ این امر حکایت از آن دارد که فاطمه (علیها السلام) بسان مادری برای رسول خدا بوده است. تاریخ نیز گواه خوبی بر این معناست؛ چه هنگامی که فاطمه در خانه پدر حضور داشت و پس از وفات خدیجه (سلام الله علیها) غمخوار پدر و مایه پشت گرمی و آرامش رسول خدا بود و در این راه از هیچ اقدامی مضایقه نمی‌نمود، چه در جنگها که فاطمه بر جراحات پدر مرهم می‌گذاشت و چه در تمامی مواقف دیگر حیات رسول خدا.

 

مادر و پدر

همانگونه که می‌دانیم، نام پدر فاطمه (علیها السلام) محمد بن عبدالله (صلی الله علیه و آله و سلم) است که او رسول گرامی اسلام، خاتم پیامبران الهی و برترین مخلوق خداوند می‌باشد. مادر حضرتش خدیجه دختر خویلد، از زنان بزرگ و شریف قریش بوده است. او نخستین بانویی است که به اسلام گرویده است و پس از پذیرش اسلام، تمامی ثروت و دارایی خود را در خدمت به اسلام و مسلمانان مصرف نمود. خدیجه در دوران جاهلیت و دوران پیش از ظهور اسلام نیز به پاکدامنی مشهور بود؛ تا جایی که از او به طاهره (پاکیزه) یاد می‌شد و او را بزرگ زنان قریش می‌نامیدند.

 

ولادت

 فاطمه (علیها السلام) در سال پنجم پس از بعثت(2) و در روز 20 جمادی الثانی در مکه به دنیا آمد. چون به دنیا پانهاد، به قدرت الهی لب به سخن گشود و گفت: "شهادت می‌دهم که جز خدا، الهی نیست و پدرم رسول خدا و آقای پیامبران است و شوهرم سرور اوصیاء و فرزندانم (دو فرزندم) سرور نوادگان می‌باشند." اکثر مفسران شیعی و عده‌ای از مفسران بزرگ اهل تسنن نظیر فخر رازی، آیه آغازین سوره کوثر را به فاطمه (علیها السلام) تطبیق نموده‌اند و او را خیر کثیر و باعث بقا و گسترش نسل و ذریه پیامبر اکرم ذکر نموده‌اند. شایان ذکر است که آیه انتهایی این سوره نیز قرینه خوبی براین مدعاست که در آن خداوند به پیامبر خطاب می‌کند و می‌فرماید همانا دشمن تو ابتر و بدون نسل است.

 

مکارم اخلاق

 سراسر زندگانی صدیقه طاهره (علیها السلام)، مملو از مکارم اخلاق و رفتارهای نمونه و انسانی است. ما در این مجال جهت رعایت اختصار تنها به سه مورد اشاره می‌نماییم. اما دوباره تأکید می‌کنیم که این موارد، تنها بخش کوچکی از مکارم اخلاقی آن حضرت است.

1-  از جابر بن عبدالله انصاری، صحابی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) منقول است که: مردی از اعراب مهاجر که فردی فقیر مستمند بود، پس از نماز عصر از رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) طلب کمک و مساعدت نمود. حضرت فرمود که من چیزی ندارم. سپس او را به خانه فاطمه (سلام الله علیها) که در کنار مسجد و در نزدیکی خانه رسول خدا قرار داشت، راهنمایی نمودند. آن شخص به همراه بلال (صحابی و مؤذن رسول خدا) به در خانه حضرت فاطمه (علیها السلام) آمد و بر اهل بیت رسول خدا سلام گفت و سپس عرض حال نمود. حضرت فاطمه (علیها السلام) با وجود اینکه سه روز بود خود و پدر و همسرش در نهایت گرسنگی به سر می‌بردند، چون از حال فقیر آگاه شد، گردن‌بندی را که فرزند حمزه، دختر عموی حضرت به ایشان هدیه داده بود و در نزد آن بزرگوار یادگاری ارزشمند محسوب می‌شد، از گردن باز نمود و به اعرابی فرمود: این را بگیر و بفروش؛ امید است که خداوند بهتر از آن را نصیب تو نماید. اعرابی گردن‌بند را گرفت و به نزد پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) بازگشت و شرح حال را گفت. رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) از شنیدن ماجرا، متأثر گشت و اشک از چشمان مبارکش فرو ریخت و به حال اعرابی دعا فرمود. عمار یاسر (از اصحاب پیامبر) برخاست و اجازه گرفت و در برابر اعطای غذا، لباس، مرکب و هزینه سفر به اعرابی، آن گردن‌بند را از او خریداری نمود. پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) از اعرابی پرسید: آیا راضی شدی؟ او در مقابل، اظهار شرمندگی و تشکر نمود. عمار گردن‌بند را در پارچه ای یمانی پیچیده و آنرا معطر نمود و به همراه غلامش به پیامبر هدیه داد. غلام به نزد پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) آمد و جریان را باز گفت. حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) غلام و گردن‌بند را به فاطمه (علیها السلام) بخشید. غلام به خانه‌ی صدیقه اطهر آمد. زهرا (علیها السلام)، گردن‌بند را گرفت و غلام را در راه خدا آزاد نمود.

گویند غلام در این هنگام تبسم نمود. هنگامی که علت را جویا شدند، گفت: چه گردن‌بند با برکتی بود، گرسنه‌ای را سیر کرد و برهنه‌ای را پوشانید، پیاده‌ای را صاحب مرکب و فقیری را بی‌نیاز کرد و غلامی را آزاد نمود و سرانجام به نزد صاحب خویش بازگشت.

2-  رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) در شب زفاف پیراهن نویی را برای دختر خویش تهیه نمود. فاطمه (علیها السلام) پیراهن وصله‌داری نیز داشت. سائلی بر در خانه حاضر شد و گفت: من از خاندان نبوت پیراهن کهنه می‌خواهم. حضرت زهرا (علیها السلام) خواست پیراهن وصله‌دار را مطابق خواست سائل به او بدهد که به یاد آیه شریفه "هرگز به نیکی دست نمی‌یابید مگر آنکه از آنچه دوست دارید انفاق نمایید"، افتاد. در این هنگام فاطمه (علیها السلام) پیراهن نو را در راه خدا انفاق نمود.

3-  امام حسن مجتبی در ضمن بیانی، عبادت فاطمه (علیها السلام)، توجه او به مردم و مقدم داشتن آنان بر خویشتن، در عالیترین ساعات راز و نیاز با پروردگار را این گونه توصیف می‌نمایند: "مادرم فاطمه را دیدم که در شب جمعه‌ای در محراب عبادت خویش ایستاده بود و تا صبحگاهان، پیوسته به رکوع و سجود می‌پرداخت. و شنیدم که بر مردان و زنان مؤمن دعا می‌کرد، آنان را نام می‌برد و بسیار برایشان دعا می‌نمود اما برای خویشتن هیچ دعایی نکرد. پس به او گفتم: ای مادر، چرا برای خویش همانگونه که برای غیر، دعا می‌نمودی، دعا نکردی؟ فاطمه (علیها السلام) گفت: پسرم ! اول همسایه و سپس خانه."

 

ازدواج و فرزندان آن حضرت

 صدیقه کبری خواستگاران فراوانی داشت. نقل است که عده‌ای از نامداران صحابه از او خواستگاری کردند. رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به آنها فرمود که اختیار فاطمه در دست خداست. بنا بر آنچه که انس بن مالک نقل نموده است، عده‌ای دیگر از میان نامداران مهاجرین، برای خواستگاری فاطمه (علیها السلام) به نزد پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) رفتند و گفتند حاضریم برای این وصلت، مهر سنگینی را تقبل نماییم. رسول خدا همچنان مسأله را به نظر خداوند موکول می‌نمود تا سرانجام جبرئیل بر پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) نازل شد و گفت: "ای محمد! خدا بر تو سلام می‌رساند و می‌فرماید فاطمه را به عقد علی درآور، خداوند علی را برای فاطمه و فاطمه را برای علی پسندیده است." امام علی (علیه السلام) نیز از خواستگاران فاطمه (علیها السلام) بود و حضرت رسول بنا بر آنچه که ذکر گردید، به امر الهی با این وصلت موافقت نمود. در روایات متعددی نقل گشته است که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: اگر علی نبود، فاطمه همتایی نداشت. بدین ترتیب بود که مقدمات زفاف فراهم شد. حضرت فاطمه (علیها السلام) با مهری اندک (بر خلاف رسوم جاهلی که مهر بزرگان بسیار بود) به خانه امام علی (علیه السلام) قدم گذارد.(3) ثمره این ازدواج مبارک، 5 فرزند به نامهای حسن، حسین، زینب، ام کلثوم و محسن (که در جریان وقایع پس از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) سقط شد)، بود. امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) از امامان 12 گانه می‌باشند که در دامان چنین مادری تربیت یافته‌اند و 9 امام دیگر (به غیر از امام علی (علیه السلام) و امام حسن (علیه السلام)) از ذریه امام حسین (علیه السلام) می‌باشند و بدین ترتیب و از طریق فاطمه (علیها السلام) به رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) منتسب می‌گردند و از ذریه ایشان به شمار می‌روند.(4) و به خاطر منسوب بودن ائمه طاهرین (به غیر از امیر مؤمنان (علیه السلام)) به آن حضرت، فاطمه (علیها السلام) را "ام الائمه" (مادر امامان) گویند.

زینب (سلام الله علیها) که بزرگترین دختر فاطمه (علیها السلام) به شمار می‌آید، بانویی عابد و پاکدامن و عالم بود. او پس از واقعه عاشورا، و در امتداد حرکت امام حسین (علیه السلام)، آن چنان قیام حسینی را نیکو تبیین نمود، که پایه‌های حکومت فاسق اموی به لرزه افتاد و صدای اعتراض مردم نسبت به ظلم و جور یزید بارها و بارها بلند شد. تا جایی که حرکتهای گسترده‌ای بر ضد ظلم و ستم او سازمان گرفت. آنچه از جای جای تاریخ درباره عبادت زینب کبری (علیها السلام) بدست می‌آید، آنست که حتی در سخت‌ترین شرایط و طاقت‌فرساترین لحظات نیز راز و نیاز خویش با پروردگار خود را ترک ننمود و این عبادت و راز و نیاز او نیز ریشه در شناخت و معرفت او نسبت به ذات مقدس ربوبی داشت.

ام کلثوم نیز که در دامان چنین مادری پرورش یافته بود، بانویی جلیل القدر و خردمند و سخنور بود که او نیز پس از عاشورا به همراه زینب (سلام الله علیها) حضور داشت و نقشی عمده در آگاهی دادن به مردم ایفا نمود.

 

فاطمه (علیها السلام) در خانه

 فاطمه (علیها السلام) با آن همه فضیلت، همسری نیکو برای امیر مؤمنان بود. تا جایی که روایت شده هنگامی که علی (علیه السلام) به فاطمه (علیها السلام) می‌نگریست، غم و اندوهش زدوده می‌شد. فاطمه (علیها السلام) هیچگاه حتی اموری را که می‌پنداشت امام علی (علیه السلام) قادر به تدارک آنها نیست، از او طلب نمی نمود. اگر بخواهیم هر چه بهتر رابطه زناشویی آن دو نور آسمان فضیلت را بررسی نماییم، نیکوست از امام علی (علیه السلام) بشنویم؛ چه آن هنگام که در ذیل خطبه‌ای به فاطمه (علیها السلام) با عنوان بهترین بانوی جهانیان مباهات می‌نماید و او را از افتخارات خویش بر می‌شمرد و یا آن هنگام که می‌فرماید: "بخدا سوگند که او را به خشم در نیاوردم و تا هنگامی که زنده بود، او را وادار به کاری که خوشش نیاید ننمودم؛ او نیز مرا به خشم نیاورد و نافرمانی هم ننمود."

 

مقام حضرت زهرا (علیها السلام) و جایگاه علمی ایشان

 فاطمه زهرا (علیها السلام) در نزد شیعیان اگر چه امام نیست، اما مقام و منزلت او در نزد خداوند و در بین مسلمانان به خصوص شیعیان، نه تنها کمتر از سایر ائمه نیست، بلکه آن حضرت همتای امیر المؤمنین و دارای منزلتی عظیم‌تر از سایر ائمه طاهرین (علیهم السلام) می‌باشد.

اگر بخواهیم مقام علمی فاطمه (علیها السلام) را درک کنیم و به گوشه‌ای از آن پی ببریم، شایسته است به گفتار او در خطبه فدکیه بنگریم؛ چه آنجا که استوارترین جملات را در توحید ذات اقدس ربوبی بر زبان جاری می‌کند، یا آن هنگام که معرفت و بینش خود را نسبت به رسول اکرم آشکار می‌سازد و یا در مجالی که در آن خطبه، امامت را شرح مختصری می‌دهد. جای جای این خطبه و احتجاجات این بانوی بزرگوار به قرآن کریم و بیان علت تشریع احکام، خود سندی محکم بر اقیانوس بی‌کران علم اوست که متصل به مجرای وحی است (قسمتی از این خطبه در فراز آخر مقاله خواهد آمد). از دیگر شواهدی که به آن وسیله می‌توان گوشه‌ای از علو مقام فاطمه (علیها السلام) را درک نمود، مراجعه زنان و یا حتی مردان مدینه در مسائل دینی و اعتقادی به آن بزرگوار می‌باشد که در فرازهای گوناگون تاریخ نقل شده است. همچنین استدلالهای عمیق فقهی فاطمه (علیها السلام) در جریان فدک (که مقداری از آن در ادامه ذکر خواهد گردید)، به روشنی بر احاطه فاطمه (علیها السلام) بر سراسر قرآن کریم و شرایع اسلامی دلالت می‌نماید.

 

مقام عصمت

 در بیان عصمت فاطمه (علیها السلام) و مصونیت او نه تنها از گناه و لغزش بلکه از سهو و خطا، استدلال به آیه تطهیر ما را بی‌نیاز می‌کند. ما در این قسمت جهت جلوگیری از طولانی شدن بحث، تنها اشاره می‌نماییم که عصمت فاطمه (علیها السلام) از لحاظ کیفیت و ادله اثبات همانند عصمت سایر ائمه و پیامبر است که در قسمت مربوطه در سایت بحث خواهد شد. 

 

بیان عظمت فاطمه از زبان پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)

 رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم)، بارها و بارها فاطمه (علیها السلام) را ستود و از او تجلیل نمود. در مواقع بسیاری می‌فرمود: "پدرش به فدایش باد" و گاه خم می‌شد و دست او را می‌بوسید. به هنگام سفر از آخرین کسی که خداحافظی می‌نمود، فاطمه (علیها السلام) بود و به هنگام بازگشت به اولین محلی که وارد می‌شد، خانه او بود.

عامه محدثین و مسلمانان از هر مذهب و با هر عقیده‌ای، این کلام را نقل نموده‌اند که حضرت رسول می‌فرمود: "فاطمه پاره تن من است هر کس او را بیازارد مرا آزرده است." از طرفی دیگر، قرآن کریم پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را از هر سخنی که منشأ آن هوای نفسانی باشد، بدور دانسته و صراحتاً بیان می‌دارد که هر چه پیامبر می‌فرماید، سخن وحی است. پس می‌توان دریافت که این همه تجلیل و ستایش از فاطمه (علیها السلام)، علتی ماورای روابط عاطفی مابین پدر و فرزند دارد. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) نیز خود به این مطلب اشاره می‌فرمود. گاه در جواب خرده‌گیران، لب به سخن می‌گشود که خداوند مرا به این کار امر نموده و یا می‌فرمود: "من بوی بهشت را از او استشمام می‌کنم."

اما اگر از زوایای دیگر به بحث بنگریم و حدیث نبوی را در کنار آیات شریفه قرآن کریم قرار دهیم، مشاهده می‌نماییم قرآن کریم عقوبت کسانی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) را اذیت نمایند، عذابی دردناک ذکر می‌کند. و یا می‌فرماید کسانی که خدا و رسول را اذیت نمایند، خدا آنان را در دنیا از رحمت خویش دور می‌دارد و برای آنان عذابی خوار کننده آماده می‌نماید. پس به نیکی مشخص می‌شود که رضا و خشنودی فاطمه (علیها السلام)، رضا و خشنودی خداوند است و غضب او نیز باعث غضب خداست. به بیانی دقیق‌تر، او مظهر رضا و غضب الهی است. چرا که نمی‌توان فرض نمود، شخصی عملی را انجام دهد و بدان وسیله فاطمه (علیها السلام) را بیازارد و موجب آزردگی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) گردد و بدین سبب مستوجب عقوبت الهی شود، اما خداوند از آن شخص راضی و به عمل او خشنود باشد و در عین رضایت، او را مورد عقوبتی سنگین قرار دهد.

نکته‌ای دیگر که از قرار دادن این حدیث در کنار آیات قرآن کریم بدست می‌آید، آنست که رضای فاطمه (علیها السلام)، تنها در مسیر حق بدست می‌آید و غضب او فقط در انحراف از حق و عدول از اوامر الهی حاصل می‌شود و در این امر حتی ذره‌ای تمایلات نفسانی و یا انگیزه‌های احساسی مؤثر نیست. چرا که از مقام عدل الهی، بدور است شخصی را به خاطر غضب دیگری که برخواسته از تمایل نفسانی و یا عوامل احساسی مؤثر بر اراده اوست، عقوبت نماید.

 

فاطمه (علیها السلام) پس از پیامبر

 با وفات پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم)، فاطمه (علیها السلام) غرق در سوگ و ماتم شد. از یک طرف نه تنها پدر او بلکه آخرین فرستاده خداوند و ممتازترین مخلوق او، از میان بندگان به سوی خداوند، بار سفر بسته بود. هم او که در وجود خویش برترین مکارم اخلاقی را جمع نموده و با وصف صاحب خلق عظیم، توسط خداوند ستوده شده بود. هم او که با وفاتش باب وحی تشریعی بسته شد؛ از طرفی دیگر حق وصی او غصب گشته بود. و بدین ترتیب دین از مجرای صحیح خود، در حال انحراف بود. فاطمه (علیها السلام) هیچگاه غم و اندوه خویش را در این زمینه کتمان نمی‌نمود. گاه بر مزار پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) حاضر می‌شد و به سوگواری می‌پرداخت و گاه تربت شهیدان احد و مزار حمزه عموی پیامبر را برمی‌گزید و درد دل خویش را در آنجا بازگو می‌نمود. حتی آن هنگام که زنان مدینه علت غم و اندوه او را جویا شدند، در جواب آنان صراحتاً اعلام نمود که محزون فقدان رسول خدا و مغموم غصب حق وصی اوست.

هنوز چیزی از وفات رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نگذشته بود که سفارش رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) و ابلاغ فرمان الهی توسط ایشان در روز غدیر، مبنی بر نصب امام علی (علیه السلام) به عنوان حاکم و ولی مسلمین پس از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)، توسط عده ای نادیده گرفته شد و آنان در محلی به نام سقیفه جمع گشتند و از میان خود فردی را به عنوان حاکم برگزیدند و شروع به جمع‌آوری بیعت از سایرین برای او نمودند. به همین منظور بود که عده‌ای از مسلمانان به نشانه اعتراض به غصب حکومت و نادیده گرفتن فرمان الهی در نصب امام علی (علیه السلام) به عنوان ولی و حاکم اسلامی پس از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در خانه فاطمه (علیها السلام) جمع گشتند. هنگامی که ابوبکر - منتخب سقیفه - که تنها توسط حاضرین در سقیفه انتخاب شده بود، از اجتماع آنان و عدم بیعت با وی مطلع شد؛ عمر را روانه خانه فاطمه (علیها السلام) نمود تا امام علی (علیه السلام) و سایرین را به زور برای بیعت در مسجد حاضر نماید. عمر نیز با عده‌ای به همراه پاره آتش، روانه خانه فاطمه (علیها السلام) شد. هنگامی که بر در خانه حاضر شد، فاطمه (علیها السلام) به پشت در آمد و علت حضور آنان را جویا شد. عمر علت را حاضر نمودن امام علی (علیه السلام) و دیگران در مسجد برای بیعت با ابوبکر عنوان نمود. فاطمه (علیها السلام) آنان را از این امر منع نمود و آنان را مورد توبیخ قرار داد. در نتیجه عده‌ای از همراهیان او متفرق گشتند. اما در این هنگام او که از عدم خروج معترضین آگاهی یافت، تهدید نمود در صورتی که امام علی (علیه السلام) و سایرین برای بیعت از خانه خارج نشوند، خانه را با اهلش به آتش خواهد کشید. و این در حالی بود که می‌دانست حضرت فاطمه (علیها السلام) در خانه حضور دارد. در این موقع عده‌ای از معترضین از خانه خارج شدند که مورد برخورد شدید عمر قرار گرفتند و شمشیر برخی از آنان نیز توسط او شکسته شد. اما همچنان امیر مومنان، فاطمه و کودکان آنان در خانه حضور داشتند. بدین ترتیب عمر دستور داد تا هیزم حاضر کنند و به وسیله هیزمهای گردآوری شده و پاره آتشی که با خود همراه داشت، درب خانه را به آتش کشیدند و به زور وارد خانه شدند و به همراه عده‌ای از همراهانش خانه را مورد تفتیش قرار داده و امام علی را به زور و با اکراه به سمت مسجد کشان کشان بردند. در حین این عمل، فاطمه (علیها السلام) بسیار صدمه دید و لطمات فراوانی را تحمل نمود اما باز از پا ننشست و بنا بر احساس وظیفه و تکلیف الهی خویش در دفاع از ولی زمان و امام خود به مسجد آمد. عمر و ابوبکر و همراهان آنان را در مسجد رسول خدا مورد خطاب قرار داد و آنان را از غضب الهی و نزول عذاب بر حذر داشت. اما آنان اعمال خویش را ادامه دادند.

 

فاطمه (علیها السلام) و فدک

از دیگر ستمهایی که پس از ارتحال پیامبر در حق فاطمه (علیها السلام) روا داشته شد، مسأله فدک بود. فدک قریه‌ای است که تا مدینه حدود 165 کیلومتر فاصله دارد و دارای چشمه جوشان و نخلهای فراوان خرماست و خطه‌ای حاصلخیز می‌باشد. این قریه متعلق به یهودیان بود و آن را بدون هیچ جنگی به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) بخشیدند؛ لذا مشمول اصطلاح انفال می‌گردد و بر طبق صریح قرآن، تنها اختصاص به خداوند و پیامبر اسلام دارد. پس از این جریان و با نزول آیه «و ات ذا القربی حقه»، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) بر طبق دستور الهی آن را به فاطمه (علیها السلام) بخشید. فاطمه (علیها السلام) و امیر مومنان (علیه السلام) در فدک عاملانی داشتند که در آبادانی آن می‌کوشیدند و پس از برداشت محصول، درآمد آن را برای فاطمه (علیها السلام) می‌فرستادند. فاطمه (علیها السلام) نیز ابتدا حقوق عاملان خویش را می‌پرداخت و سپس مابقی را در میان فقرا تقسیم می‌نمود؛ و این در حالی بود که وضع معیشت آن حضرت و امام علی (علیه السلام) در ساده‌ترین وضع به سر می‌برد. گاه آنان قوت روز خویش را هم در راه خدا انفاق می‌نمودند و در نتیجه گرسنه سر به بالین می‌نهادند. اما در عین حال فقرا را بر خویش مقدم می‌داشتند و در این عمل خویش، تنها خدا را منظور نظر قرار می‌دادند. (چنانچه در آیات آغازین سوره دهر آمده است). پس از رحلت رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم)، ابابکر با منتسب نمودن حدیثی به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) با این مضمون که ما انبیا از خویش ارثی باقی نمی‌گذاریم، ادعا نمود آنچه از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) باقی مانده، متعلق به تمامی مسلمین است.

فاطمه در مقام دفاع از حق مسلم خویش دو گونه عمل نمود. ابتدا افرادی را به عنوان شاهد معرفی نمود که گواهی دهند پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در زمان حیات خویش فدک را به او بخشیده است و در نتیجه فدک چیزی نبوده که به صورت ارث به او رسیده باشد. در مرحله بعد حضرت خطبه‌ای را در مسجد پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) ایراد نمود که همانگونه که قبلاً نیز ذکر شد، حاوی مطالب عمیق در توحید و رسالت و امامت است. در این خطبه که در نهایت فصاحت و بلاغت ایراد گردیده است، بطلان ادعای ابابکر را ثابت نمود. فاطمه به ابوبکر خطاب نمود که چگونه خلاف کتاب خدا سخن می‌گویی؟! سپس حضرت به شواهدی از آیات قرآن اشاره نمود که در آنها سلیمان، وارث داود ذکر گردیده و یا زکریا از خداوند تقاضای فرزندی را می‌نماید که وارث او و وارث آل یعقوب باشد. از استدلال فاطمه (علیها السلام) به نیکی اثبات می‌گردد بر فرض که فدک در زمان حیات پیامبر به فاطمه (علیها السلام) بخشیده نشده باشد، پس از پیامبر به او به ارث می‌رسد و در این صورت باز هم مالک آن فاطمه است و ادعای اینکه پیامبران از خویش ارث باقی نمی‌گذارند، ادعایی است خلاف حقیقت، و نسبت دادن این کلام به پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) امری است دروغ؛ چرا که محال است آن حضرت بر خلاف کلام الهی سخن بگوید و خداوند نیز بارها در قرآن کریم این امر را تایید نموده و بر آن تاکید کرده است. اما با تمام این وجود، همچنان غصب فدک ادامه یافت و به مالک حقیقی‌اش بازگردانده نشد.

باید توجه داشت صحت ادعای فاطمه (علیها السلام) چنان واضح و روشن بود و استدلالهای او آنچنان متین و استوار بیان گردید که دیگر برای کسی جای شک باقی نمی‌ماند و بسیاری از منکرین در درون خود به وضوح آن را پذیرفته بودند. دلیل این معنا، آنست که عمر خلیفه دوم هنگامی که فتوحات اسلامی گسترش یافت و نیاز دستگاه خلافت به در آمد حاصل از آن بر طرف گردید، فدک را به امیر مؤمنان (علیه السلام) و اولاد فاطمه (علیها السلام) باز گرداند. اما بار دیگر در زمان عثمان فدک غصب گردید.

 

بیماری فاطمه (علیها السلام) و عیادت از او

 سرانجام فاطمه بر اثر شدت ضربات و لطماتی که به او بر اثر هجوم به خانه‌اش و وقایع پس از آن وارد گشته بود، بیمار گشت و در بستر بیماری افتاد. گاه به زحمت از بستر برمی‌خاست و کارهای خانه را انجام می‌داد و گاه به سختی و با همراهی اطفال کوچکش، خود را کنار تربت پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌رساند و یا کنار مزار حمزه عموی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و دیگر شهدای احد حاضر می‌گشت و غم و اندوه خود را بازگو می‌نمود.

در همین ایام بود که روزی زنان مهاجر و انصار که از بیماری او آگاهی یافته بودند، جهت عیادت به دیدارش آمدند. فاطمه (علیها السلام) در این دیدار بار دیگر اعتراض و نارضایتی خویش را از اقدام گروهی که خلافت را به ناحق از آن خویش نموده بودند، اعلام نمود و از آنان و عده‌ای که در مقابل آن سکوت نموده بودند، به علت عدم انجام وظیفه الهی و نادیده گرفتن فرمان نبوی درباره وصایت امام علی (علیه السلام) انتقاد کرد و نسبت به عواقب این اقدام و خروج اسلام از مجرای صحیح خود به آنان هشدار داد. همچنین برکاتی را که در اثر عمل به تکلیف الهی و اطاعت از جانشین پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) از جانب خداوند بر آنان نائل خواهد شد، خاطر نشان نمود.

در چنین روزهایی بود که ابابکر و عمر به عیادت حضرت آمدند. هر چند در ابتدا فاطمه (علیها السلام) از آنان رویگردان بود و به آنان اذن عیادت نمی‌داد، اما سرانجام آنان بر بستر فاطمه (علیها السلام) حاضر گشتند. فاطمه (علیها السلام) در این هنگام، این کلام پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) را که فرموده بود: "هر کس فاطمه را به غصب در آورد من را آزرده و هر که او را راضی نماید مرا راضی نموده"، به آنان یادآوری نمود. ابابکر و عمر نیز صدق این کلام و انتساب آن به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را تأیید نمودند. سرانجام فاطمه (علیها السلام)، خدا و ملائکه را شاهد گرفت فرمود: "شما من را به غضب آوردید و هرگز من را راضی ننمودید؛ در نزد پیامبر، شکایت شما دو نفر را خواهم نمود."

 

وصیت

 در ایام بیماری، فاطمه (علیها السلام) روزی امام علی (علیه السلام) را فراخواند و آن حضرت را وصی خویش قرار داد و به آن حضرت وصیت نمود که پس از وفاتش، فاطمه (علیها السلام) را شبانه غسل دهد و شبانه کفن نماید و شبانه دفن کند و احدی از کسانی که در حق او ستم روا داشته‌اند، در مراسم تدفین و نماز خواندن بر جنازه او حاضر نباشند.

 

شهادت

 سرانجام روز سوم جمادی الثانی سال یازدهم هجری فرا رسید. فاطمه (علیها السلام) آب طلب نموده و بوسیله آن بدن مطهر خویش را شستشو داد و غسل نمود. سپس جامه‌ای نو پوشید و در بستر خوابید و پارچه‌ای سفید به روی خود کشید؛ چیزی نگذشت که دخت پیامبر، بر اثر حوادث ناشی از هجوم به خانه ایشان، دنیا را ترک نموده و به شهادت رسید؛ در حالیکه از عمر مبارکش بنا بر مشهور، 18 سال بیشتر نمی‌گذشت و بنا بر مشهور تنها 95 روز پس از رسول خدا در این دنیا زندگی نمود.

فاطمه (علیها السلام) در حالی از این دنیا سفر نمود که بنا بر گفته معتبرترین کتب در نزد اهل تسنن و همچنین برترین کتب شیعیان، از ابابکر و عمر خشمگین بود و در اواخر عمر هرگز با آنان سخن نگفت؛ و طبیعی است که دیگر حتی تأسف ابی‌بکر در هنگام مرگ از تعرض به خانه فاطمه (علیها السلام) سودی نخواهد بخشید.

 

تغسیل و تدفین

 مردم مدینه پس از آگاهی از شهادت فاطمه (علیها السلام)، در اطراف خانه آن بزرگوار جمع گشتند و منتظر تشییع و تدفین فاطمه (علیها السلام) بودند؛ اما اعلام شد که تدفین فاطمه (علیها السلام) به تأخیر افتاده است. لذا مردم پراکنده شدند. هنگامی که شب فرا رسید و چشمان مردم به خواب رفت، امام علی (علیه السلام) بنا بر وصیت فاطمه (علیها السلام) و بدور از حضور افراد، به غسل بدن مطهر و رنج دیده همسر خویش پرداخت و سپس او را کفن نمود. هنگامی که از غسل دادن او فارغ شد، به امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) (در حالی که در زمان شهادت مادر هر دو کودک بودند.) امر فرمود: تا عده‌ای از صحابه راستین رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) را که البته مورد رضایت فاطمه (علیها السلام) بودند، خبر نمایند تا در مراسم تدفین آن بزرگوار شرکت کنند. (و اینان از 7 نفر تجاوز نمی‌کرده‌اند). پس از حضور آنان، امیر مؤمنان بر فاطمه (علیها السلام) نماز گزارد و سپس در میان حزن و اندوه کودکان خردسالش که مخفیانه در فراق مادر جوان خویش گریه می‌نمودند، به تدفین فاطمه (علیها السلام) پرداخت. هنگامی که تدفین فاطمه (علیها السلام) به پایان رسید، رو به سمت مزار رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نمود و گفت:

"سلام بر تو ای رسول خدا، از جانب من و از دخترت؛ آن دختری که بر تو و در کنار تو آرمیده است و در زمانی اندک به تو ملحق شده. ای رسول خدا، صبر و شکیبایی‌ام از فراق حبیبه‌ات کم شده، خودداریم در فراق او از بین رفت... ما از خداییم و بسوی او باز می‌گردیم... به زودی دخترت، تو را خبر دهد که چه سان امتت فراهم گردیدند و بر او ستم ورزیدند. سرگذشت را از او بپرس و گزارش را از او بخواه که دیری نگذشته و یاد تو فراموش نگشته..."

امروزه پس از گذشت سالیان متمادی همچنان مزار سرور بانوان جهان مخفی است و کسی از محل آن آگاه نیست. مسلمانان و بخصوص شیعیان در انتظار ظهور امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) بزرگترین منجی الهی و یازدهمین فرزند از نسل فاطمه (علیها السلام) در میان ائمه می‌باشند تا او مزار مخفی شده مادر خویش را بر جهانیان آشکار سازد و به ظلم و بی عدالتی در سراسر گیتی، پایان دهد.

 

سخنان فاطمه

 از فاطمه (علیها السلام) سخنان فراوانی بر جای مانده، که پاره‌ای از آنان مستقیماً از او نقل شده است و به نیکی می‌توان گوشه‌ای از علو مقام و ژرفای علم و معرفت او را در این کلمات دریافت و پاره‌ای دیگر نیز بواسطه او، از وجود پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) روایت گشته است که به نوبه خود بیانگر ارتباط نزدیک او با رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) و عمق درک و فهم فاطمه (علیها السلام) می‌باشد. در این مجال، جهت رعایت اختصار تنها به دو مورد از کلماتی که مستقیماً از فاطمه (علیها السلام) نقل شده اشاره می‌نماییم:

1- قال مولاتنا فاطمة الزهرا (علیها السلام): "من اصعد الی الله خالص عبادته، اهبط الله عزوجل الیه افضل مصلحته"

فاطمه زهرا (سلام الله علیها) فرمود: "هر کس عبادت خالص خود را به سوی پروردگار بالا بفرستد، خداوند برترین مصلحت خود را به سوی او می‌فرستد."

2- قال مولاتنا فاطمة الزهرا (علیها السلام) فی قسم من خطبة الفدکیة: "فجعل الله الایمان تطهیراً لکم من الشرک، و الصلوه تنزیها لکم عن الکبر، و الزکاه تزکیه للنفس و نماًء فی الرزق، و الصیام تثبیتاً للإ خلاص، و الحج تشییداً للدین، و العدل تنسیقاً للقلوب، و طاعتنا نظاماً للملة، و اما متنا اماناً من الفرقه، و الجهاد عزا للإسلام، و الصبر معونة علی استیجاب الأجر، و الأمر بالمعروف مصلحة للعامه، و بر الوالدین وقایه من السخط، وصلة الأرحام منماة للعدد، و القصاص حصناً للدماء، و الوفاء بالندر تعریضاً للمغفره، و توفیة المکائیل و الموازین تغییراً للبخس، و النهی عن شرب الخمر تنزیهاً عن الرجس، و اجتناب القذف حجاباً عن اللعنة، و ترک السرقة ایجاباً للعفة، و حرم الله الشرک اخلاصاً له بالربوبیه، فاتقوا الله حق تقاته و لا تموتن الا و انتم مسلمون و اطیعو الله فیما امرکم به و نهاکم عنه فانه" انما یخشی الله من عباده العلماء."

فاطمه زهرا (علیها السلام) در قسمتی از خطبه فدکیه می‌فرمایند: "پس خداوند ایمان را موجب پاکی شما از شرک، نماز را موجب تنزیه و پاکی شما از (آلودگی) تکبر، زکات را باعث تزکیه و طهارت روح و روان و رشد و فزونی در روزی، روزه را موجب پایداری اخلاص، حج را باعث استواری دین، دادگری و عدل را موجب انسجام و تقویت دلها، اطاعت و پیروی از ما را باعث نظم و آسایش ملت، رهبری و پیشوایی ما را موجب امان از جدایی و تفرقه، جهاد را موجب عزت و شکوه اسلام، صبر و پایداری را کمکی بر استحقاق و شایستگی پاداش، امر به معروف را به مصلحت عامه مردم، نیکی به پدر و مادر را سپری از خشم پروردگار، پیوند و پیوستگی با ارحام و خویشاوندان را موجب کثرت جمعیت، قصاص را موجب جلوگیری از خونریزیها، وفا به نذر را موجب قرار گرفتن در معرض آمرزش، پرهیز از کم فروشی را موجب عدم زیان و ورشکستگی، نهی از آشامیدن شراب را به خاطر پاک بودن از پلیدی، دوری جستن از قذف (تهمت ناروای جنسی) را انگیزه‌ای برای جلوگیری از لعن و نفرین، پرهیز از دزدی را موجب حفظ عفت و پاکدامنی قرار داد و خداوند شرک ورزیدن نسبت به خود را از آن جهت حرام فرمود که بندگان در بندگی خود نسبت به ربوبیت او اخلاص پیشه کنند، پس "از خداوند بدان گونه که شایسته است پرهیز داشته باشید و تقوا پیشه کنید و جز درحال مسلمانی از دنیا نروید." و خدا را در آنچه که شما را بدان امر می‌کند و آنچه که نهی می‌کند فرمان برداری کنید. زیرا "تنها بندگان دانا از خداوند خوف و ترس دارند."

 

 

 


comment نظرات ()
 
نویسنده : منصور - ساعت ۱:٥٩ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢٦ اسفند ۱۳٩٢
 

 

باسمه تعالی

 

زندگینامه حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها)

 

فاطمه (علیها السلام) در نزد مسلمانان برترین و والامقام ترین بانوی جهان در تمام قرون و اعصار می‌باشد. این عقیده بر گرفته از مضامین احادیث نبوی است. این طایفه از احادیث، اگر چه از لحاظ لفظی دارای تفاوت هستند، اما دارای مضمونی واحد می‌باشند. در یکی از این گفتارها (که البته مورد اتفاق مسلمانان، اعم از شیعه و سنی است)، رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرمایند: "فاطمه سرور زنان جهانیان است". اگر چه بنابر نص آیه شریفه قرآن، حضرت مریم برگزیده زنان جهانیان معرفی گردیده و در نزد مسلمانان دارای مقامی بلند و عفت و پاکدامنی مثال‌زدنی می‌باشد و از زنان برتر جهان معرفی گشته است، اما او برگزیده‌ی زنان عصر خویش بوده است. ولی علو مقام حضرت زهرا (علیها السلام) تنها محدود به عصر حیات آن بزرگوار نمی‌باشد و در تمامی اعصار جریان دارد. لذا است که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در کلامی دیگر صراحتاً فاطمه (علیها السلام) را سرور زنان اولین و آخرین ذکر می‌نمایند. اما نکته‌ای دیگر نیز در این دو حدیث نبوی و احادیث مشابه دریافت می‌شود و آن اینست که اگر فاطمه (علیها السلام) برترین بانوی جهانیان است و در بین زنان از هر جهت، کسی دارای مقامی والاتر از او نیست، پس شناخت سراسر زندگانی و تمامی لحظات حیات او، از ارزش فوق العاده برخوردار می‌باشد. چرا که آدمی با دقت و تأمل در آن می‌تواند به عالیترین رتبه‌های روحانی نائل گردد. از سوی دیگر با مراجعه به قرآن کریم درمی‌یابیم که آیات متعددی در بیان شأن و مقام حضرتش نازل گردیده است که از آن جمله می‌توان به آیه‌ی تطهیر، آیه مباهله، آیات آغازین سوره دهر، سوره کوثر، آیه اعطای حق ذی القربی و... اشاره نمود که خود تأکیدی بر مقام عمیق آن حضرت در نزد خداوند است. این آیات با تکیه بر توفیق الهی، در مقالات دیگر مورد بررسی قرار خواهد گرفت. ما در این قسمت به طور مختصر و با رعایت اختصار، به مطالعه شخصیت و زندگانی آن بزرگوار خواهیم پرداخت.

 

نام، القاب، کنیه‌ها

 نام مبارک آن حضرت، فاطمه (علیها السلام) است و از برای ایشان القاب و صفات متعددی همچون زهرا، صدیقه، طاهره، مبارکه، بتول، راضیه، مرضیه، نیز ذکر شده است.

فاطمه، در لغت به معنی بریده شده و جدا شده می‌باشد و علت این نامگذاری بر طبق احادیث نبوی، آنست که: پیروان فاطمه (علیها السلام) به سبب او از آتش دوزخ بریده، جدا شده و برکنارند.

زهرا به معنای درخشنده است و از امام ششم، امام صادق (علیه السلام) روایت شده است که: "چون دخت پیامبر در محرابش می‌ایستاد (مشغول عبادت می‌شد)، نورش برای اهل آسمان می‌درخشید؛ همانطور که نور ستارگان برای اهل زمین می‌درخشد."

صدّیقه به معنی کسی است که به جز راستی چیزی از او صادر نمی شود. طاهره به معنای پاک و پاکیزه، مبارکه به معنای با خیر و برکت، بتول به معنای بریده و دور از ناپاکی، راضیه به معنای راضی به قضا و قدر الهی و مرضیه یعنی مورد رضایت الهی.(1)

کنیه‌های فاطمه (علیها السلام) نیز عبارتند از ام الحسین، ام الحسن، ام الائمه، ام ابیها و...

ام ابیها به معنای مادر پدر می‌باشد و رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) دخترش را با این وصف می‌ستود؛ این امر حکایت از آن دارد که فاطمه (علیها السلام) بسان مادری برای رسول خدا بوده است. تاریخ نیز گواه خوبی بر این معناست؛ چه هنگامی که فاطمه در خانه پدر حضور داشت و پس از وفات خدیجه (سلام الله علیها) غمخوار پدر و مایه پشت گرمی و آرامش رسول خدا بود و در این راه از هیچ اقدامی مضایقه نمی‌نمود، چه در جنگها که فاطمه بر جراحات پدر مرهم می‌گذاشت و چه در تمامی مواقف دیگر حیات رسول خدا.

 

مادر و پدر

همانگونه که می‌دانیم، نام پدر فاطمه (علیها السلام) محمد بن عبدالله (صلی الله علیه و آله و سلم) است که او رسول گرامی اسلام، خاتم پیامبران الهی و برترین مخلوق خداوند می‌باشد. مادر حضرتش خدیجه دختر خویلد، از زنان بزرگ و شریف قریش بوده است. او نخستین بانویی است که به اسلام گرویده است و پس از پذیرش اسلام، تمامی ثروت و دارایی خود را در خدمت به اسلام و مسلمانان مصرف نمود. خدیجه در دوران جاهلیت و دوران پیش از ظهور اسلام نیز به پاکدامنی مشهور بود؛ تا جایی که از او به طاهره (پاکیزه) یاد می‌شد و او را بزرگ زنان قریش می‌نامیدند.

 

ولادت

 فاطمه (علیها السلام) در سال پنجم پس از بعثت(2) و در روز 20 جمادی الثانی در مکه به دنیا آمد. چون به دنیا پانهاد، به قدرت الهی لب به سخن گشود و گفت: "شهادت می‌دهم که جز خدا، الهی نیست و پدرم رسول خدا و آقای پیامبران است و شوهرم سرور اوصیاء و فرزندانم (دو فرزندم) سرور نوادگان می‌باشند." اکثر مفسران شیعی و عده‌ای از مفسران بزرگ اهل تسنن نظیر فخر رازی، آیه آغازین سوره کوثر را به فاطمه (علیها السلام) تطبیق نموده‌اند و او را خیر کثیر و باعث بقا و گسترش نسل و ذریه پیامبر اکرم ذکر نموده‌اند. شایان ذکر است که آیه انتهایی این سوره نیز قرینه خوبی براین مدعاست که در آن خداوند به پیامبر خطاب می‌کند و می‌فرماید همانا دشمن تو ابتر و بدون نسل است.

 

مکارم اخلاق

 سراسر زندگانی صدیقه طاهره (علیها السلام)، مملو از مکارم اخلاق و رفتارهای نمونه و انسانی است. ما در این مجال جهت رعایت اختصار تنها به سه مورد اشاره می‌نماییم. اما دوباره تأکید می‌کنیم که این موارد، تنها بخش کوچکی از مکارم اخلاقی آن حضرت است.

1-  از جابر بن عبدالله انصاری، صحابی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) منقول است که: مردی از اعراب مهاجر که فردی فقیر مستمند بود، پس از نماز عصر از رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) طلب کمک و مساعدت نمود. حضرت فرمود که من چیزی ندارم. سپس او را به خانه فاطمه (سلام الله علیها) که در کنار مسجد و در نزدیکی خانه رسول خدا قرار داشت، راهنمایی نمودند. آن شخص به همراه بلال (صحابی و مؤذن رسول خدا) به در خانه حضرت فاطمه (علیها السلام) آمد و بر اهل بیت رسول خدا سلام گفت و سپس عرض حال نمود. حضرت فاطمه (علیها السلام) با وجود اینکه سه روز بود خود و پدر و همسرش در نهایت گرسنگی به سر می‌بردند، چون از حال فقیر آگاه شد، گردن‌بندی را که فرزند حمزه، دختر عموی حضرت به ایشان هدیه داده بود و در نزد آن بزرگوار یادگاری ارزشمند محسوب می‌شد، از گردن باز نمود و به اعرابی فرمود: این را بگیر و بفروش؛ امید است که خداوند بهتر از آن را نصیب تو نماید. اعرابی گردن‌بند را گرفت و به نزد پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) بازگشت و شرح حال را گفت. رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) از شنیدن ماجرا، متأثر گشت و اشک از چشمان مبارکش فرو ریخت و به حال اعرابی دعا فرمود. عمار یاسر (از اصحاب پیامبر) برخاست و اجازه گرفت و در برابر اعطای غذا، لباس، مرکب و هزینه سفر به اعرابی، آن گردن‌بند را از او خریداری نمود. پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) از اعرابی پرسید: آیا راضی شدی؟ او در مقابل، اظهار شرمندگی و تشکر نمود. عمار گردن‌بند را در پارچه ای یمانی پیچیده و آنرا معطر نمود و به همراه غلامش به پیامبر هدیه داد. غلام به نزد پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) آمد و جریان را باز گفت. حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) غلام و گردن‌بند را به فاطمه (علیها السلام) بخشید. غلام به خانه‌ی صدیقه اطهر آمد. زهرا (علیها السلام)، گردن‌بند را گرفت و غلام را در راه خدا آزاد نمود.

گویند غلام در این هنگام تبسم نمود. هنگامی که علت را جویا شدند، گفت: چه گردن‌بند با برکتی بود، گرسنه‌ای را سیر کرد و برهنه‌ای را پوشانید، پیاده‌ای را صاحب مرکب و فقیری را بی‌نیاز کرد و غلامی را آزاد نمود و سرانجام به نزد صاحب خویش بازگشت.

2-  رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) در شب زفاف پیراهن نویی را برای دختر خویش تهیه نمود. فاطمه (علیها السلام) پیراهن وصله‌داری نیز داشت. سائلی بر در خانه حاضر شد و گفت: من از خاندان نبوت پیراهن کهنه می‌خواهم. حضرت زهرا (علیها السلام) خواست پیراهن وصله‌دار را مطابق خواست سائل به او بدهد که به یاد آیه شریفه "هرگز به نیکی دست نمی‌یابید مگر آنکه از آنچه دوست دارید انفاق نمایید"، افتاد. در این هنگام فاطمه (علیها السلام) پیراهن نو را در راه خدا انفاق نمود.

3-  امام حسن مجتبی در ضمن بیانی، عبادت فاطمه (علیها السلام)، توجه او به مردم و مقدم داشتن آنان بر خویشتن، در عالیترین ساعات راز و نیاز با پروردگار را این گونه توصیف می‌نمایند: "مادرم فاطمه را دیدم که در شب جمعه‌ای در محراب عبادت خویش ایستاده بود و تا صبحگاهان، پیوسته به رکوع و سجود می‌پرداخت. و شنیدم که بر مردان و زنان مؤمن دعا می‌کرد، آنان را نام می‌برد و بسیار برایشان دعا می‌نمود اما برای خویشتن هیچ دعایی نکرد. پس به او گفتم: ای مادر، چرا برای خویش همانگونه که برای غیر، دعا می‌نمودی، دعا نکردی؟ فاطمه (علیها السلام) گفت: پسرم ! اول همسایه و سپس خانه."

 

ازدواج و فرزندان آن حضرت

 صدیقه کبری خواستگاران فراوانی داشت. نقل است که عده‌ای از نامداران صحابه از او خواستگاری کردند. رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به آنها فرمود که اختیار فاطمه در دست خداست. بنا بر آنچه که انس بن مالک نقل نموده است، عده‌ای دیگر از میان نامداران مهاجرین، برای خواستگاری فاطمه (علیها السلام) به نزد پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) رفتند و گفتند حاضریم برای این وصلت، مهر سنگینی را تقبل نماییم. رسول خدا همچنان مسأله را به نظر خداوند موکول می‌نمود تا سرانجام جبرئیل بر پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) نازل شد و گفت: "ای محمد! خدا بر تو سلام می‌رساند و می‌فرماید فاطمه را به عقد علی درآور، خداوند علی را برای فاطمه و فاطمه را برای علی پسندیده است." امام علی (علیه السلام) نیز از خواستگاران فاطمه (علیها السلام) بود و حضرت رسول بنا بر آنچه که ذکر گردید، به امر الهی با این وصلت موافقت نمود. در روایات متعددی نقل گشته است که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: اگر علی نبود، فاطمه همتایی نداشت. بدین ترتیب بود که مقدمات زفاف فراهم شد. حضرت فاطمه (علیها السلام) با مهری اندک (بر خلاف رسوم جاهلی که مهر بزرگان بسیار بود) به خانه امام علی (علیه السلام) قدم گذارد.(3) ثمره این ازدواج مبارک، 5 فرزند به نامهای حسن، حسین، زینب، ام کلثوم و محسن (که در جریان وقایع پس از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) سقط شد)، بود. امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) از امامان 12 گانه می‌باشند که در دامان چنین مادری تربیت یافته‌اند و 9 امام دیگر (به غیر از امام علی (علیه السلام) و امام حسن (علیه السلام)) از ذریه امام حسین (علیه السلام) می‌باشند و بدین ترتیب و از طریق فاطمه (علیها السلام) به رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) منتسب می‌گردند و از ذریه ایشان به شمار می‌روند.(4) و به خاطر منسوب بودن ائمه طاهرین (به غیر از امیر مؤمنان (علیه السلام)) به آن حضرت، فاطمه (علیها السلام) را "ام الائمه" (مادر امامان) گویند.

زینب (سلام الله علیها) که بزرگترین دختر فاطمه (علیها السلام) به شمار می‌آید، بانویی عابد و پاکدامن و عالم بود. او پس از واقعه عاشورا، و در امتداد حرکت امام حسین (علیه السلام)، آن چنان قیام حسینی را نیکو تبیین نمود، که پایه‌های حکومت فاسق اموی به لرزه افتاد و صدای اعتراض مردم نسبت به ظلم و جور یزید بارها و بارها بلند شد. تا جایی که حرکتهای گسترده‌ای بر ضد ظلم و ستم او سازمان گرفت. آنچه از جای جای تاریخ درباره عبادت زینب کبری (علیها السلام) بدست می‌آید، آنست که حتی در سخت‌ترین شرایط و طاقت‌فرساترین لحظات نیز راز و نیاز خویش با پروردگار خود را ترک ننمود و این عبادت و راز و نیاز او نیز ریشه در شناخت و معرفت او نسبت به ذات مقدس ربوبی داشت.

ام کلثوم نیز که در دامان چنین مادری پرورش یافته بود، بانویی جلیل القدر و خردمند و سخنور بود که او نیز پس از عاشورا به همراه زینب (سلام الله علیها) حضور داشت و نقشی عمده در آگاهی دادن به مردم ایفا نمود.

 

فاطمه (علیها السلام) در خانه

 فاطمه (علیها السلام) با آن همه فضیلت، همسری نیکو برای امیر مؤمنان بود. تا جایی که روایت شده هنگامی که علی (علیه السلام) به فاطمه (علیها السلام) می‌نگریست، غم و اندوهش زدوده می‌شد. فاطمه (علیها السلام) هیچگاه حتی اموری را که می‌پنداشت امام علی (علیه السلام) قادر به تدارک آنها نیست، از او طلب نمی نمود. اگر بخواهیم هر چه بهتر رابطه زناشویی آن دو نور آسمان فضیلت را بررسی نماییم، نیکوست از امام علی (علیه السلام) بشنویم؛ چه آن هنگام که در ذیل خطبه‌ای به فاطمه (علیها السلام) با عنوان بهترین بانوی جهانیان مباهات می‌نماید و او را از افتخارات خویش بر می‌شمرد و یا آن هنگام که می‌فرماید: "بخدا سوگند که او را به خشم در نیاوردم و تا هنگامی که زنده بود، او را وادار به کاری که خوشش نیاید ننمودم؛ او نیز مرا به خشم نیاورد و نافرمانی هم ننمود."

 

مقام حضرت زهرا (علیها السلام) و جایگاه علمی ایشان

 فاطمه زهرا (علیها السلام) در نزد شیعیان اگر چه امام نیست، اما مقام و منزلت او در نزد خداوند و در بین مسلمانان به خصوص شیعیان، نه تنها کمتر از سایر ائمه نیست، بلکه آن حضرت همتای امیر المؤمنین و دارای منزلتی عظیم‌تر از سایر ائمه طاهرین (علیهم السلام) می‌باشد.

اگر بخواهیم مقام علمی فاطمه (علیها السلام) را درک کنیم و به گوشه‌ای از آن پی ببریم، شایسته است به گفتار او در خطبه فدکیه بنگریم؛ چه آنجا که استوارترین جملات را در توحید ذات اقدس ربوبی بر زبان جاری می‌کند، یا آن هنگام که معرفت و بینش خود را نسبت به رسول اکرم آشکار می‌سازد و یا در مجالی که در آن خطبه، امامت را شرح مختصری می‌دهد. جای جای این خطبه و احتجاجات این بانوی بزرگوار به قرآن کریم و بیان علت تشریع احکام، خود سندی محکم بر اقیانوس بی‌کران علم اوست که متصل به مجرای وحی است (قسمتی از این خطبه در فراز آخر مقاله خواهد آمد). از دیگر شواهدی که به آن وسیله می‌توان گوشه‌ای از علو مقام فاطمه (علیها السلام) را درک نمود، مراجعه زنان و یا حتی مردان مدینه در مسائل دینی و اعتقادی به آن بزرگوار می‌باشد که در فرازهای گوناگون تاریخ نقل شده است. همچنین استدلالهای عمیق فقهی فاطمه (علیها السلام) در جریان فدک (که مقداری از آن در ادامه ذکر خواهد گردید)، به روشنی بر احاطه فاطمه (علیها السلام) بر سراسر قرآن کریم و شرایع اسلامی دلالت می‌نماید.

 

مقام عصمت

 در بیان عصمت فاطمه (علیها السلام) و مصونیت او نه تنها از گناه و لغزش بلکه از سهو و خطا، استدلال به آیه تطهیر ما را بی‌نیاز می‌کند. ما در این قسمت جهت جلوگیری از طولانی شدن بحث، تنها اشاره می‌نماییم که عصمت فاطمه (علیها السلام) از لحاظ کیفیت و ادله اثبات همانند عصمت سایر ائمه و پیامبر است که در قسمت مربوطه در سایت بحث خواهد شد. 

 

بیان عظمت فاطمه از زبان پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)

 رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم)، بارها و بارها فاطمه (علیها السلام) را ستود و از او تجلیل نمود. در مواقع بسیاری می‌فرمود: "پدرش به فدایش باد" و گاه خم می‌شد و دست او را می‌بوسید. به هنگام سفر از آخرین کسی که خداحافظی می‌نمود، فاطمه (علیها السلام) بود و به هنگام بازگشت به اولین محلی که وارد می‌شد، خانه او بود.

عامه محدثین و مسلمانان از هر مذهب و با هر عقیده‌ای، این کلام را نقل نموده‌اند که حضرت رسول می‌فرمود: "فاطمه پاره تن من است هر کس او را بیازارد مرا آزرده است." از طرفی دیگر، قرآن کریم پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را از هر سخنی که منشأ آن هوای نفسانی باشد، بدور دانسته و صراحتاً بیان می‌دارد که هر چه پیامبر می‌فرماید، سخن وحی است. پس می‌توان دریافت که این همه تجلیل و ستایش از فاطمه (علیها السلام)، علتی ماورای روابط عاطفی مابین پدر و فرزند دارد. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) نیز خود به این مطلب اشاره می‌فرمود. گاه در جواب خرده‌گیران، لب به سخن می‌گشود که خداوند مرا به این کار امر نموده و یا می‌فرمود: "من بوی بهشت را از او استشمام می‌کنم."

اما اگر از زوایای دیگر به بحث بنگریم و حدیث نبوی را در کنار آیات شریفه قرآن کریم قرار دهیم، مشاهده می‌نماییم قرآن کریم عقوبت کسانی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) را اذیت نمایند، عذابی دردناک ذکر می‌کند. و یا می‌فرماید کسانی که خدا و رسول را اذیت نمایند، خدا آنان را در دنیا از رحمت خویش دور می‌دارد و برای آنان عذابی خوار کننده آماده می‌نماید. پس به نیکی مشخص می‌شود که رضا و خشنودی فاطمه (علیها السلام)، رضا و خشنودی خداوند است و غضب او نیز باعث غضب خداست. به بیانی دقیق‌تر، او مظهر رضا و غضب الهی است. چرا که نمی‌توان فرض نمود، شخصی عملی را انجام دهد و بدان وسیله فاطمه (علیها السلام) را بیازارد و موجب آزردگی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) گردد و بدین سبب مستوجب عقوبت الهی شود، اما خداوند از آن شخص راضی و به عمل او خشنود باشد و در عین رضایت، او را مورد عقوبتی سنگین قرار دهد.

نکته‌ای دیگر که از قرار دادن این حدیث در کنار آیات قرآن کریم بدست می‌آید، آنست که رضای فاطمه (علیها السلام)، تنها در مسیر حق بدست می‌آید و غضب او فقط در انحراف از حق و عدول از اوامر الهی حاصل می‌شود و در این امر حتی ذره‌ای تمایلات نفسانی و یا انگیزه‌های احساسی مؤثر نیست. چرا که از مقام عدل الهی، بدور است شخصی را به خاطر غضب دیگری که برخواسته از تمایل نفسانی و یا عوامل احساسی مؤثر بر اراده اوست، عقوبت نماید.

 

فاطمه (علیها السلام) پس از پیامبر

 با وفات پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم)، فاطمه (علیها السلام) غرق در سوگ و ماتم شد. از یک طرف نه تنها پدر او بلکه آخرین فرستاده خداوند و ممتازترین مخلوق او، از میان بندگان به سوی خداوند، بار سفر بسته بود. هم او که در وجود خویش برترین مکارم اخلاقی را جمع نموده و با وصف صاحب خلق عظیم، توسط خداوند ستوده شده بود. هم او که با وفاتش باب وحی تشریعی بسته شد؛ از طرفی دیگر حق وصی او غصب گشته بود. و بدین ترتیب دین از مجرای صحیح خود، در حال انحراف بود. فاطمه (علیها السلام) هیچگاه غم و اندوه خویش را در این زمینه کتمان نمی‌نمود. گاه بر مزار پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) حاضر می‌شد و به سوگواری می‌پرداخت و گاه تربت شهیدان احد و مزار حمزه عموی پیامبر را برمی‌گزید و درد دل خویش را در آنجا بازگو می‌نمود. حتی آن هنگام که زنان مدینه علت غم و اندوه او را جویا شدند، در جواب آنان صراحتاً اعلام نمود که محزون فقدان رسول خدا و مغموم غصب حق وصی اوست.

هنوز چیزی از وفات رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نگذشته بود که سفارش رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) و ابلاغ فرمان الهی توسط ایشان در روز غدیر، مبنی بر نصب امام علی (علیه السلام) به عنوان حاکم و ولی مسلمین پس از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)، توسط عده ای نادیده گرفته شد و آنان در محلی به نام سقیفه جمع گشتند و از میان خود فردی را به عنوان حاکم برگزیدند و شروع به جمع‌آوری بیعت از سایرین برای او نمودند. به همین منظور بود که عده‌ای از مسلمانان به نشانه اعتراض به غصب حکومت و نادیده گرفتن فرمان الهی در نصب امام علی (علیه السلام) به عنوان ولی و حاکم اسلامی پس از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در خانه فاطمه (علیها السلام) جمع گشتند. هنگامی که ابوبکر - منتخب سقیفه - که تنها توسط حاضرین در سقیفه انتخاب شده بود، از اجتماع آنان و عدم بیعت با وی مطلع شد؛ عمر را روانه خانه فاطمه (علیها السلام) نمود تا امام علی (علیه السلام) و سایرین را به زور برای بیعت در مسجد حاضر نماید. عمر نیز با عده‌ای به همراه پاره آتش، روانه خانه فاطمه (علیها السلام) شد. هنگامی که بر در خانه حاضر شد، فاطمه (علیها السلام) به پشت در آمد و علت حضور آنان را جویا شد. عمر علت را حاضر نمودن امام علی (علیه السلام) و دیگران در مسجد برای بیعت با ابوبکر عنوان نمود. فاطمه (علیها السلام) آنان را از این امر منع نمود و آنان را مورد توبیخ قرار داد. در نتیجه عده‌ای از همراهیان او متفرق گشتند. اما در این هنگام او که از عدم خروج معترضین آگاهی یافت، تهدید نمود در صورتی که امام علی (علیه السلام) و سایرین برای بیعت از خانه خارج نشوند، خانه را با اهلش به آتش خواهد کشید. و این در حالی بود که می‌دانست حضرت فاطمه (علیها السلام) در خانه حضور دارد. در این موقع عده‌ای از معترضین از خانه خارج شدند که مورد برخورد شدید عمر قرار گرفتند و شمشیر برخی از آنان نیز توسط او شکسته شد. اما همچنان امیر مومنان، فاطمه و کودکان آنان در خانه حضور داشتند. بدین ترتیب عمر دستور داد تا هیزم حاضر کنند و به وسیله هیزمهای گردآوری شده و پاره آتشی که با خود همراه داشت، درب خانه را به آتش کشیدند و به زور وارد خانه شدند و به همراه عده‌ای از همراهانش خانه را مورد تفتیش قرار داده و امام علی را به زور و با اکراه به سمت مسجد کشان کشان بردند. در حین این عمل، فاطمه (علیها السلام) بسیار صدمه دید و لطمات فراوانی را تحمل نمود اما باز از پا ننشست و بنا بر احساس وظیفه و تکلیف الهی خویش در دفاع از ولی زمان و امام خود به مسجد آمد. عمر و ابوبکر و همراهان آنان را در مسجد رسول خدا مورد خطاب قرار داد و آنان را از غضب الهی و نزول عذاب بر حذر داشت. اما آنان اعمال خویش را ادامه دادند.

 

فاطمه (علیها السلام) و فدک

از دیگر ستمهایی که پس از ارتحال پیامبر در حق فاطمه (علیها السلام) روا داشته شد، مسأله فدک بود. فدک قریه‌ای است که تا مدینه حدود 165 کیلومتر فاصله دارد و دارای چشمه جوشان و نخلهای فراوان خرماست و خطه‌ای حاصلخیز می‌باشد. این قریه متعلق به یهودیان بود و آن را بدون هیچ جنگی به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) بخشیدند؛ لذا مشمول اصطلاح انفال می‌گردد و بر طبق صریح قرآن، تنها اختصاص به خداوند و پیامبر اسلام دارد. پس از این جریان و با نزول آیه «و ات ذا القربی حقه»، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) بر طبق دستور الهی آن را به فاطمه (علیها السلام) بخشید. فاطمه (علیها السلام) و امیر مومنان (علیه السلام) در فدک عاملانی داشتند که در آبادانی آن می‌کوشیدند و پس از برداشت محصول، درآمد آن را برای فاطمه (علیها السلام) می‌فرستادند. فاطمه (علیها السلام) نیز ابتدا حقوق عاملان خویش را می‌پرداخت و سپس مابقی را در میان فقرا تقسیم می‌نمود؛ و این در حالی بود که وضع معیشت آن حضرت و امام علی (علیه السلام) در ساده‌ترین وضع به سر می‌برد. گاه آنان قوت روز خویش را هم در راه خدا انفاق می‌نمودند و در نتیجه گرسنه سر به بالین می‌نهادند. اما در عین حال فقرا را بر خویش مقدم می‌داشتند و در این عمل خویش، تنها خدا را منظور نظر قرار می‌دادند. (چنانچه در آیات آغازین سوره دهر آمده است). پس از رحلت رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم)، ابابکر با منتسب نمودن حدیثی به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) با این مضمون که ما انبیا از خویش ارثی باقی نمی‌گذاریم، ادعا نمود آنچه از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) باقی مانده، متعلق به تمامی مسلمین است.

فاطمه در مقام دفاع از حق مسلم خویش دو گونه عمل نمود. ابتدا افرادی را به عنوان شاهد معرفی نمود که گواهی دهند پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در زمان حیات خویش فدک را به او بخشیده است و در نتیجه فدک چیزی نبوده که به صورت ارث به او رسیده باشد. در مرحله بعد حضرت خطبه‌ای را در مسجد پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) ایراد نمود که همانگونه که قبلاً نیز ذکر شد، حاوی مطالب عمیق در توحید و رسالت و امامت است. در این خطبه که در نهایت فصاحت و بلاغت ایراد گردیده است، بطلان ادعای ابابکر را ثابت نمود. فاطمه به ابوبکر خطاب نمود که چگونه خلاف کتاب خدا سخن می‌گویی؟! سپس حضرت به شواهدی از آیات قرآن اشاره نمود که در آنها سلیمان، وارث داود ذکر گردیده و یا زکریا از خداوند تقاضای فرزندی را می‌نماید که وارث او و وارث آل یعقوب باشد. از استدلال فاطمه (علیها السلام) به نیکی اثبات می‌گردد بر فرض که فدک در زمان حیات پیامبر به فاطمه (علیها السلام) بخشیده نشده باشد، پس از پیامبر به او به ارث می‌رسد و در این صورت باز هم مالک آن فاطمه است و ادعای اینکه پیامبران از خویش ارث باقی نمی‌گذارند، ادعایی است خلاف حقیقت، و نسبت دادن این کلام به پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) امری است دروغ؛ چرا که محال است آن حضرت بر خلاف کلام الهی سخن بگوید و خداوند نیز بارها در قرآن کریم این امر را تایید نموده و بر آن تاکید کرده است. اما با تمام این وجود، همچنان غصب فدک ادامه یافت و به مالک حقیقی‌اش بازگردانده نشد.

باید توجه داشت صحت ادعای فاطمه (علیها السلام) چنان واضح و روشن بود و استدلالهای او آنچنان متین و استوار بیان گردید که دیگر برای کسی جای شک باقی نمی‌ماند و بسیاری از منکرین در درون خود به وضوح آن را پذیرفته بودند. دلیل این معنا، آنست که عمر خلیفه دوم هنگامی که فتوحات اسلامی گسترش یافت و نیاز دستگاه خلافت به در آمد حاصل از آن بر طرف گردید، فدک را به امیر مؤمنان (علیه السلام) و اولاد فاطمه (علیها السلام) باز گرداند. اما بار دیگر در زمان عثمان فدک غصب گردید.

 

بیماری فاطمه (علیها السلام) و عیادت از او

 سرانجام فاطمه بر اثر شدت ضربات و لطماتی که به او بر اثر هجوم به خانه‌اش و وقایع پس از آن وارد گشته بود، بیمار گشت و در بستر بیماری افتاد. گاه به زحمت از بستر برمی‌خاست و کارهای خانه را انجام می‌داد و گاه به سختی و با همراهی اطفال کوچکش، خود را کنار تربت پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌رساند و یا کنار مزار حمزه عموی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و دیگر شهدای احد حاضر می‌گشت و غم و اندوه خود را بازگو می‌نمود.

در همین ایام بود که روزی زنان مهاجر و انصار که از بیماری او آگاهی یافته بودند، جهت عیادت به دیدارش آمدند. فاطمه (علیها السلام) در این دیدار بار دیگر اعتراض و نارضایتی خویش را از اقدام گروهی که خلافت را به ناحق از آن خویش نموده بودند، اعلام نمود و از آنان و عده‌ای که در مقابل آن سکوت نموده بودند، به علت عدم انجام وظیفه الهی و نادیده گرفتن فرمان نبوی درباره وصایت امام علی (علیه السلام) انتقاد کرد و نسبت به عواقب این اقدام و خروج اسلام از مجرای صحیح خود به آنان هشدار داد. همچنین برکاتی را که در اثر عمل به تکلیف الهی و اطاعت از جانشین پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) از جانب خداوند بر آنان نائل خواهد شد، خاطر نشان نمود.

در چنین روزهایی بود که ابابکر و عمر به عیادت حضرت آمدند. هر چند در ابتدا فاطمه (علیها السلام) از آنان رویگردان بود و به آنان اذن عیادت نمی‌داد، اما سرانجام آنان بر بستر فاطمه (علیها السلام) حاضر گشتند. فاطمه (علیها السلام) در این هنگام، این کلام پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) را که فرموده بود: "هر کس فاطمه را به غصب در آورد من را آزرده و هر که او را راضی نماید مرا راضی نموده"، به آنان یادآوری نمود. ابابکر و عمر نیز صدق این کلام و انتساب آن به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را تأیید نمودند. سرانجام فاطمه (علیها السلام)، خدا و ملائکه را شاهد گرفت فرمود: "شما من را به غضب آوردید و هرگز من را راضی ننمودید؛ در نزد پیامبر، شکایت شما دو نفر را خواهم نمود."

 

وصیت

 در ایام بیماری، فاطمه (علیها السلام) روزی امام علی (علیه السلام) را فراخواند و آن حضرت را وصی خویش قرار داد و به آن حضرت وصیت نمود که پس از وفاتش، فاطمه (علیها السلام) را شبانه غسل دهد و شبانه کفن نماید و شبانه دفن کند و احدی از کسانی که در حق او ستم روا داشته‌اند، در مراسم تدفین و نماز خواندن بر جنازه او حاضر نباشند.

 

شهادت

 سرانجام روز سوم جمادی الثانی سال یازدهم هجری فرا رسید. فاطمه (علیها السلام) آب طلب نموده و بوسیله آن بدن مطهر خویش را شستشو داد و غسل نمود. سپس جامه‌ای نو پوشید و در بستر خوابید و پارچه‌ای سفید به روی خود کشید؛ چیزی نگذشت که دخت پیامبر، بر اثر حوادث ناشی از هجوم به خانه ایشان، دنیا را ترک نموده و به شهادت رسید؛ در حالیکه از عمر مبارکش بنا بر مشهور، 18 سال بیشتر نمی‌گذشت و بنا بر مشهور تنها 95 روز پس از رسول خدا در این دنیا زندگی نمود.

فاطمه (علیها السلام) در حالی از این دنیا سفر نمود که بنا بر گفته معتبرترین کتب در نزد اهل تسنن و همچنین برترین کتب شیعیان، از ابابکر و عمر خشمگین بود و در اواخر عمر هرگز با آنان سخن نگفت؛ و طبیعی است که دیگر حتی تأسف ابی‌بکر در هنگام مرگ از تعرض به خانه فاطمه (علیها السلام) سودی نخواهد بخشید.

 

تغسیل و تدفین

 مردم مدینه پس از آگاهی از شهادت فاطمه (علیها السلام)، در اطراف خانه آن بزرگوار جمع گشتند و منتظر تشییع و تدفین فاطمه (علیها السلام) بودند؛ اما اعلام شد که تدفین فاطمه (علیها السلام) به تأخیر افتاده است. لذا مردم پراکنده شدند. هنگامی که شب فرا رسید و چشمان مردم به خواب رفت، امام علی (علیه السلام) بنا بر وصیت فاطمه (علیها السلام) و بدور از حضور افراد، به غسل بدن مطهر و رنج دیده همسر خویش پرداخت و سپس او را کفن نمود. هنگامی که از غسل دادن او فارغ شد، به امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) (در حالی که در زمان شهادت مادر هر دو کودک بودند.) امر فرمود: تا عده‌ای از صحابه راستین رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) را که البته مورد رضایت فاطمه (علیها السلام) بودند، خبر نمایند تا در مراسم تدفین آن بزرگوار شرکت کنند. (و اینان از 7 نفر تجاوز نمی‌کرده‌اند). پس از حضور آنان، امیر مؤمنان بر فاطمه (علیها السلام) نماز گزارد و سپس در میان حزن و اندوه کودکان خردسالش که مخفیانه در فراق مادر جوان خویش گریه می‌نمودند، به تدفین فاطمه (علیها السلام) پرداخت. هنگامی که تدفین فاطمه (علیها السلام) به پایان رسید، رو به سمت مزار رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نمود و گفت:

"سلام بر تو ای رسول خدا، از جانب من و از دخترت؛ آن دختری که بر تو و در کنار تو آرمیده است و در زمانی اندک به تو ملحق شده. ای رسول خدا، صبر و شکیبایی‌ام از فراق حبیبه‌ات کم شده، خودداریم در فراق او از بین رفت... ما از خداییم و بسوی او باز می‌گردیم... به زودی دخترت، تو را خبر دهد که چه سان امتت فراهم گردیدند و بر او ستم ورزیدند. سرگذشت را از او بپرس و گزارش را از او بخواه که دیری نگذشته و یاد تو فراموش نگشته..."

امروزه پس از گذشت سالیان متمادی همچنان مزار سرور بانوان جهان مخفی است و کسی از محل آن آگاه نیست. مسلمانان و بخصوص شیعیان در انتظار ظهور امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) بزرگترین منجی الهی و یازدهمین فرزند از نسل فاطمه (علیها السلام) در میان ائمه می‌باشند تا او مزار مخفی شده مادر خویش را بر جهانیان آشکار سازد و به ظلم و بی عدالتی در سراسر گیتی، پایان دهد.

 

سخنان فاطمه

 از فاطمه (علیها السلام) سخنان فراوانی بر جای مانده، که پاره‌ای از آنان مستقیماً از او نقل شده است و به نیکی می‌توان گوشه‌ای از علو مقام و ژرفای علم و معرفت او را در این کلمات دریافت و پاره‌ای دیگر نیز بواسطه او، از وجود پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) روایت گشته است که به نوبه خود بیانگر ارتباط نزدیک او با رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) و عمق درک و فهم فاطمه (علیها السلام) می‌باشد. در این مجال، جهت رعایت اختصار تنها به دو مورد از کلماتی که مستقیماً از فاطمه (علیها السلام) نقل شده اشاره می‌نماییم:

1- قال مولاتنا فاطمة الزهرا (علیها السلام): "من اصعد الی الله خالص عبادته، اهبط الله عزوجل الیه افضل مصلحته"

فاطمه زهرا (سلام الله علیها) فرمود: "هر کس عبادت خالص خود را به سوی پروردگار بالا بفرستد، خداوند برترین مصلحت خود را به سوی او می‌فرستد."

2- قال مولاتنا فاطمة الزهرا (علیها السلام) فی قسم من خطبة الفدکیة: "فجعل الله الایمان تطهیراً لکم من الشرک، و الصلوه تنزیها لکم عن الکبر، و الزکاه تزکیه للنفس و نماًء فی الرزق، و الصیام تثبیتاً للإ خلاص، و الحج تشییداً للدین، و العدل تنسیقاً للقلوب، و طاعتنا نظاماً للملة، و اما متنا اماناً من الفرقه، و الجهاد عزا للإسلام، و الصبر معونة علی استیجاب الأجر، و الأمر بالمعروف مصلحة للعامه، و بر الوالدین وقایه من السخط، وصلة الأرحام منماة للعدد، و القصاص حصناً للدماء، و الوفاء بالندر تعریضاً للمغفره، و توفیة المکائیل و الموازین تغییراً للبخس، و النهی عن شرب الخمر تنزیهاً عن الرجس، و اجتناب القذف حجاباً عن اللعنة، و ترک السرقة ایجاباً للعفة، و حرم الله الشرک اخلاصاً له بالربوبیه، فاتقوا الله حق تقاته و لا تموتن الا و انتم مسلمون و اطیعو الله فیما امرکم به و نهاکم عنه فانه" انما یخشی الله من عباده العلماء."

فاطمه زهرا (علیها السلام) در قسمتی از خطبه فدکیه می‌فرمایند: "پس خداوند ایمان را موجب پاکی شما از شرک، نماز را موجب تنزیه و پاکی شما از (آلودگی) تکبر، زکات را باعث تزکیه و طهارت روح و روان و رشد و فزونی در روزی، روزه را موجب پایداری اخلاص، حج را باعث استواری دین، دادگری و عدل را موجب انسجام و تقویت دلها، اطاعت و پیروی از ما را باعث نظم و آسایش ملت، رهبری و پیشوایی ما را موجب امان از جدایی و تفرقه، جهاد را موجب عزت و شکوه اسلام، صبر و پایداری را کمکی بر استحقاق و شایستگی پاداش، امر به معروف را به مصلحت عامه مردم، نیکی به پدر و مادر را سپری از خشم پروردگار، پیوند و پیوستگی با ارحام و خویشاوندان را موجب کثرت جمعیت، قصاص را موجب جلوگیری از خونریزیها، وفا به نذر را موجب قرار گرفتن در معرض آمرزش، پرهیز از کم فروشی را موجب عدم زیان و ورشکستگی، نهی از آشامیدن شراب را به خاطر پاک بودن از پلیدی، دوری جستن از قذف (تهمت ناروای جنسی) را انگیزه‌ای برای جلوگیری از لعن و نفرین، پرهیز از دزدی را موجب حفظ عفت و پاکدامنی قرار داد و خداوند شرک ورزیدن نسبت به خود را از آن جهت حرام فرمود که بندگان در بندگی خود نسبت به ربوبیت او اخلاص پیشه کنند، پس "از خداوند بدان گونه که شایسته است پرهیز داشته باشید و تقوا پیشه کنید و جز درحال مسلمانی از دنیا نروید." و خدا را در آنچه که شما را بدان امر می‌کند و آنچه که نهی می‌کند فرمان برداری کنید. زیرا "تنها بندگان دانا از خداوند خوف و ترس دارند."

 

 

 


comment نظرات ()
دانلود پیک آدینه
نویسنده : منصور - ساعت ۱٢:۱٧ ‎ق.ظ روز یکشنبه ٢٧ بهمن ۱۳٩٢

 

 

به نام خدا                                  پیک آدینه شماره ی 3                    10 /08 /1392                 

 نام و نام خانوادگی :  ......................................................................................          پایه ی چهارم دبستان ادیب

 

   * * * یاد خـــــدا  ، دل هـــا را آرامـــش می بخشـــد . * * *  قرآن کریم

  *‌‌ * *‌ * * * *‌‌‌ * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

    فارسی :

 1 – از چهار درس اول فارسی بخوانیم ، دوازده کلمه ی تشدید دار (   ّ  )، پیدا کن و بنویس  گل من.

 

................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

 

................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

 

 

 

2 – املای کدام کلمه با توجه به معنای داده شده در جلوی آن نادرست است ؟ روی آن خط بزن عزیزم .

   سلح                                            خویش                                         غرّید

                      دوستی                                              خود                                       صدای بلندی سر داد

   صلح                                             خیـش                                          قرید

 

بنویسیم: 4 – به هر کدام از کلمه های زیر یک کلمه ی دیگر اضافه کن و با هر یک جمله ای بنویس مهندس .

خوش  +   ..................................  =  ............................................................................................................................................................................. ....................................................

 

دل      +   ..................................  =  ........................................................................................................................................................................ ... .....................................................

 

 

 

4 -  برای هر یک از اسم های زیر دو صفت مناسب بنویس دکتر .

 هوا یِ = ...........................................    و      ................................................                  کوزه ی ِ= ...........................................    و      ................................................

 

5 – کدام یک از کلمه های زیر جمع است عسل من ؟

                    الف : گلدان                       ب : استخوان                            ج : پیران            د : خندان

 

 

6 – در بیت ( نفس باد صبا مشک فشان خواهد شد        عالم پیر دگرباره جوان خواهد شد )  قافیه کدام است خانم مهندس ؟

الف : خواهد شد ، خواهد شد               ب : مشک فشان ، جوان                     ج : خوهد ، خواهد              د : شد ، شد

 

 

7 -  معنی و مخالف و هم خانواده ی  کلمه ی  « جاهل » به ترتیب کدام گزینه است دکتر؟

                 الف :  نادانی ، عقل ، جهالت                                                                                  ب : نادان ، عاقل ، جهل

                   ج : نــادان ، دانــا ، جهــل                                                                                  د : نـادان ، عقـل ، جهل

 

 

8 –    وقتی می گو ییم در جمله ی( ) کلمه ی ( )   «چه نوع کلمه ای است »  یعنی چه گل من ؟

           الف : معنی کلمه را می خواهیم                                                       ب : کلمه از چه حروفی درست شده است

ج : چگونگی تلفظ جمله را می خواهیم                           د :  فعل بودن ، اسم بودن یا صفت بودن کلمه را می خواهیم

 

 

9 –  کدام کلمه  ی زیر با کلمه های دیگر فرق می کند مهندس ؟ « نوع کلمه  »

            الف : خوب                                   ب: دانش                                      ج : سرد                                   د : زیبا

 

 

10 – سه نشانه که در زبان فارسی برای جمع بستن کلمات ، از آن ها استفاده می شود کدامند دکتر ؟

الف : گاه  ،  ات  ، ها                 ب : ها  ،  ان  ،  ات                     ج : ها  ،  ناک  ،  ترین                د : ات  ،  ان  ،  گار

 

 

11 -  کدام گزینه ی زیر با  « ات » جمع بسته نمی شود مهندس  ؟

         الف : اختراع                                      ب : خطر                                  ج : درخت                                د : تغییر

 

 

12 -  هم خانواده ی کلمه های ( حاصل  ، انتقال  ،  متّصل )   به ترتیب کدامند گل من ؟

الف : محصول ، منتقل ، اتّصال                                                                                          ب : محصّل ، نقلیه ،  وصـل

ج :  منتقـل ، محصـول ، وصـل                                                                                          د :  اتّصال  ، محصول ، نقل

 

 

13 – کدام کلمه با بقیه فرق می کند عسل من ؟ ( هم خانواده )

             الف : توفیق                           ب : موفّقیّت                                    ج : موافقت                                 د : موفّق

 

 

    ریاضی :                                                                                                   ج

14 -  نیم ساز زاویه ی روبر  را بکش استاد بزرگ  .

نام  زا ویه های به دست آمده را بنویس .                                                                                                          ر

 (               )  و (            )  و (             )

                                                                                                                             س

 

 

15 – در شکل زیر چند زاویه ی راست می بینی مهندس؟           

 الف : 20 زاویه                                    ب : 16 زاویه

   ج :  18 زاویه                                    د :  28 زاویه

       
   
     
 

 

 

         موفق باشید دوستان گلم 


comment نظرات ()
تعداد 120 نمونه سوالات ریاضی چهارم ابتدایی
نویسنده : منصور - ساعت ۱:٠٤ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٢ آبان ۱۳٩٢

 

1.در جاهای خالی عدد مناسب بگذارید.

                          = 310+(296-945)                                                                                  =(۸۵۲-۱۰۵۴)  -۳۵۲۱     

 

 

2-مجموع دانش آموزان کلاسهای اول و سوم و چهارم دبستان سعدی سلماس ۹۸ نفر می باشد . که از این تعداد ۳۱ نفر کلاس چهارم و ۳۸ نفر کلاس اول می باشد .حساب کنید دانش آموزان کلاس سوم چند نفر می باشد.

3-مجموع پول سه نفر ۷۸۰۰۰ریال می باشد .اگر پول اولی ۲۴۰۰۰ ریال و  دومی ۱۸۰۰۰ریال باشد پول نفر سوم چند ریال می باشد؟

4-اختلاف بزرگترین عدد چهار رقمی و کوچکترین عدد پنج رقمی را بدست آورید.

 

5-فاصله بین دوشهر سلماس تا ارومیه ۸۵ کیلو متر است . دوچرخه سواری در ساعت اول ۲۲ کیلومتر و در ساعت دوم ۱۹ کیلو متر و در ساعت سوم ۱۵ کیلو متر از این راه را از سلماس به طرف ارومیه طی می کند . چند کیلومتر دیگر مانده تا به شهر ارومیه برسد؟

 

6-تعداد دانش آموزان دبستان سعدی سلماس ۱۸۶ نفر می باشد. دبستان باقرالعلوم ۲۵ نفر دانش آموز بیشتر  دبستان سعدی دارد.حساب کنید دبستان باقرالعلوم چند نفر دانش آموز دارد؟ و این دودبستان  چند  دانش آموز دارند؟

7-به نقطه برخورد دو نیم خط و نقطه مشترک آن ها ...............می گویند؟

 

8-زاویه بزرگتر از زاویه راست را زاویه ................و زاویه کوچکتر از زاویه راست را زاویه.............می گویند؟

 

9-برای تشخیص درست زاویه از وسیله ای به نام ..............استفاده می کنیم.

 

10-  با استفاده از خط کش و پرگار زاویه ای تند کشیده و نیمساز آن را رسم کنید.

 

 

11-پاسخ ضرب های زیر را به کمک جمع مانند مثال بدست آورید.

                                                       ۲۴=۶+۶+۶+۶             ۲۴=۴X۶

                          =۴X۳=                                      ۴X۸ =                                        ۷X۳

1۲=در جاهای خالی عدد مناسب بنویسید.

          ۵×(......×۳)=(۵×۴)×۳            ......×.......=۸×۵            ......×.......=۱×۹

         ......×(۳۲×.....)= (۳×۳۲)×۲              (۱۲×۲)×۸=۱۲×(.......×........)

1۳-مانند نمونه تساوی را کامل کنید.                                  ۶×۷+۶×۲=۶×(۷+۲)         

                                                                                         =۵×(۴+۶)

                                                                                        =(۸+۹)×۳

۲۴-برای ضرب ۶×۴  شکل بکشید.14

۲۵-15هریک از ضرب های زیر را انجام داده و تقسیم نظیر آن را بنویسید.

       (                    ) ......=۹×۸                 (                  )    ۴۲= ۶×......         

      (                    )   ۶۳=......×۷              (                  )    ۶۴=.......×۸

16.حاصل هر یک از تقسیم های زیر را بدست آورید.

           .........=۸ : ۴۸           .........=۶: ۵۴            ........=۴ : ۲۴         ..........= ۷ :۴۹

           ........=۵ : ۴۵          .........=۳  : ۱۸          ..........=۹  : ۳۶        .........= ۶ : ۳۶

حاصل ضرب های زیر را بدست آورید.17

          =۴۲ × ۶            = ۷ × ۶۲            = ۳  × ۱۴          = ۹ × ۶۸           = ۷ × ۳۴

          = ۴ × ۱۲۳۴             = ۲ ×۲۲۳۳۴            = ۸× ۳۷۴۵         = ۵ × ۱۳۸۷  

18-اتوبوسی در راه تهران هرساعت ۶۵کیلو متر راه طی می کند این اتوبوس در پس از ۵ ساعت چند کیلو متر را طی کرده است؟

1۹-علی از کتابفروشی ۸ جلد دفتر خرید وقیمت هر یک از دفتر ها ۶۵۰۰ ریال بود .علی بابت خرید دفترها چند ریال پول باید بپردازد؟

2۰-مدرسه راهنمایی  شهید سولدوزی  سلماس ۳ طبقه دارد که در هر طبقه ۸ کلاس ساخته شده است . اگر در هر کلاس ۳۰ دانش آموز مشغول به تحصیل باشد در این مدرسه چند نفر دانش آموز درس می خوانند؟

 

 

21-وانت باری ۸ کیسه گندم ۸۰ کیلویی   و ۴ کیسه گندم ۵۰ کیلویی بار حمل می کند . این وانت چند کیلو گرم بار حمل می کند؟

  2۲-ماشینی در هر ساعت ۹۵ کیلو متر راه طی می کند .این ماشین در ۶ ساعت چند کیلو متر راه طی خواهد کرد؟

2۳- - حاصل هر یک از ضرب های زیر را بدست آورید.

               = ۱۰۰×۵۶۸           =۱۰۰۰ × ۲۸۷۴            = ۱۰ × ۱۰۰             = ۱۰۰ × ۳۲۰

              = ۳۰۰ × ۲۴۵۱          = ۸۰ × ۶۵۲             = ۲۰۰۰×۲۳۴۵           =۵× ۲۸۱

2۴-محصول سیب یک باغدار در سلماس ۵۰۰۰ کیلو گرم می باشد . اگر این باغدار سیب ها را کیلویی ۴۵۰۰ریال بفروشد چند ریال پول باید بگیرد؟

2۵-وزن علی ۲۲ کیلو گرم می باشد.اگر وزن پدر علی از ۳ برابر وزن علی ۶ کیلو گرم بیشتر باشد .پدر علی چند کیلو گرم وزن دارد؟

2۶-کلاس پنجم دبستان سعدی ۲۸ نفر دانش آموز دارد .اگر کل دانش آموزان دبستان از ۶ برابر این کلاس ۲۰ نفر کمتر باشد .این مدرسه چند نفر دانش آموز دارد؟

2۷-برای ضرب  ۲×(۳×۵) یک مسئله بنویسید.

2۸-کتابفروشی برای مغازه خود ۲۸۰ جلد دفتر فنری به قیمت هر دفتر ۴۵۰۰ ریال می خرد این کتابفروش از بابت دفتر ها چند ریال باید بپردازد؟

 2۹-باغداری در شهر سلماس ۵۰۰۰کیلو گرم سیب قرمز به قیمت ۴۵۰۰ ریال و ۴۰۰۰کیلو گرم سیب زرد به قیمت ۲۰۰۰ریال فروخت .این باغدار از بابت فروش سیب های خود چند ریال دریافت کرده است؟

3۰-قیمت یک مداد در یک کتابفروشی ۱۲۰۰ریال می باشد و قیمت یک کتاب کمک درسی در این کتابفروشی از ۱۰ برابر قیمت یک مداد ۱۱۰۰ ریال بیشتر است .قیمت کتاب کمک آموزشی چند ریال می باشد؟

3۱-در یک اردوگاه ۴۳۵ چادر ۸ نفره بر پاشده است.ظرفیت این چادر ها چند نفر است؟۳۵۰۰نفر دانش آموز به این اردوگاه آمده اند .آیا چادر هایی که برپا شده است برای آن ها کافی است؟ چند چادر دیگر لازم است؟

3۲-درخت هلویی در باغ پدر مهدی ۲۰۰ کیلو گرم هلو است .اگر بخواهد همه هلو ها را به قیمت کیلویی ۵۲۰۰ ریال بفروشد .چند ریال باید به او بپردازند؟

33-در یک کار گروهی در کلاس چهارم دبستان سعدی علی مسئول خرید وسایل گروه خودشان شد و از نوشت افزار فروشی ۳۰برگ کاغذ به قیمت هر برگ ۱۰۰ریال و مقوا ۲برگ به قیمت ۳۰۰ ریال و چسب رازی ۴ عدد به قیمت ۱۵۰۰ ریال و کاغذ رنگی ۱۲عدد به قیمت ۵۰۰ ریال خرید. علی برای خرید این وسایل چند ریال باید بپردازد؟

3۴-مجموع پول های حسن و حسین و محسن ۷۸۰۰۰ریال می باشد .اگر حسن ۲۲۰۰۰ ریال داشته باشد و حسین ۲برابر حسن پول داشته باشد . محسن  چند ریال پول دارد؟

 ۴۵-محصول خرمای یک نخل در جهرم ۳۰۰ کیلو گرم می باشد .قیمت محصول این درخت  از قرار کیلویی ۴۲۰ تومان چقدر می شود؟

3۶-دو خط که زاویه بین آنها راست باشد دو خط .................می نامند؟

3۷-دوخط متقاطع چگونه بر هم عمود می شوند؟

 

3۸- خطی به اندازه ۴ سانتی متر بصورت افقی کشیده وآن را (د-م) بنامید.در فاصله دو سانتی متر در بالای آن نقطه ای گذاشته و آن را (ز) بنامیدو از آن نقطه خطی عمود بر خط (د-م) بکشید.

3۹-خط عمود مصف چه نوع خطی است؟

4۰-خطی به اندازه ۳ سانتی متر کشیده و عمود منصف آن را رسم کنید؟

4۱-یک پاره خط چند تا عمود منصف می تواند داشته باشد؟

4۲-ضرب های زیر را انجام دهید.         =۲۳×۸۴                    =۵۲×۱۲۳                 =۲۸×۶۳

              =۴۳×۷۸۵                     =۳۴×۲۵۸                    =۳۴×۷۵۳                 =۶۹×۱۲۸

              =۱۲۵×۳۲۶                  =۱۵۰×۴۲۶                 =۲۳۰×۱۵۹               =۴۵۸×۲۴۳۵

4۳-صدا در هر ثانیه مسافتی در حدود ۳۴۰ متر طی می کند. در ۱۵ ثانیه چه مسافتی را طی می کند؟

4۴-قلب یک کودک در هر دقیقه ۱۱۵ بار می زند. قلب او در هر ساعت چند بار می زند؟

4۵-محصول گندم یک کشاورز سلماسی ۶۸ کیسه ۲۷ کیلو گرمی است. او چند کیلو گرم برداشت کرده است؟

4۶-زمین در مسیر خود به دور خورشید، در هر ثانیه ۳۰ کیلو متر طی می کند. در ۲۵ ثانیه زمین چند کیلو متر طی می کند؟

4۷-خطی که بر پاره خطی عمود باشد و آن را به دو قسمت مساوی تقسیم کند ...............نامیده می شود.

4۸-از یک نقطه روی یک خط چند خط عمود بر هم می توان رسم کرد؟

-یک خط                    -دوخط                -سه خط              -نمی توان خط عمود رسم کرد

4۹-محمد ۲۸ کیلو گرم وزن دارد .اگر پدرش از ۳ برابر وزن او ۵ کیلو گرم کمتر باشد . پدر محمد چند کیلو وزن دارد؟

5۰-ماشینی ۵۰ گونی برنج ۱۰ کیلو گرمی و همچنین ۴۰کیسه ماکارونی ۱۲ کیلو گرمی را حمل می کند .بار این ماشین چند کیلو گرم است.

5۱-در باغی ۴۵۰کیلو هلو به قیمت کیلویی ۱۲۰ تومان و همچنین ۷۴۰ کیلو گلابی به قیمت کیلویی ۱۵۰تومان فروخته شد .صاحب باغ چند تومان پول دریافت کرده است.

5۲-قیمت یک دفتری فانتزی معمولی ۶۰۰تومان است و قیمت یک دفتر فنر دار ۲۰۰برگ فانتزی از ۶ برابر قیمت دفتر اولی ۲۰۰ تومان کمتر می باشد. قیمت دفتر فنردار فانتزی چند تومان است؟

5۳-محصول زرد آلوی یک کشاورز در آذربایجان غربی ۵۸۴ کیلو می باشد. قیمت محصول زرد آلو از قرار کیلویی ۴۰۶ تومان چقدر می شود؟

۶۴-هر مثلثی که یک زاویه قائمه داشته باشد چه نامیده می شود؟

-متساوی الاضلاع                -قائم الزاویه             -متساوی الساقین          

 

 

55-دو خطی را که فاصله آنها در تمام نقاط یکسان باشد چه نامیده می شود؟

-دو خط متقاطع                  -دو خط موازی                    -دو خط عمود بر هم

56-به هر چهار ضلعی که فقط دو ضلع موازی داشته باشد چه می گویند؟

-مربع                   متوازی الاضلاع              ذوزنقه     

57-در مثلث قائم الزاویه به ضلع رو به روی زاویه قائمه ................. می گویند.

5۸-هر مثلثی که یک زاویه آن راست (قائمه ) باشد مثلث................... نامیده می شود.

59-به هر چهر ضلعی که فقط دو ضلع آن با هم موازی باشند ......................می نامند.

6۰-وتر ضلع روبه روی زاویه قائمه در مثلث .......................می باشد.

6۱-یک خط بکشید و در بالای آن در فاصله ۳ سانتی متری نقطه ای گذاشته و از این نقطه خطی به موازی خط کشیده شده بکشید.

 6۲-یک مثلث قائمه بکشید که اندازه ضلعهای زاویه قائمه آن ۳ و ۴ سانتی متر باشد .وتر آن را رسم کرده و بنویسید وتر آن چند سانتی متر است؟

6۳-ذوزنقه ای رسم کنید که طول دو ضلع موازی آن ۳ و ۴ سانتی متر باشد.

6۴-ذوزنقه ای رسم کنید که یکی از زاویه های آن قائمه باشد.

6۵-برای عبارت زیر یک مسئله بنویسید.          =۶×(۴×۳)

 66-ضرب و تقسیمهای زیر را انجام دهید.

               ۶۳=۷×.....                   ۵۶= ۸ × .....                ۷۲ = ۹×.....        ۴۸= ......×۶

              .....=۷ : ۶۳                    ......=۸:۵۶                  .....=۹ : ۷۲       ......=۶ : ۴۸

6۷- با توجه به درستی تقسیم در جاهای خالی عدد مناسب بنویسید.

                       ۱۲۳=۳+(۱۲×۱۰)

-خارج قسمت:............

-مقسوم:................

-باقی مانده:...............

-مقسوم علیه:...............

68-اگر مقسوم و مقسوم علیه تقسیمی را ۴ برابر کنیم مقدار خارج قسمت آن چه تغییری می کند؟

 

-تغییر نمی کند                -۲ برابر می شود                      -نصف می شود

69-اگر بخواهیم ۶ بسته ۱۲ تایی مداد را بین ۸ نفر بطور مساوی تقسیم کنیم به هر نفر چند مداد می رسد؟

7۰-اگر مقسوم علیه تقسیمی ۵ باشد کدام یک از اعداد زیر نمی تواند باقی مانده آن تقسیم باشد؟

الف: ۳             ب:  ۲              ج: ۱               د: ۶

7۱-اگر ۷۵ دفتر را بخواهیم به دسته های ۵ تایی تقسیم کنیم چند دسته می شود؟

7۲-اگر ۹۸ شاخه گل را به ۲ دسته مساوی تقسیم کنیم هر دسته .............ده تایی و .........یکی می شود.

7۳-در تقسیم همیشه باقی مانده ................مقسوم علیه می باشد.

7۴-قیمت ۸ کیلو گرم پرتقال ۵۶۰۰۰ ریال می باشد قیمت هر کیلو پرتقال چند ریال است؟

7۵-   ۵۷ نفر از دانش آموزان دبستان سعدی به اردو رفتند اگر بخواهند برای هر ۸ نفر یک چادر تهیه کنند حداقل چند چادر برای آنها لازم می باشد؟

76-محمد مطالعه کتاب داستانی را که ۵۶ صفحه داشت در یک هفته تمام کرد او در هر روز چند صفحه از کتاب را خوانده است؟

 7۷-یک اتومبیل در مدت ۶ ساعت ۵۱۰ کیلو متر راه طی می کند . این ماشین در هر ساعت چند کیلومتر راه طی می کند؟

7۸-باغداری در سلماس ۱۲۶۵ کیلو گرم سیب را در جعبه های ۲۳ کیلو گرمی بسته بندی کرد .او چند جعبه سیب خریده است؟

7۹-مسافت سلماس تهران ۸۲۵ کیلو متر است اتوبوسی این مسافت را در ۱۱ ساعت طی می کند این اتوبوس در هر ساعت چند کیلو متر راه طی کرده است؟

8۰-یک خراط گیلانی روزی ۷ گلدان چوبی می تراشد. برای تراشیدن ۵۶ گلدان چند روز باید کار کرد؟

8۱-یک کارگاه مجسمه سازی در منطقه اسلام آباد سلماس روزانه ۹ مجسمه بزرگ درست و بعد از رنگ آمیزی آنها را به قیمت ۴۵۳۰۰تومان می فروشد . قیمت هر مجسمه بطور متوسط چند تومان می باشد؟

8۲-ماشینی فاصله سلماس تا زنجان را که ۴۸۵کیلو متر می باشد در طی ۷ ساعت طی می کند حساب کنید این ماشین در هر ساعت چند کیلومتر راه طی می کند؟

83-علی بعد از وارد شسدن به یک کتابفروشی با ۵۴۰۰تومان پول ۹ جلد دفترچه خرید . قیمت هر جلد دفترچه چند تومان می باشد؟

8۴-باغداری ۲۴ جعبه سیب که هر کدام ۲۰ کیلو گرم بود به ۱۲ خانوار بی بضاعت بطور مساوی اهدا کرد. به هر خانوار چند کیلو سیب رسیده است؟

8۵-حسین به میدان میوه و تره بار رفته ویک جعبه پرتقال که ۱۶ کیلو گرم بود خرید و بابت آن ۱۰۴۰۰ تومان پول داد . حسین هر کیلو پرتقال را چند تومان خریده است؟

8۶-دانش آموزان دبستان سعدی برای خرید پوشه کار ارزشیابی توصیفی این دبستان مبلغ ۱۳۵۰۰۰تومان کمک کرده اند که با این مبلغ می توان  ۹۰ پوشه کار خرید. قیمت هر پوشه کار چند تومان می باشد؟

 

 

8۷-چهار نفر باغدار روی هم۴۸۲۵۶متر زمین زراعی دارند .اگر اینها بخواهند زمین های خودشان را بین خودشان تقسیم کنند به هر کدام چند متر زمین می رسد؟

8۸-به هر چهار ضلعی که ضلعهای روبروی آن با هم موازی باشد .........................می نامند.

8۹-در هر متوازی الاضلاع ضلعهای روبرو باهم ...............و..................هستند.

90-در هر متوازی الاصلاع قطرها همدیگر را ....................می کنند.

9۱-تفاوت بین مستطیل و متوازی  الاضلاع چیست؟

9۲-با استفاده از خط کش و پرگار متوازی الاضلاعی رسم کنید که اندازه دو ضلع متوالی آن ۳ و ۴ سانتی متر باشد.

9۳- با استفاده از خط کش متوازی الاضلاعی رسم کنید که اندازه دو قط آن ۳ و ۵ سانتی متر باشد.

9۴-هر مستطیل یک متوازی الاضلاع است که زوایه های آن ....................می باشد.

9۵-در مستطیل قطرها باهم ................ولی در متوازیالاضلاع قطرها بر هم ......................نیستند.

9۶-با استفاده از خط کش و پرگار مستطیلی رسم کنید که اندازه های دو ضلع متوالی آن ۳ و ۴ سانتی متر باشد.

9۷-واحد اندازه گیری مایعات .....................است.

9۸-یک مستطیل به دلخواه رسم کنید که تمام ضلعهای َآن باهم برابر باشد. نام دیگر این شکل چیست.

9۹-در هر متوازی الاضلاع ضلع های روبرو با هم ..........و ..........هستند.

0 1۰-در هر متوازی الاضلاع زاویه های روبرو با هم ....................هستندو هر قطر از..........قطر دیگرمی گذرد.

۱0۱-متوازی الاضلاعی رسم کنید که اندازه دو ضلع متوالی آنها ۳ و ۴ سانتی متر باشد.

۱0۲-متوازی الاضلاعی رسم کنید که اندازه دو ضلع متوالی آن ۳ و ۵ سانتی متر بوده و زاویه قائمه داشته باشد.

۱0۳-متوازی الاضلاعی رسم کنید که اندازه دو قطر آن ۴ و ۶ سانتی متر باشد.

۱0۴-در هر مستطیل اضلاع روبرو با هم .....................و.................و زاویه های آن ............... وقطرها با هم ................وو هر قطر از .............قطر دیگر می گذرد.

۱0۵- یکی از شباهتهای متوازی الاضلاع و مستطیل این است که در هر دو ..................روبرو با هم ......................و ..................هستند.

۱0۶-تفاوتهای بین متوازی الاضلاع و مستیطل  را بیان کنید.

۱0۷-واحد اندازه گیری مایعات ...................است.

۱0۸-در هر لوزی ضلع های روبرو با هم .................و ..............هستند.زاویه های روبرو با هم .............

 

وقطر ها همدیگر را...........می کنند وقطر ها بر هم .................

۱0۹-به هر لوزی که زاویه های آن قائمه باشد ......................می گوییم. و به هر متوازی الاضلاعی که زاویه های آن قائمه باشد ....................می گویند.

۱1۰-با استفاده از دوو خط عمود یک لوزی رسم کنید که طول قطر های آن ۶ و ۴ سانتی متر باشد.

۱1۱-یک لوزی رسم کنید که طول هر ضلع آن ۴سانتی متر باشد.

۱1۳- قیمت یک مداد پیکاسو ۹۰ تومان است با ۷۰۰ تومان پول حد اکثر چند مداد می توان خرید و چند تومان باقی خوهد ماند؟

۱1۴-برای خریدن ۲۵ دفتر فانتزی ۱۵۰۰۰تومان پول پرداخت شده است قیمت هر دفتر چند تومان می باشد؟

۱1۵-کشاورزی ۳۲ جعبه سیب را به قیمت ۴۸۰۰۰تومان فروخت . این کشاورز هر جعبه سیب را چند تومان فروخته است؟

۱1۶-علی در ماه مبارک رمضان تمام قرآن را می خواند. قرآن علی ۶۹۶ صفحه دارد و او هر روز ۲۴ صفحه می خواند. او در چند روز قرآن را تمام می کند؟ 

۱1۷-اگر رقمی که در عدد ۲۵۳۰ در مرتبه ی مکانی کمتری قرار دارد با رقمی که در عدد۱۲۳۵۴۰۸ در مرتبه ی مکانی بیشتری قرار دارد را با هم جمع کنیم کدام عدد بدست می آید؟

الف) ۸        ب)۱۰             ج)۱            د)۳

118-  25   روز بعد از یک روز سه شنبه چه روزی خواهد بود؟

الف) شنبه              ب) یکشنبه                 ج) دوشنبه                  د) سه شنبه 


comment نظرات ()
آزمون عملکردی ریاضی پایه ی چهارم هفته ی اول آبان ماه 92
نویسنده : منصور - ساعت ۱٢:٤٤ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٢ آبان ۱۳٩٢

ه نام خالق هستی

تلاش عملکردی هفته ی اول آبان ماه                                              دبستان پسرانه ی ادیب شهرستان بافت 92-  93

نام قشنگ پسر درس خوانم : ................................

 1.عددهای زیر را با رقم بنویسید

(سیصدوبیست هفت میلیون و چهار صدو هفت هزارو دویست و پنج) (.............................................................................................)

(ششصدو هفت میلیون و نودو هشت هزارو سیصدو پنجاه و یک)  (..............................................................................................)

(چهارصد و نه میلیون و دویست هزارو پانزده)   (...............................................................................................)

پانصد و شصت نه میلیون شصت هزارو هفت صدو سی و دو   (................................................................................................)

۲.اعداد زیر را با حروف بنویسید.

         (202۲۳۴۵۶۷)............................................................................................................

        (20۴۰۵۲۰۸).............................................................................................................

        (123۹۰۰۰۱۲).............................................................................................................

        (1452۸۰۳۰۲)............................................................................................................

در عدد ۵۲۸۴۰۹15که یک عدد شش رقمی است. رقم صدگان و صدگان هزار آن را مشخص کنید 

رقم صدگان  (........)   رقم صدگان هزار(...........) دهگان میلیون (..........)

بزرگترین و کوچکترین عدد چهار رقمی را  با رقم های ۵ و ۰ و ۳ و ۶  بنویسید.5.

بزرگترین (.................)   کوچکترین (.................)

بگذارید.>=< 6. علامت.

      ۲۰۳۵۱۲ (          ) ۲۰۳۵۱۳                        ۹۲۸۵۱ (       )   ۱۲۳۰۵۱

       ۵۴۸۱۲   (             )  ۴۹۸۵۵                          ۲۰۰۰۰   (             )   ۲۰۰۰

۷.اعداد ۲۵۳۴۶۸245   و ۲۴۸۷۵۳405  و  ۳۵۸۲۰۰465   و ۴۰۰۱۰۰456  را از کوچک به بزرگ مرتب کنید

8. در عدد روبرو کوچکترین عدد در کدام طبقه قرار دارد.   (...............)      2065464581

9. در عدد روبرو بزرگترین عدد در کدام مرتبه قرار دارد.   (...............)         560756954 

 

    .

10.به چه خط هایی نیم خط  و خط راست و پاره خط می گویند و نمونه ای از هر خط را بکشید

نیم خط: .....................................................................................................

خط راست : ..................................................................................................

پاره خط : ..................................................................................................

11.نقطه ای در ورقه خود گذاشته و آن را (م) بنامید و از نقطه (م) شش نیم خط کشیده و آنها را نامگذاری نمایید

 

.

 12.خطی را بکشید و آن را (س  م ) بنامید و روی آن نقطه ای را در نظر گرفته و آن را نیز ( ص ) بنامید و از نقطه (ص) ۴ نیم خط که خط (س   م) را قطع کند بکشید و آنها را نامکذاری نمایید

 

 

13. به نقطه برخورد دو نیم خط و نقطه مشترک آن ها ...............می گویند؟

 

14. زاویه بزرگتر از زاویه راست را زاویه ................و زاویه کوچکتر از زاویه راست را زاویه.............می گویند؟

 

15.  برای تشخیص درست زاویه از وسیله ای به نام ..............استفاده می کنیم.

 

16.   با استفاده از خط کش و پرگار زاویه ای تند کشیده و نیمساز آن را رسم کنید

 

موفق باشی پسر گلم. دقت کن                     

بازخورد آموزگار:.........................................................................  امضا آموزگار:

 

نظر ولی : ............................................................................... امضا ولی : 


comment نظرات ()
پیک ماهانه ی سوم ابتدایی مهرماه 92
نویسنده : منصور - ساعت ۱٢:۱٧ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٢ آبان ۱۳٩٢

به نام تنها خالق هستی

تلاش دوهفته ی اول مهر ماه  کلاس سوم                    مدرسه ی دخترانه شاهد 93 - 92                 

   نام قشنگ دختر خوبم :   .........................................                                                                                           

برای تشکر از خدای مهربان که این همه نعمت به من بخشیده استͅ ........................................................... ................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................

مهربانم معنی ذکر رکوع را بنویس .

.........................................................................................

 

                                                                                                                      فرزندم ا لگوی زیر را ادامه بده                                                               

...............           ...............         ..............          9           4              1         

 

                   بیمارستانی  5 طبقه دارد . هر طبقه 10 اتاق  و هر اتاق 4 تخت برای بیماران دارد .

2 طبقه چند اتاق دارد ؟                                                                         

چند طبقه 50 اتاق دارد ؟ 

        

                              زهرا روزی 5 دقیقه ورزش می کند . او در یک هفته چند دقیقه  ورزش می کند ؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 دخترم تعداد مربع ها را با دو نوع دسته بندی بشمار!

دسته بندی نوع اول .................................................................

دسته بندی نوع دوم ................................................................

 

 

 

 

 

 

 

 

 


باهوشم با توجه به عددهای خروجی وکاری که ماشین انجام می دهد عددهای ورودی را بنویسید .

 

 

 

 

20

27

8

13

 

 

 

15

22

10

                                                      

    6+                                       3 -                                  

 

   فروشنده ای نوعی دفتر را  200  تومان می خرد  و آن را  300 تومان  می فرشد . او  چند تومان سود می کند ؟ اگر فروشنده 4 دفتر بفروشد چقدر سود می کند ؟ 

 

دخترم  ما انسانها برای انجام دادن چه کارهایی به غذای سالم نیاز داریم ؟

 

این هفته آموختیم  که خوراکی های غیر مفید نخوریم . فرزندم نام چند خوراکی غیرمفید را بنویس.

 

بعد از خواندن مطالب این فصل علوم به دوستانت پیشنهاد می کنی که برای نگ تفریح چه خوراکی هایی بخورند ؟

 

دخترم هر یک از تصاویرمربوط به کدام یک از طبقه بندی خوراکی هاست ؟

                                        

 

 

 

عزیزم برای سالم ماندن مواد غذایی باید چه کار کنیم ؟ ...........................................................................................

بیشتر بدانیم  :

منظور از فقر غذایی که در بعضی از نقاط جهان می شنوید کمبود پروتئین است . زیرا از مواد غذایی دیگر گران تر به دست می آید اما ما باید بدانیم که مواد پروتئینی که در سنین رشد کودک مورد نیاز کودکان است تنها از راه خوردن گوشت تامین نمی شود بلکه با مصرف شیر – ماست – پنیر- کشک  و حبوبات به بدن می رسد .

  به گفته کارشناسان، مواد‌ افزودنی زیادی که به انواع محصولات غذایی صنعتی از قبیل انواع کیک، بیسکویت، چیپس، پفک و آبمیوه اضافه می‌شود مانند نگهدارنده‌ها، شیرین‌کننده‌های مصنوعی، عطر و طعم‌‌دهنده‌ها و رنگ‌ها ممکن است در کوتاه مدت اثری نداشته باشد یا مقدار آنها در موادغذایی در حد استاندارد باشد ولی وقتی مقدار این مواد در کل دریافت‌های روزانه و حتی ماهانه در نظر گرفته شود، می‌تواند خطری برای سلامتی باشد؛ به‌ویژه اگر مصرف اینگونه محصولات از سنین کودکی آغاز شده باشد.

.

در کتاب فارسی شعری از ناصر کشاورز خواندیم حالا من برایتان شعری دیگر از ای شاعر کودکان  می نویسم امیدوارم دوست داشته باشید.

 مداد تنبل

خیلی لجم گرفته از دست این مدادم                                 او مثل بچه ای لوس لج می کند به آدم

 وقتی که مشق دارم او غیب می شود زود                         دیروز گوشه ی تخت در جیب خرسکم بود

گفتم : چقدر باید دنبال تو بگردم؟                                    امروز با سه تا مشق او را جریمه کردم

در پایان از همکاری شما والدین گرامی سپاسگذارم .

زهرا زارعی آموزگار پایه ی سوم شاهد 


comment نظرات ()
طرح درس سالانه هدیه های آسمانی پایه ی دوم دبستان
نویسنده : منصور - ساعت ۳:۱٢ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۸ امرداد ۱۳٩٢

طرح درس سالانه هدیه آسمانی دوم ابتدایی

 

هدف کلی: آشنایی با مفاهیم و اعمال اسلامی

سال تحصیلی : 88-87

کلاس : دوم

درس : هدیه های آسمانی

فعالیت های کتاب کار

هدف های کلی درس

موضوعات و عنوان های دروس

درس و صفحه

تاریخ

روز

جلسه

هفته ها

ماهها

 

 

 

 

 

شنبه

جلسه اول

اول

مهر ماه

 

معارفه

 

 

7/3

چهارشنبه

جلسه دوم

 

آشنایی با نحوه معارفه کردن

سلام سلام

اول

12 و 13

7/6

شنبه

جلسه اول

دوم

 

عید سعید فطر

 

 

7/10

چهارشنبه

جلسه دوم

1 و 2

 

سلام سلام

 

7/13

شنبه

جلسه اول

سوم

 

آشنایی با  یکی از آفریده های خداوند به نام خورشید و نقش آن در زندگی ما

مثل خورشید

دوم

14 و 15

7/17

چهارشنبه

جلسه دوم

3 تا 5

 

مثل خورشید

 

7/20

شنبه

جلسه اول

چهارم

 

آشنایی با  دوتا از آفریده های خداوند به نام ابر و باران و نقش آن در زندگی ما

ابرها می آیند

سوم

16 و 17

7/24

چهارشنبه

جلسه دوم

6 تا 10

 

یک قصّه قشنگ

 

7/27

شنبه

جلسه اول

پنجم

 

 

 

 

 

چهارشنبه

جلسه دوم

 

 

 

 

 

شنبه

جلسه اول

اول

آبان ماه

 

آشنایی با  عدم ایجاد نگرانی برای نزدیکان و دوستان

با دوستانم . . .

چهارم

18 و 19

8/1

چهارشنبه

جلسه دوم

 

شهادت امام جعفر صادق(ع)

 

 

8/4

شنبه

جلسه اول

دوم

11 تا 13

 

دقیق تر نگاه کن !

 

8/8

چهارشنبه

جلسه دوم

 

نحوه ی برخورد صحیح با  فرزندان کوچک خانواده

هدیه های او

پنجم

20 تا 23

8/11

شنبه

جلسه اول

سوم

14 تا 16

 

هدیه های خدا

 

8/15

چهارشنبه

جلسه دوم

 

نحوه ی ارتباط با خدا بوسیله ی دعا

همه چیز از توست

ششم

24 و 25

8/18

شنبه

جلسه اول

چهارم

17 و 18

 

آرزوهایم . . .

 

8/22

چهارشنبه

جلسه دوم

 

ذکر نعمت های خداوند

خدای شاپرک ها

26 و 27

8/25

شنبه

جلسه اول

پنجم

 

آشنایی با نحوه وضو گرفتن صحیح

می خواهم وضوبگیرم

هفتم

28 تا 31

8/29

چهارشنبه

جلسه دوم

19 تا 20

 

چه کار می کند؟

 

 

شنبه

جلسه اول

اول

آذر ماه

 

 

 

 

 

چهارشنبه

جلسه دوم

 

آشنایی با پیامبران  بزرگ و نحوه ی بزرگداشت روز میلاد آنها

جشن تولد

هشتم

32 و 33

9/2

شنبه

جلسه اول

دوم

21 تا 24

 

خبرنگارهای کوچولو

 

9/6

چهارشنبه

جلسه دوم

 

آشنایی با نحوه ی برخورد پیامبر اسلام (ص) با یتیمان

به جای پدر

نهم

34 و 35

9/9

شنبه

جلسه اول

سوم

25 و 26

 

گل محمّدی . . .

 

9/13

چهارشنبه

جلسه دوم

 

آشنایی با چگونگی  برخورد  پیامبر اسلام (ص) با کودکان

در میان کودکان

دهم

36 و 37

9/16

شنبه

جلسه اول

چهارم

 

 

مرور درس ها

 

9/20

چهارشنبه

جلسه دوم

 

آشنایی با  نحوه ی صحیح خواندن نماز

می خواهم نماز بخوانم

یازدهم

38 تا 43

9/23

شنبه

جلسه اول

پنجم

 

عید سعید غدیر خم

 

 

9/27

چهارشنبه

جلسه دوم

27

 

کدام عبارت ؟ کدام تصویر ؟

 

9/30

شنبه

جلسه اول

ششم

 

 

 

 

 

چهارشنبه

جلسه دوم

 

 

 

 

 

شنبه

جلسه اول

اول

دی ماه

 

آشنایی با اهل بیت پیامبر و آموزش غیر مستقیم حدیث کساء

مثل پیامبر

دوازدهم

44 و 45

10/4

چهارشنبه

جلسه دوم

 

امتحانات ترم اول

 

 

10/7

شنبه

جلسه اول

دوم

 

امتحانات ترم اول

 

 

10/12

چهارشنبه

جلسه دوم

 

امتحانات ترم اول

 

 

10/14

شنبه

جلسه اول

سوم

 

عاشورای حسینی

 

 

10/18

چهارشنبه

جلسه دوم

28 و 29

 

اهل بیت پیامبر

 

10/21

شنبه

جلسه اول

چهارم

 

آشنایی با اولین امام حضرت علی (ع) و اهل بیت او  و الگو گیری از رفتار ایشان در چگونگی  کمک به فقیران و ایثار

افطار شیرین

سیزدهم

46 و 47

10/25

چهارشنبه

جلسه دوم

30 و 31

 

آن شب . . . .

 

10/28

شنبه

جلسه اول

پنجم

 

 

 

 

 

چهارشنبه

جلسه دوم

 

 

 

 

 

شنبه

جلسه اول

اول

بهمن ماه

 

آشنایی با دومین امام ، امام حسن مجتبی (ع) و نحوه ی مهمانی رفتن و مهمانی دادن از ایشان

رهگذر مهربان

چهاردهم

48 و 49

11/2

چهارشنبه

جلسه دوم

32 و 33

 

قصّه می نویسم !

 

11/5

شنبه

جلسه اول

دوم

 

آشنایی با سومین امام  ، امام حسین (ع) و  محبت بسیار پیامبر اسلام (ص) به ایشان

کودک دوست داشتنی

پانزدهم

50 تا 53

11/9

چهارشنبه

جلسه دوم

34

 

این تصویر تو را به یاد چه چیزی یا چه کسی می اندازد ؟

 

11/12

شنبه

جلسه اول

سوم

 

آشنایی با آداب و رسوم غذا خوردن

سُفره ی عمو عباس

شانزدهم

54 و 55

11/16

چهارشنبه

جلسه دوم

35 و 36

 

غذای پرنده

 

11/19

شنبه

جلسه اول

چهارم

 

آشنایی با نحوه ی احترام به حقوق دیگران

نیمکت سبز

هفدهم

56 و 57

11/23

چهارشنبه

جلسه دوم

37 و 38

 

کدام کلاس ؟

 

11/26

شنبه

جلسه اول

پنجم

 

آشنایی با شیوه ی رعایت و حفظ پاکیزگی محیط زیست

شادی گل ها

هجدهم

58 و 59

11/30

چهارشنبه

جلسه دوم

 

 

 

 

 

شنبه

جلسه اول

اول

اسفند ماه

 

 

 

 

 

چهارشنبه

جلسه دوم

 

آشنایی با میلاد امام زمان (عج) و نحوه بزرگداشت این روز عزیز

جشن بزرگ

نوزدهم

60 و 61

12/3

شنبه

جلسه اول

دوم

39

 

جشن بزرگ

 

12/7

چهارشنبه

جلسه دوم

 

آشنایی با  راستگویی و بیان حقیقت در هر زمانی

عینک معلّم

بیستم

62 و 63

12/10

شنبه

جلسه اول

سوم

40 و 41

 

کارِ  خانه

 

12/14

چهارشنبه

جلسه دوم

 

 

مرور دروس

 

12/17

شنبه

جلسه اول

چهارم

 

 

مرور دروس

 

12/21

چهارشنبه

جلسه دوم

 

 

مرور دروس

 

12/24

شنبه

جلسه اول

پنجم

 

ارزشیابی

 

 

12/28

چهارشنبه

جلسه دوم

 

عید نوروز

 

 

1/1

شنبه

جلسه اول

اول

فروردین ماه

 

عید نوروز

 

 

1/5

چهارشنبه

جلسه دوم

 

عید نوروز

 

 

1/8

شنبه

جلسه اول

دوم

 

عید نوروز

 

 

1/13

چهارشنبه

جلسه دوم

 

آشنایی با دریافت اجر و پاداش از زحمت و کوشش خود نه دیگران

کاردستی نرگس

بیست و یکم

64 و 65

1/15

شنبه

جلسه اول

سوم

 

آشنایی با زمان خواندن نماز های یومیّه

وقت خواندن

بیست و دوم

66 و 67

1/19

چهارشنبه

جلسه دوم

42

 

کار دستی بسازیم

 

1/22

شنبه

جلسه اول

چهارم

 

ایجاد نشاط و شادی در کلاس

سرود بیداری

68 و 69

1/26

چهارشنبه

جلسه دوم

 

آشنایی با سن تکلیف و وظایف این سن

جشن نماز

بیست و سوم

70 و 71

1/29

شنبه

جلسه اول

پنجم

 

 

 

 

 

چهارشنبه

جلسه دوم

 

 

 

 

 

شنبه

جلسه اول

اول

اردیبهشت ماه

43 تا 45

 

با توجّه به عدد ها رنگ آمیزی کن

 

2/2

چهارشنبه

جلسه دوم

 

 

مرور دروس

 

2/5

شنبه

جلسه اول

دوم

 

 

مرور دروس

 

2/9

چهارشنبه

جلسه دوم

 

 

مرور دروس

 

2/12

شنبه

جلسه اول

سوم

 

 

مرور دروس

 

2/16

چهارشنبه

جلسه دوم

 

 

امتحانات ترم دوم

 

2/19

شنبه

جلسه اول

چهارم

 

 

امتحانات ترم دوم

 

2/23

چهارشنبه

جلسه دوم

 

 

امتحانات ترم دوم

 

2/26

شنبه

جلسه اول

پنجم

 

 

امتحانات ترم دوم

 

2/30

چهارشنبه

جلسه دوم

 


comment نظرات ()
طرح درس سالانه ی علوم سوم
نویسنده : منصور - ساعت ۳:٠٤ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۸ امرداد ۱۳٩٢

بسمه تعالی

جدول طرح درس سالانه

 

هدف کلی: کسب دانش و مهارت و نگرش های ضروری

سال تحصیلی :

کلاس :  سوم

درس : علوم تجربی

فعالیت های دیگر و مواد لازم

هدف های کلی درس

موضوعات و عنوان های دروس

فصل ها

تاریخ

روز

جلسه

هفته ها

ماهها

 

 

 

 

 

شنبه

جلسه اول

اول

مهر ماه

 

شهادت امام علی (ع)

 

 

7/1

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

معارفه

 

7/4

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

مانند دانشمندان فکر کنید

6 تا 9

7/6

شنبه

جلسه اول

دوم

 

 

نیاز های جانوران

اول

10

7/8

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

نیاز به جای مناسب

فکر کنید

11

7/11

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

جمع آوری اطّلاعات

12

7/13

شنبه

جلسه اول

سوم

 

 

نیاز به لانه

فکر کنید

13

7/15

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

نیاز به غذا

فکر کنید

14

7/18

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

مقایسه کنید

مشاهده کنید

15

7/20

شنبه

جلسه اول

چهارم

 

 

جمع آوری اطلاعات

16

7/22

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

نیاز به هوا

فکر کنید

17

7/25

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

فعّالیّت

فکر کنید

18

7/27

شنبه

جلسه اول

پنجم

 

ارزشیابی ماهیانه

 

 

7/29

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

 

 

 

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

 

 

 

شنبه

جلسه اول

اول

آبان ماه

 

 

 

 

 

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

آیا در خاک ، هوا وجود دارد ؟

فعالیت

فکر کنید

19

8/2

پنجشنبه

جلسه سوم

 

شهادت حضرت امام جعفر صادق (ع)

 

 

8/4

شنبه

جلسه اول

دوم

 

 

نیاز  به آب

فکر کنید

20

8/6

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

نیاز به همکاری

21

8/9

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

جانوران مهره دار

دوم

22

8/11

شنبه

جلسه اول

سوم

 

 

مقایسه کنید

23

8/13

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

محلّ ستون مهره ها ، در پشت بدن جانور است.

24

8/16

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

ماهی ها

مشاهده کنید

مشاهده کنید

فکر کنید

25 و 26

8/18

شنبه

جلسه اول

چهارم

 

 

دوزیستان

مشاهده کنید

27

8/20

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

خزندگان

28

8/23

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

پرندگان

جمع آوری  اطلاعات

مقایسه کنید

جمع آوری اطلاعات

29 تا  31

8/25

شنبه

جلسه اول

پنجم

 

 

پستانداران

طبقه بندی کنید

32 و 33

8/27

دوشنبه

جلسه دوم

 

ارزشیابی ماهیانه

 

 

8/30

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

 

 

 

شنبه

جلسه اول

اول

آذر ماه

 

 

 

 

 

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

 

 

 

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

گوناگونی گیاهان

سوم

34

9/2

شنبه

جلسه اول

دوم

 

 

ریشه ، ساقه ، و برگ قسمت های اصلی گیاه اند.

35

9/4

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

ریشه

مشاهده کنید

فکر  کنید

36

9/7

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

ساقه

مشاهده کنید

فکر کنید

37

9/9

شنبه

جلسه اول

سوم

 

 

برگ

مشاهده کنید

38

9/11

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

گل

مشاهده کنید

39

9/14

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

مقاسیه کنید

40 تا 43

9/16

شنبه

جلسه اول

چهارم

 

 

گرما و مواد 1

چهارم

44

9/18

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

تبدیل جامد و مایع به یک دیگر

مشاهده کنید

مشاهده کنید

مشاهده کنید

گفت و گو کنید

45 تا 47

9/21

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

تبدیل مایع و گاز به یکدیگر

آزمایش کنید

48

9/23

شنبه

جلسه اول

پنجم

 

 

مشاهده کنید

فکر کنید

پایخ دهید

فکر کنید

49

9/25

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

آزمایش کنید

مشاهده کنید

50 و 51

9/28

پنجشنبه

جلسه سوم

 

ارزشیابی ماهیانه

 

 

9/30

شنبه

جلسه اول

ششم

 

 

 

 

 

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

 

 

 

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

 

 

 

شنبه

جلسه اول

اول

دی ماه

 

 

گرما و مواد 2

پنجم

52

10/2

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

اثر گرما بر مواد

آزمایش کنید

اثر گرما بر موادّ جامد

فکر کنید

53 و 54

10/5

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

مشاهده کنید

اثر گرما بر مواد مایع

فکر کنید

55

10/7

شنبه

جلسه اول

دوم

 

 

دماسنج بسازید

فعالیت

56 و 57

10/9

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

مشاهده کنید

آزمایش کنید

فکر کنید

58 و 59

10/12

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

پیش بینی کنید

فکر کنید

پاسخ دهید

فکر کنید

60 و 61

10/14

شنبه

جلسه اول

سوم

 

 

انرژی چیست ؟

ششم

62

10/16

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

بررسی تصاویر

گفت و گو کنید

63 و 64

10/19

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

انرژی حرکتی

مقایسه کنید

گفت و گو کنید

65

10/21

شنبه

جلسه اول

چهارم

 

 

انرژی گرمایی

انرژی نورانی

گفت و  گو کنید

66

10/23

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

انرژی صوتی

فعالیت

67

10/26

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

انرژی الکتریکی

جمع آوری اطلاعات

فکر کنید

68 و 69

10/28

شنبه

جلسه اول

پنجم

 

ارزشیابی ماهیانه

 

 

10/30

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

 

 

 

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

 

 

 

شنبه

جلسه اول

اول

بهمن ماه

 

 

 

 

 

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

انرزی ها به هم تبدیل می شوند

بسازید

گفت و گو کنید

70 و 71

11/3

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

 

 

11/5

شنبه

جلسه اول

دوم

 

امتحان ترم اول

 

 

11/7

دوشنبه

جلسه دوم

 

امتحان ترم اول

 

 

11/10

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

 

 

11/12

شنبه

جلسه اول

سوم

 

 

 

 

11/14

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

 

 

11/17

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

 

 

11/19

شنبه

جلسه اول

چهارم

 

 

 

 

11/21

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

 

 

11/24

پنجشنبه

جلسه سوم

 

ارزشیابی ماهیانه

 

 

11/26

شنبه

جلسه اول

پنجم

 

اربعین حسینی

 

 

11/28

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

 

 

 

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

 

 

 

شنبه

جلسه اول

اول

اسفند ماه

 

 

 

 

 

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

منابع انرژی

هفتم

72

12/1

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

منابع انرژی

گفت و گو کنید

تحقیق کنید

73

12/3

شنبه

جلسه اول

دوم

 

 

بسازید

بسازید

74 و 75

12/5

دوشنبه

جلسه دوم

 

شهادت حضرت امام رضا (ع)

 

 

12/8

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

آب جاری و باد ، انرژی دارند.

طراحی کنید

76

12/10

شنبه

جلسه اول

سوم

 

 

خورشید انرژی دارد.

بسازید

گفت و گو کنید

77

12/12

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

انرژی را درست مصرف کنیم

فکر کنید

فکر کنید

78 و 79

12/15

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

آب در روی زمین

هشتم

80

12/17

شنبه

جلسه اول

چهارم

 

 

در بسیار ی جاها آب پیدا می شود.

فعّالیّت

فکر کنید

81 و 82

12/19

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

آب در هوا

آب در خشکی

آب در زیر زمین

83 تا 85

12/22

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

آزمایش کنید

فکر کنید

آزمایش کنید

86 و 87

12/24

شنبه

جلسه اول

پنجم

 

 

آب آشامیدنی

تحقیق کنید

فکر کنید

88 و 89

12/26

دوشنبه

جلسه دوم

 

ارزشیابی ماهیانه

 

 

12/29

پنجشنبه

جلسه سوم

 

عید نورورز

 

 

1/1

شنبه

جلسه اول

اول

فروردین ماه

 

عید نورورز

 

 

1/3

دوشنبه

جلسه دوم

 

عید نورورز

 

 

1/6

پنجشنبه

جلسه سوم

 

عید نورورز

 

 

1/8

شنبه

جلسه اول

دوم

 

عید نورورز

 

 

1/10

دوشنبه

جلسه دوم

 

عید نورورز

 

 

1/13

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

دریاها

نهم

90

1/15

شنبه

جلسه اول

سوم

 

 

اقیانوس

مشاهده کنید

91

1/17

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

آزمایش کنید

نمک ها چگونه وارد آب دریا می شوند؟

92 و 93

1/20

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

حرکت های آب دریا

94

1/22

شنبه

جلسه اول

چهارم

 

 

کف دریا

فکر کنید

95

1/24

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

استفاده از دریا

گفت و گو کنید

آزمایش کنید

96 تا 98

1/27

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

آلودگی دریا

گفت و گو کنید

99

1/29

شنبه

جلسه اول

پنجم

 

ارزشیابی ماهیانه

 

 

1/31

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

 

 

 

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

 

 

 

شنبه

جلسه اول

اول

اردیبهشت ماه

 

 

 

 

 

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

اندام های حرکتی

دهم

100

2/3

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

ماهیچه ها

101

2/5

شنبه

جلسه اول

دوم

 

 

استخوان ها

فکر کنید

مقایسه کنید

102 و 103

2/7

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

مفصل ها

104

2/10

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

آسیب  های استخوان و ماهیچه

آزمایش کنید

فکر کنید

گفت و گو  کنید

105 و 107

2/12

شنبه

جلسه اول

سوم

 

 

دستگاه گوارش

یازده

108

2/14

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

دستگاه گوارش

مشاهده کنید

109  تا 111

2/17

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

غذای سالم

دوازدهم

112

2/19

شنبه

جلسه اول

چهارم

 

 

چه غذاهایی بخوریم ؟

113 تا 115

2/21

دوشنبه

جلسه دوم

 

 

دندان های سالم

مشاهده کنید

116

2/24

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

آزمایش کنید                       

تحقیق کنید

117

2/26

شنبه

جلسه اول

پنجم

 

 

مرور

 

2/28

دوشنبه

جلسه دوم

 

ارزشیابی ماهیانه

 

 

2/31

پنجشنبه

جلسه سوم

 


comment نظرات ()
طرح درس سالانه ی علوم سوم
نویسنده : منصور - ساعت ۳:٠٤ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۸ امرداد ۱۳٩٢

comment نظرات ()
طرح درس سالانه ی اجتماعی سوم ابتدایی
نویسنده : منصور - ساعت ٢:٥٤ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۸ امرداد ۱۳٩٢


طرح درس سالانه کتاب اجتماعی کلاس سوم دبستان

به نام خدا

طرح درس سالانه

طراح : منصورحبیبی

عنوان درس

دوره / پایه

سال تحصیلی

اهداف کلی آموزش این درس

تهیه کننده : منصورحبیبی

نعلیمات اجتماعی

سوم ابتدایی

1390-1389

پرورش مهارتهای اجتماعی –تقویت اعتماد به نفس – ایجاد نگرش مثبت و. مطلوب نسبت به محیط زندگی و ارزشهای جامعه

منصورحبیبی

ماهها

هفته ها

روز و تاریخ جلسه

موضوع درس

هدف کلی هر جلسه دانش آموزان

تعیین تکالیف تکمیلی

 

 

 

 

 

 

مهر ماه

اول

دوشنبه 5/7/89

خانواده هاشمی

با اعضاء خانواده هاشمی آشنا شوید

پرسش های صفحه 3 را انجام دهید

چهارشنبه 7/7/89

خانواده هاشمی

تقسیم کار در خانواده را درک کند

شما در خانواده خود چه کمکی می کنید فهرستی از کارهایتان را تهیه کنید .

دوم

دوشنبه 12/7/89

تعطیل رسمی به مناسبت شهادت امام جعفر صادق (ع)

چهارشنبه 14/7/89

خبر مهم

معنای خبر مهم را بفهمد

اعضای خانواده شما هنگام شنیدن یک خبر مهم چه کاری می کنند .

سوم

دوشنبه 19/7/89

خبر مهم

به مفهوم انتقال از یک شهر به شهر دیگر پی می برد .

برای انتقال از شهری به شهر دیگر چه کار می کنید

چهارشنبه 21/7/89

به سوی شیراز

با مکتنهای سیاحتی و زیارتی آشنا شود

به کمک بزرگتر هایشان چند مکان مقدس و تاریخی را در کشور  ایران  نام ببرند .

چهارم

دوشنبه 26/7/89

به سوی شیراز

با شهر شیراز آشنا شوند .

به کمک اطرافیان و والدین خود در مورد شهر شیراز اطلاعاتی را کسب کنند و به کلاس بیاورند .

چهارشنبه 28/7/89

برگزاری امتحان مستمر از دروس خوانده شده

   

عنوان درس

دوره / پایه

سال تحصیلی

اهداف کلی آموزش این درس

تهیه کننده :

نعلیمات اجتماعی

سوم ابتدایی

1390-1389

پرورش مهارتهای اجتماعی –تقویت اعتماد به نفس – ایجاد نگرش مثبت و. مطلوب نسبت به محیط زندگی و ارزشهای جامعه

منصورحبیبی

ماهها

هفته ها

روز و تاریخ جلسه

موضوع درس

هدف کلی هر جلسه دانش آموزان

تعیین تکالیف تکمیلی

 

 

 

 

 

 

 

آبان ماه

 

 

 

 

 

 

اول

دوشنبه 3/8/89

چادر نشینها

مفاهیم ایل، کوچ و عشایر را بفهمد

عشایر چه ویژگیهایی دارند

چهارشنبه 5/8/89

چادرنشینها

از شیوه زندگی مردم عشایر آگاه شوند

عشایر چه نقشی در کشور دارند

دوم

دوشنبه 10/8/89

یک توقف کوتاه

با  زندگی مردم روستا آشنا شوند

تفاوت مردم عشایر و روستا چیست ؟ گزارش تهیه و به کلاس بیاورند

چهارشنبه12/8/89

یک توقف کوتاه

شغل مردم روستا را بشناسد

مردم روستا چه نقشی در زندگی مردم شهر ها دارند

سوم

دوشنبه 17/8/89

عبور از اصفهان

با مفهوم استان و مرکز استان آشنا شوند

استان خود را روی نقشه نشان دهند و استانهای همسایه استان خود را نام ببرند و مرکز آنها را بگویند .

چهارشنبه19/8/89

عبور از اصفهان

با مکانهای دیدنی استان اصفهان آشنا شوند .

از آثار باستانی و صنایع دستی استان اصفهان اطلاعاتی جمع آوری کنند

چهارم

دوشنبه 24/8/89

برگزاری امتحان تکوینی از دروس خوانده شده این ماه

چهارشنبه 26/8/89

به مناسبت عید سعید قربان تعطیل رسمی .

عنوان درس

دوره / پایه

سال تحصیلی

اهداف کلی آموزش این درس

تهیه کننده :

نعلیمات اجتماعی

سوم ابتدایی

1390-1389

پرورش مهارتهای اجتماعی –تقویت اعتماد به نفس– ایجاد نگرش مثبت و. مطلوب نسبت به محیط زندگی و ارزشهای جامعه

منصورحبیبی

ماهها

هفته ها

روز و تاریخ جلسه

موضوع درس

هدف کلی هر جلسه دانش آموزان

تعیین تکالیف تکمیلی

 

 

 

 

 

 

آذر ماه

اول

دوشنبه 1/9/89

سحر گاه در قم

شهر مذهبی قم را بشناسد

حوزه های علمیه چه نقشی در پیروزی انقلاب داشته اند

چهارشنبه 3/9/89

سحر گاه در قم

با آداب و رسوم زیارت آشنا شوند

در مورد زندگی حضرت معصومه (س) تحقیق کنند .

دوم

دوشنبه 8/9/89

اطاعت از قانون

به نقش قانون در زندگی پی ببرند

اطاعت از قانون چه تأثیری در جامعه دارد .

چهارشنبه 10/9/89

اطاعت از قانون

کاربرد چراغ راهنما را بفهمند .

چرا عابران پیاده و رانندگان باید به چراغ راهنما توجه کنند .

سوم

دوشنبه 15/9/89

برگزاری امتحان تکوینی از دروس خوانده شده

چهارشنبه 17/9/89

بازدید از کارخانه

با شیوه کار کارخانه و تولیدات آن آشنا شوند

تحقیق در ارتباط با چند نفر از خویشاوندان خود

چهارم

دوشنبه 22/9/89

گردش علمی و بازدید از یک کارخانه

چهارشنبه 24/8/89

تعطیل رسمی

                     

 

عنوان درس

دوره / پایه

سال تحصیلی

اهداف کلی آموزش این درس

تهیه کننده :

نعلیمات اجتماعی

سوم ابتدایی

1390-1389

پرورش مهارتهای اجتماعی –تقویت اعتماد به نفس – ایجاد نگرش مثبت و. مطلوب نسبت به محیط زندگی و ارزشهای جامعه

منصورحبیبی

ماهها

هفته ها

روز و تاریخ جلسه

موضوع درس

هدف کلی هر جلسه دانش آموزان

تعیین تکالیف تکمیلی

دی  ماه

اول

دوشنبه 29/9/89

بهشت زهرا

امام خمینی را بشناسد و در مورد انقلاب اسلامی آگاهی کسب کند

از پدر و مادر خود در مورد انقلاب بپرسند و اطلاعاطی جمع آوری و به کلاس بیاورند

چهارشنبه 1/10/89

بهشت زهرا

شهیدان انقلاب اسلامی را بشناسد

اگر مدرسه یا خیابان یا کوچه که در آن مکان زندگی می کنید بنام یک شهید نامگذاری شده باشد در باره ی آن شهید از بزرگتر ها بپرسند .

دوم

دوشنبه 6/10/89

نماز جمعه تهران

آیت اله خامنه ای را بشناسد و از سخنان او در مورد امام خمینی اطلاع پیدا کند

از بزرگتر ها بپرسند و نتیجه را به کلاس بیاورند اولین امام جمعه تهران چه کسی بود؟

چهارشنبه 8/10/89

نماز جمعه تهران

به خواندن نماز جماعت علاقه مند شوند

از بزرگتر ها آداب خواندن نماز جماعت را سؤال کنند

سوم

دوشنبه 13/10/89

تعطیلی مربوط به معلم

چهارشنبه15/10/89

بازدید از موزه سعد آباد

آشنا شدن دانش آموزان با کاخ ها و ثروت و اموال شاه .

جواب دادن به پرسشهاس صفحه 42

چهارم

دوشنبه 20/10/89

بازدید از موزه سعد آباد

آشنا شدن دانش آموزان با نحوه ی زندگی مردم فقیر در زمان طاغوت

نوشتن خاطره ای از زندگی یکی از فامیل خود که در زمان طاغوت زندگی می کرده است

چهارشنبه 22/10/89

گردش علمی و بازدید از یک موزه

پنجم

27 و 29 /10/89

برگزاری امتحانات نوبت اول

             

عنوان درس

دوره / پایه

سال تحصیلی

اهداف کلی آموزش این درس

تهیه کننده :

نعلیمات اجتماعی

سوم ابتدایی

1390-1389

پرورش مهارتهای اجتماعی –تقویت اعتماد به نفس – ایجاد نگرش مثبت و. مطلوب نسبت به محیط زندگی و ارزشهای جامعه

منصورحبیبی

ماهها

هفته ها

روز و تاریخ جلسه

موضوع درس

هدف کلی هر جلسه دانش آموزان

تعیین تکالیف تکمیلی

بهمن  ماه

اول

دوشنبه 4/11/89

به سوی شمال

آشنایی دانش آموزان با استانهای کنار دریای خزر و مرکز آنها

استانهای کنار دریای خزر را روی نقشه نشان دهد

چهارشنبه 6/11/89

به سوی شمال

محصولات کشاورزی که در شمال ایران کشت می شوندرا بشناسند

در جدولی نام محصولاتی که در شمال کشت میشوند را بنویسند .

دوم

دوشنبه 11/11/89

محیط زیست

با شیوه ی زندگی مردمی که در شمال زندگی می کنند آشنا شوند

پرسشهای صفحه 50 را حل کنند .

چهارشنبه 13/11/89

به مناسبت رحلت پیامبر اکرم (ص) تعطیل رسمی

سوم

دوشنبه18/11/89

محیط زیست

معنای سرمایه ی ملی را بفهمد

فواید جنگل را بنویسید .

چهارشنبه 20/11/89

در راه مشهد

معنی چراگاه را بفهمد

تحقیق کند که چرا چراگاهها رو به نابودی است .

چهارم

دوشنبه 25/11/89

در راه مشهد

با وظایف پلیس راهنمایی و رانندگی آشنا شوند

از یک مأمور نیروی انتظامی در مورد وظایفش بپرسند و نتیجه را به کلاس بیاورند

چهارشنبه 27/11/89

برگزاری امتحان تکوینی از دروس خوانده شده این ماه

             

عنوان درس

دوره / پایه

سال تحصیلی

اهداف کلی آموزش این درس

تهیه کننده :

نعلیمات اجتماعی

سوم ابتدایی

1390-1389

پرورش مهارتهای اجتماعی –تقویت اعتماد به نفس – ایجاد نگرش مثبت و. مطلوب نسبت به محیط زندگی و ارزشهای جامعه

منصورحبیبی

ماهها

هفته ها

روز و تاریخ جلسه

موضوع درس

هدف کلی هر جلسه دانش آموزان

تعیین تکالیف تکمیلی

اسفند  ماه

اول

دوشنبه 2/12/89

تعطیل رسمس به مناسبت تولد پیامبر اسلام (ص)

چهارشنبه 4/12/89

مشهد

با شهر مشهد آشنا شوند

اگر تا کنون به زیارت امام رضا (ع) رفته اید خاطرات خود را در کلاس تعریف کنید

دوم

دوشنبه 9/12/89

مشهد

غلام رضا تختی را بشناسد

علت شهادت غلامرضا تختی را از بزرگترها سؤال کنند و نتیجه را به کلاس بیاورند

چهارشنبه 11/12/89

گم شدن مریم

دانش آموزان از گم شدن نترسند و راهکارهای لازم را بدانند

برای اینکه در خیابان گم نشوید چکار می کنید

سوم

دوشنبه16/12/89

گم شدم مریم

با وظایف مأموران انتظامی آشنا شوند .

اگر روزی در خیابان گم شدید  چه کار می کنید

چهارشنبه 18/12/89

تعطیل مربوط به معلم

چهارم

دوشنبه 25/12/89

پایان سفر

با پرچم ایران آشنا شوند

هر یک از رنگهای پرچم ایران نشانه چیست .

چهارشنبه 27/12/89

پایان سفر

مسافرت با قطار و اتومبیل را با هم مقایسه کنند

وقتی داخل اتوبوس نشسته اید چه نکاتی را باید رعایت کنید .

             

عنوان درس

دوره / پایه

سال تحصیلی

اهداف کلی آموزش این درس

تهیه کننده :

نعلیمات اجتماعی

سوم ابتدایی

1390-1389

پرورش مهارتهای اجتماعی –تقویت اعتماد به نفس – ایجاد نگرش مثبت و. مطلوب نسبت به محیط زندگی و ارزشهای جامعه

منصورحبیبی

ماهها

هفته ها

روز و تاریخ جلسه

موضوع درس

هدف کلی هر جلسه دانش آموزان

تعیین تکالیف تکمیلی

 

سوم

دوشنبه22/1/90

نامه ای به دو.ست

با اماکن زیارتی و سیاحتی شهر نیشابور آشنا شود

آرامگاه 4 نفر از بزرگانی که در نیشابور است نام ببرد .

چهارشنبه 24/1/90

نامه ای به دوست

با آداب نامه نگاری و نوشتن آدرس آشنا شود

نامه ای ه یکی از دوستان خود بنویسد و آن را در پاکت بگذارد و به صندوق پست بیندازد

چهارم

دوشنبه 29/1/90

ثبت نام در مدرسه

با کتاب صحیفه نور آشنا شود

یکی از نامه های امام را از کتابب صحیفه نور پیدا کند و به کلاس بیاورد

چهارشنبه 31/1/90

ثبت نام در مدرسه

با نحوه ی ثبت نام در مدرسه آشنا شود

جدولی تهیه کند و مشخصات خود را در آن بنویسد

             
                                         

پریوش غریبی


comment نظرات ()
طرح درس سالانه ی علوم دوم ابتدایی
نویسنده : منصور - ساعت ٢:٢٩ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۸ امرداد ۱۳٩٢

طرح درس سالانه علوم پایه دوم ابتدایی

به نام خداوند منان

جدول طرح درس سالانه علوم پایه دوم ابتدایی

هدف کلی:کسب دانش و مهارت و نگرش های ضروری

سال تحصیلی :

کلاس : دوم ابتدایی

درس : علوم

فعالیت ها

هدف های کلی درس

موضوعات وعنوانهای دروس

فصل ها

تاریخ

روز

جلسه

هفته ها

ماهها

 

 

 

   

یکشنبه

جلسه اول

اول

مهر ماه

 

 

معارفه

 

7/2

سه شنبه

جلسه دوم

  • تصویر عنوانی را مشاهده و درباره ی آن با معلم و هم کلاسی های خود گفتگو کند.
  • برای کسب اطلاعاتی در مورد گیاهان علاقه مند می شود.
  • گل ، میوه و دانه

 

 

اول

6

7/4

پنجشنبه

جلسه سوم

  • با مشاهده تصاویر مراحل تبدیل گل به میوه و ترتیب صحیح چینش و نوع تصاویر را بررسی می کند.
  • با جمع آوری اطلاعات با نقش گل در گیاه آشنا می شود.
  • فعّالیّت
  • فکر کنید

 

 

7

7/7

یکشنبه

جلسه اول

دوم

  • چند میوه را برش می دهد و میوه ها را بر اساس تعداد (یک دانه ای و چند دانه ای ) طبقه بندی می کند.
  • ازطریق مشاهده ، با نقش میوه در گیاه آشنا می شود.
  • فعّالیّت

 

 

8

7/9

سه شنبه

جلسه دوم

  • دانه گیاهان مختلف را طبقه بندی می کند.
  • با مشاهده ی دانه با دانه ها ی یک قسمتی و دو قسمتی آشنا می شود.
  • فعّالیّت

 

 

9

7/11

پنجشنبه

جلسه سوم

  • پوست چند دانه ی خیس خورده را جدا می کند.
  • قسمت های مختلف آن را مشاهده و شکل آن ها را رسم می کند.
  • چند دانه ی لوبیا را در دستمال مرطوب قرار می دهد و مراحل رویش دانه را مشاهده می کند.
  • با جدا کردن قسمت های مختلف یک دانه ، آن را می شناسد.
  • محل رویش دانه را مشاهده می کند.
  • فعّالیّت
  • فعّالیّت

 

 

10

7/14

یکشنبه

جلسه اول

سوم

  • حاصل مشاهدات خود از مراحل رویش یک گیاه را به صورت داستان با رسم شکل به کلاس ارائه می دهد.
  • از طریق مشاهده با نقش دانه در تولید مثل گیاه پی می برد.
  • فعّالیّت

 

 

11

7/16

سه شنبه

جلسه دوم

  • تصویر عنوانی را مشاهده و درباره ی آن با معلّم و هم کلاسی های خود گفت و گو می کند
  • به مطالعه درباره ی محل زندگی جانوران و گیاهان علاقه مند شود.
  • محلّ زندگی جانوارن و گیاهان

 

 

دوم

12

7/18

پنجشنبه

جلسه سوم

  • در مورد جنگل و جانوارن آن اطلاعات جمع آوری می کند و در جدول وارد می کند
  • با جمع آوری اطلاعات با جنگل و جانوران آن آشنا شود.
  • زندگی در جنگل

 

 

13

7/21

یکشنبه

جلسه اول

چهارم

  • در مورد جانوران داخل آب و نوع تغذیه ی آن ها با دوستانش گفت و گو می کند و آن ها را طبقه بندی می کند و در جدول ثبت می کند.
  • با جمع آوری اطلاعات با جانوران آبزی و ویژگی های زندگی در آب آشنا شود.
  • زندگی در آب

 

 

14

7/23

سه شنبه

جلسه دوم

  • در مورد جانوران و گیاهان بیابانی و سازگاری آن ها برای زیستن در چنین محیطی با دوستانش گفت وگو می کند.
  • با جمع آوری اطلاعات با ویژگی هایی از زندگی در بیابان آشنا شود.
  • زندگی در بیابان

 

 

15

7/25

پنجشنبه

جلسه سوم

  • با مشاهده ی محیط زندگی خود و گفت و گو درباره ی جانوران و گیاهان آن ، اطلاعات جمع آوری می کند.
  • با جمع آوری اطلاعات با جانوران اهلی و زندگی در شهر و روستا آشنا شود.
  • زندگی در شهر و روستا

 

 

16

7/28

یکشنبه

جلسه اول

پنجم

 

 

ارزشیابی ماهیانه

 

7/30

سه شنبه

جلسه دوم

 

 

 

   

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

 

   

یکشنبه

جلسه اول

اول

آبان ماه

 

 

 

   

سه شنبه

جلسه دوم

  • درباره ی خطراتی که زندگی انسان و سایر جانداران را تهدید می کند با دوستان و هم کلاسی های خود گفت و گو می کند.
  • در پاکیزه نگه داشتن محیط زندگی خود احساس مسئولیت کند.
  • محیط زندگی خود را پاکیزه نگه داریم

 

 

17

8/2

پنجشنبه

جلسه سوم

  • در مورد محلّ زندگی چند جانور و اطلاعات جمع آوری می کند.
  • دانسته های قبلی خود را در موارد جدید به کار ببرد.
  • فکر کنید

 

 

18

8/5

یکشنبه

جلسه اول

دوم

  • تصویر عنوانی را مشاهده و درباره ی آن با معلم و هم کلاسی های خود گفت وگو می کند.
  • برای مطالعه درباره ی پوشش بدن جانوران علاقه مند شود.
  • پوشش بدن جانوران

 

 

سوم

19

8/7

سه شنبه

جلسه دوم

  • تصاویر صفحات 20 و 21 را مقایسه می کند.
  • درباره ی پوشش بدن این جانوران ، نام آن ها و فایده ی آن برای جانوران با دوستانش گفت و گو می کند.
  • از طریق مشاهده با پوشش های مختلف بدن جانوران و فایده ی آن برای جانوران آشنا شود.
  • مقایسه کنید

 

 

20

8/9

پنجشنبه

جلسه سوم

  • پر های یک پرنده را مشاهده می کند و پر های روی بدن ، بال و دم را مقایسه می کند.
  • با مشاهده ی تصاویر چند جانور ، درباره ی پوشش بدن آن ها با دوستانش گفت و گو می کند.
  • درباره ی تفاوت پوشش قسمت های مختلف بدن پرندگان اطلاعات جمع آوری کند.
  • با پوشش های سخت و محکم جانواران مختلف آشنا شود.
  • فعّالیّت
  • فکر کنید

 

 

21

8/12

یکشنبه

جلسه اول

سوم

  • با مشاهده تصاویر درباره ی فایده ی پوشش برای انسان گفت و گو می کند.
  • تأثیر یک قطعه یخ را روی پوست بدن یک بار بدون پوشش و بار دیگر با پوششی از جنس پنبه ، مقایسه می کند.
  • از طریق جمع آوری اطلاعات با فایده ی پوشش های مختلف برای انسان آشنا شود.
  • به شکل ها نگاه کنید
  • فکر کنید
  • فعّالیّت

 

 

22

8/14

سه شنبه

جلسه دوم

  • تصویر عنوانی را مشاهده و درباره ی آن با معلم و هم کلاسی های خود گفت و گو می کند.
  • برای مطالعه درباره ی مواد علاقه مند شود.
  • مادّه چیست ؟ (1)

 

 

چهارم

23

8/16

پنجشنبه

جلسه سوم

  • یک ماده ی جامد و مایع را مشاهده می کند و سعی می کند شکل آن ها را رسم کند.
  • از طریق مشاهده ، نتیجه گیری کند که چیز هایی مثل آب و شیر شکل معینی ندارند.
  • فعّالیّت

 

 

24

8/19

یکشنبه

جلسه اول

چهارم

  • با مشاهده ی محیط اطراف خود ، چند جسم جامد را نام می برد.
  • با جمع آوری اطلاعات به مفهوم جامد پی ببرد و مثال بزند.
  • جامد چیست ؟

 

 

25

8/21

سه شنبه

جلسه دوم

  • با مشاهده ی اطراف خود چند مایع نام ببرد.
  • با جمع آوری اطلاعات به مفهوم مایع پی می ببرد و مثال بزند.
  • مایع چیست ؟

 

 

26

8/23

پنجشنبه

جلسه سوم

  • با مشاهده محیط اطراف خود مواد مختلف را نام برده و آن ها را طبقه بندی می کند.
  • با جمع آوری اطلاعات به مفهوم ماده پی ببرد و مثال بزند.
  • مادّه چیست ؟
  • مشاهده کنید

 

 

27

8/26

یکشنبه

جلسه اول

پنجم

  • با انجام آزمایش ، وجود هوا را حس می کند.
  • با مشاهده ی سه ماده در حالت های مختلف ، حالت هر ماده را مشخص می کند
  • با جمع آوری اطلاعات به مفهوم گاز پی ببرد و مثال بزند.
  • گاز چیست ؟

 

 

28

8/28

سه شنبه

جلسه دوم

 

 

ارزشیابی ماهیانه

 

8/30

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

 

   

یکشنبه

جلسه اول

اول

آذر ماه

 

 

 

   

سه شنبه

جلسه دوم

 

 

 

   

پنجشنبه

جلسه سوم

  • شکل یک ماده ی جامد ، مایع و گاز را در دو ظرف مختلف مقایسه می کند و نتیجه را بیان می کند.
  • حالت های مختلف مواد را از نظر شکل مقایسه کند.
  • فعّالیّت

 

 

29

9/3

یکشنبه

جلسه اول

دوم

  • تصاویر را مشاهده و در باره ی تغییر حالت آن با همی کلاسی های خود گفت و گو می کند.
  • برای تبدیل آب به حالت جامد و مایع آزمایشی را طراحی می کند.
  • مهارت مشاهده و نتیجه گیری در دانش آموزان تقویت شود و در انجام کار گروهی توانا شود.
  • آموزخته های خود را در موقعیت جدید به کار برد.
  • فکر کنید

 

 

30

9/5

سه شنبه

جلسه دوم

  • تصویر عنوانی را مشاهد و درباره ی آن با معلم و هم کلاسی های خود گفت و گو می کند.
  • برای مطالعه درباره ی مواد علاقه مند شود.
  • مادّه چیست ؟ (2)

 

 

پنجم

31

9/7

پنجشنبه

جلسه سوم

  • سطح آب درون یک لیوان را قبل و بعد از فرو بردن یک ماده ف مقایسه و نتیجه گیری می کند.
  • از طریق مشاهده در مهارت نتیجه گیری  توانا شود.
  • فعّالیّت

 

 

32

9/10

یکشنبه

جلسه اول

سوم

  • با مشاهده چند جمس با تصویر آن ها ، حجم آن ها را با یکدیگر مقایسه می کند.
  • با مشاهده ی تصویر مناسب داستانی در رابطه با مفهوم حجم می سازد.
  • با جمع آوری اطلاعات اجسام را از نظر حجم مقایسه کند.
  • حجم

 

 

33

9/12

سه شنبه

جلسه دوم

  • حجم چند جسم را دو به دو یا با هم مقایسه می کند.
  • یافته های خود را در موارد جدید به کار ببرد.
  • مقایسه کنید

 

 

34

9/14

پنجشنبه

جلسه سوم

  • برای مقایسه حجم دو یا جند ماده آزمایش ، طراحی می کند.
  • نتیجه مقایسه حجم دو جسم را در یک جمله بیان می کند.
  • در مهارت طراحی توانا شود
  • مفاهیم را در قالب جملات کامل بیان کند
  • فکر کنید
  • مقایسه کنید

 

 

35

9/17

یکشنبه

جلسه اول

چهارم

 

 

عید سعید قربان

 

9/19

سه شنبه

جلسه دوم

  • با دو مقدار نامساوی خمیر ، دو کاسه می سازد و آن ها را با هم مقایسه می کند.

-

  • فعّالیّت

36

9/21

پنجشنبه

جلسه سوم

  • مقدار ماده ی تشکیل دهنده ی دو جسم را با یکدیگر مقایسه می کند.
  • اجسام را از نظر جرم مقایسه کند
  • جرم

 

 

37

9/24

یکشنبه

جلسه اول

پنجم

  • جرم دو ماده را بدون استفاده از ترازو و سپسی با استفاده از آن مقاسیه می کند.
  • نتیجه گیری را در یک جمله ی کامل می نویسد.
  • ترازو را برای مقایسه جرم چیز به کار ببرید
  • مفاهیم آموخته شده را در یک جمله ی کامل بنویسید.
  • مقایسه کنید

 

 

38

9/26

سه شنبه

جلسه دوم

 

 

ارزشیابی ماهیانه

 

9/28

پنجشنبه

جلسه سوم

  • با مشاهده ی تصویر ، مشکل را شناسایی و راه حل های مختلف ارایه می دهد.
  • مسأله را تشخیص دهد و برای حل مسألیه راه حل های مختلف ارائه دهد.
  • داستان موش و گردو

 

 

39

10/1

یکشنبه

جلسه اول

اول

دی ماه

  • جرم و حجم دو مقدار نامساوی پنبه را با هم مقایسه می کند.
  • با مقایسه اجسام با جرم و حجم های متفاوت نتیجه بگیرد که هر چیزی که حجم بیشتری دارد لزوما جرم بیشتری ندارد.
  • فعّالیّت
  • فکر کنید

 

 

40

10/3

سه شنبه

جلسه دوم

  • تصویر عنوانی را مشاهده و درباره ی آن با معلم و هم کلاسی  های خود گفت و گو می کند.
  • به مطالعه درباره نیرو علاقه مند شود.
  • نیرو

 

 

ششم

41

10/5

پنجشنبه

جلسه سوم

  • در مسابقه طناب کشی شرکت می کند
  • در مورد علت برنده شدن یک گروه گفت و گو می کند.
  • برای درک مفهوم نیرو آمادگی پیدا می کند.
  • فعّالیّت

 

 

42

10/8

یکشنبه

جلسه اول

دوم

  • اجسام مختلف را به صورت کشیدن یا هل دادن حرکت می دهد و مشاهده می کند.
  • کار های روزمره را مشاهده می کند و نیروها را به دو گروه کلی (کشیدن و هل دادن) طبقه بندی می کند.
  • تصاویر را مشاهده می کند و جهت نیرو را در هر شکل تعیین می کند.
  • نیرو را با دو دسته هل دادن و کشیدن طبقه بندی کند.
  • از طریق مشاهده به مفهوم نیرو پی ببرد
  • به درستی برقراری ارتباط و نتیجه گیری می کند.
  • چگونه می توان چیز ها را به حرکت در آورد؟

 

 

43 تا 45

10/10

سه شنبه

جلسه دوم

  • چیزها را رها می کند و سقوط آن ها را مشاهده می کند.
  • از طریق مشاهده به نیروی کشش زمین پی ببرد.
  • کشش زمین
  • فکر کنید

 

 

46

10/12

پنجشنبه

جلسه سوم

  • با مشاهده تصاویر کتاب به مقایسه نیرو ها ، می پردازند.
  • نیروی لازم برای بلند کردن اجسام با جرم های مختلف را مقایسه کند.
  • مقایسه کنید
  • فکر کنید

 

 

47

10/15

یکشنبه

جلسه اول

سوم

 

 

تاسوعای حسینی

 

10/17

سه شنبه

جلسه دوم

  • اجسام مختلف را به فنر وصل می کنند و طول فنر را اندازه می گیرند.
  • طول فنر را در حالت های مختلف مقایسه می کند.
  • با انجام فعالیت هایی نتیجه گیری کند که زمین اجسام سنگین را با نیروی بیش تری به طرف خود می کشد.
  • فعّالیّت

 

 

48

10/19

پنجشنبه

جلسه سوم

  • تصویر عنوانی را مشاهد و درباره ی آن با معلم و هم کلاسی های خود گفت و گو می کند.
  • به مطالعه در مورد نور علاقه مند شود.
  • نور

 

 

هفتم

49

10/22

یکشنبه

جلسه اول

چهارم

  • یک وسیله می سازد و به کمک آن تأثیر وجود نور را در دیدن اجسام بررسی می کند.
  • از طریق مشاهده به نقش نور در دیدن اجسام پی ببرد.
  • در مهارت کاربرد وسایل و استفاده از ابزار توانا شود.
  • فعّالیّت

 

 

50

10/24

سه شنبه

جلسه دوم

  • محیط اطراف خود را مشاهده می کند و چشمه های نور را شناسایی می کند.
  • شکل یک چشمه نور را می کشد.
  • با جمع آوری اطلاعات با چشمه های نور آشنا می شود.
  • چشمه ی نور چیست
  • نقّاشی کنید

 

 

51

10/26

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

ارزشیابی ماهیانه

 

10/29

یکشنبه

جلسه اول

پنجم

 

 

 

   

سه شنبه

جلسه دوم

 

 

 

   

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

 

   

یکشنبه

جلسه اول

اول

بهمن ماه

  • تصاویر را مشاهده و درباره آن با دوستانش گفتگو می کند.
  • با جمع آوری اطلاعات با موارد استفاده از چشمه های نور در زندگی آشنا شود.
  • از نور چه استفاده هایی می کنیم؟
  • فکر کنید

 

 

52

11/1

سه شنبه

جلسه دوم

 

 

امتحان نوبت اول

 

11/3

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

امتحان نوبت اول

 

11/6

یکشنبه

جلسه اول

دوم

 

 

امتحان نوبت اول

 

11/8

سه شنبه

جلسه دوم

  • سایه اجسام مختلف را تشکیل می دهد و آن را مقایسه می کند.
  • از طریق مشاهده به مفهوم سایه پی می برد.
  • سایه چگونه درست می شود؟

 

 

53

11/10

پنجشنبه

جلسه سوم

  • سایه یک جسم را در اندازه و جهت های مختلف درست می کند. (با چراغ قوّه)
  • سایه یک میله را در ساعات مختلف روز مشاهده می کند و هر بار تصویر سایه را می کشد و مقایسه می کند.
  • اندازه سایه ها را به جهت تابش نور ارتباط می دهد.
  • فعّالیّت
  • فکر کنید
  • فعّالیّت

 

 

54

11/13

یکشنبه

جلسه اول

سوم

  • تصویر عنوانی را مشاهده و درباره ی آن با معلم و همکلاسی های خود گفت و گو می کند.
  • به مطالعه در باره ی صدا علاقه مند می شود.
  • صدا

 

 

هشتم

55

11/15

سه شنبه

جلسه دوم

  • یک خط کش را روی میز قرار می دهد و با تغییر میزان کشیدن و رها کردن آن صداهای مختلفی تولید می کند.
  • لرزش اجسام را هنگام تولید صدا مشاهده می کند.
  • فعّالیّت

 

 

56

11/17

پنجشنبه

جلسه سوم

  • صداهای هشدار دهنده و آزار دهنده را شناسایی می کند.
  • صداهای مختلف را مشاهد کند.
  • با آلودگی صوتی آشنا شود.
  • صدا در اطراف ما

 

 

57

11/20

یکشنبه

جلسه اول

چهارم

 

  • پیروزی انقلاب اسلامی ایران
  •  

 

 

11/22

سه شنبه

جلسه دوم

  • با ارتعاش در آوردن کش و ضربه زدن به طبل صدا تولید می کند.
  • لرزش اجسام را در هنگام تولید صدا مشاهده کند.
  • صدا چگونه تولید می شود؟
  • فعّالیّت

 

 

58

11/24

پنجشنبه

جلسه سوم

  • با تغییر طول کش صدای بم و زیر (کلفت و نازک ) تولید می کند.
  • صدای نازک و کلفت را شناسایی کند
  • آزمایش کنید
  • آزمایش کنید

 

 

59

11/27

یکشنبه

جلسه اول

پنجم

 

 

ارزشیابی ماهیانه

 

11/29

سه شنبه

جلسه دوم

 

 

 

   

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

 

   

یکشنبه

جلسه اول

اول

اسفند ماه

 

 

 

   

سه شنبه

جلسه دوم

  • با تغییر مقدار آب درون یک لیوان و ضربه زدن به آن ، صداهای گوناگون تولید می کند.
  • تفاوت صدا ها را از نظر نازک و کلفت بودن تشخیص دهد.
  • فعّالیّت

 

 

60

12/1

پنجشنبه

جلسه سوم

  • یک تلفن ساده می سازد.
  • در کاربرد ابزار مهارت پیدا کند.
  • به مفهوم انتقال صدا پی ببرد.
  • فعّالیّت

 

 

61

12/4

یکشنبه

جلسه اول

دوم

 

رحلت حضرت رسول اکرم (ص) و شهادت امام حسن مجتبی (ع)

 

 

12/6

سه شنبه

جلسه دوم

 

شهادت حضرت امام رضا (ع)

 

 

12/8

پنجشنبه

جلسه سوم

  • یک وسیله ی تولید صدا بسازد که می تواند صداهای نازک و کلفت تولید کند.
  • در کاربرد ابزار مهارت پیدا کند.
  • فکر کنید
  • بسازید
  • فکر کنید

 

 

62

12/11

یکشنبه

جلسه اول

سوم

  • تصویر عنوانی را مشاهد و درباره ی آن با معلم و هم کلاسی های خود گفت و گو می کند.
  • به مطالعه درباره ی هوا علاقه مند شود.
  • هوا

 

 

نهم

63

12/13

سه شنبه

جلسه دوم

  • کیسه ی نایلون را از هوا پر می کند ، یا با یک بادبزن خود را باد می زند.
  • از طریق مشاهده به وجود هوا پی ببرد.
  • هوا در همه جا هست

 

 

64

12/15

پنجشنبه

جلسه سوم

  • مدلی از یک چتر نجات را می سازد و آن را از یک جای بلند رها می کند.
  • برای این که چتر بیش تر در هوا بماند راه حل می دهد.
  • در ساخت ابزار مهارت پیدا می کند.
  • برای حل یک مسأله راه حل ارایه کند.
  • چتر نجات بسازید
  • فعّالیّت

 

 

65

12/18

یکشنبه

جلسه اول

چهارم

  • تصاویر این صفحه را مشاهده و درباره ی آن ها با دوستانش گفت و گو می کند.
  • با جمع آوری اطلاعات ؛ به اهمیت هوا برای موجودات زنده پی ببرد.
  • هوا برای همه جان داران لازم است.

 

 

66

12/20

سه شنبه

جلسه دوم

  • تصاویر این صفحه را مشاهد و درباره ی آن ها با دوستانش گفت و گو می کند.
  • با کاربردهای هوا آشنا شود.
  • برا انجام دادن کارها ، هوا لازم است و فکر کنید

 

 

67

12/22

پنجشنبه

جلسه سوم

  • یک لیوان را وارونه روی شمع قرار می دهد و مشاهدات خود را بیان می کند.
  • با باد کردن یک بادکنک ، کتاب را بلند می کند و مشاهدات خود را بیان می کند.
  • با جمع آوری اطلاعات با نمونه هایی از کارهای هوا آشنا می شود.
  • در مهارت مشاهده و برقراری ارتباط توانا شود.
  • فکر کنید
  • فعّالیّت

 

 

68

12/24

یکشنبه

جلسه اول

پنجم

 

 

ارزشیابی ماهیانه

 

12/26

سه شنبه

جلسه دوم

 

روز  ملی شدن صنعت نفت ایران

 

 

12/29

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

عید نوروز

 

1/2

یکشنبه

جلسه اول

اول

فروردین ماه

 

 

عید نوروز

 

1/4

سه شنبه

جلسه دوم

 

 

عید نوروز

 

1/6

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

عید نوروز

 

1/9

یکشنبه

جلسه اول

دوم

 

 

عید نوروز

 

1/11

سه شنبه

جلسه دوم

 

 

عید نوروز

 

1/13

پنجشنبه

جلسه سوم

  • با مشاهده تصاویر درباره ی علل آلودگی هوا و ضرر های آن و راه های مبارزه با آن گفت و گو می کند.
  • در مورد آلوده نکردن هوا احساس مسئولیت کند و به دیگران هشدار دهد.
  • هوا باید تمیز بماند
  • فکرکنید

 

 

69

1/16

یکشنبه

جلسه اول

سوم

  • تصویر عنوانی را مشاهده  و درباره ی آن با معلم و هم کلاسی های خود گفت و گو می کند.
  • به مطالعه ی تغییرات هوا علاقمند شود.
  • هوا تغییر می کند

 

 

دهم

70

1/18

سه شنبه

جلسه دوم

  • با کمک  دماسنج هوا را در هنگام صبح و هنگام ظهر در سایه و آفتاب اندازه می گیرد و درجدول یادداشت می کند.
  • بتواند از دماسنج استفاده کند.
  • فعّالیّت

 

 

71

1/20

پنجشنبه

جلسه سوم

  • دو تصویر را مقایسه می کند و محل خورشید را رسم می کند.
  • دانش آموز  تصویر را مشاهده و درباره ی آن با دوستانش گفت و گو می کند.
  • یافته ها را به طور منطقی بکار ببرد.
  • پی ببرد که دمای هوا با جهت خورشید ارتباط دارد.
  • از طریق مشاهده به مفهوم جابه جایی هوا و تولید باد پی ببرد.
  • فکر کنید

 

 

72

1/23

یکشنبه

جلسه اول

چهارم

  • مدلی از یک بادنما می سازد و جهت باد را تعیین می کند.
  • از کارهایی که انجام داده ، یادداشت بر می دارد.
  • برای شناسایی جهت وزش باد راه هایی ارایه می کند.
  • مدل بادنما را بسازد.
  • در کاربرد ابزار و برقراری ارتباط مهارت کسب کند .
  • برای حل مسأله راه حل ارایه دهد.
  • فعّالیّت

 

 

73

1/25

سه شنبه

جلسه دوم

  • در مورد استفاده های باد و خسارت های ناشی از طوفان گفتگو و تبادل نظر می کند.
  • به استفاده های باد و خسارت های طوفان پی ببرد.
  • فکر کنید

 

 

74

1/27

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

ارزشیابی ماهیانه

 

1/30

یکشنبه

جلسه اول

پنجم

 

 

 

   

سه شنبه

جلسه دوم

 

 

 

   

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 

 

   

یکشنبه

جلسه اول

اول

اردیبهشت ماه

  • تصویر عنوانی را مشاهده و درباره ی آن با معلم و هم کلاسی  های خود گفت و گو می کند.
  • به مطالعه در باره تغییرات روی زمین علاقمند شود.
  • زمین تغییر می کند

 

 

یازدهم

75

2/1

سه شنبه

جلسه دوم

  • دو تصویر را مقایسه و درباره آن با دوستانش گفت و گو می کند.
  • با جمع آوری اطلاعات به نقش آب در تغییرات سطح زمین پی ببرد.
  • آب زمین را تغییر می دهد
  • فکر کنید

 

 

76

2/3

پنجشنبه

جلسه سوم

  • با انجام آزمایشی ، اثر شیب و سستی خاک را در فرسایش خاک مشاهده و نتیجه گیری می کند.
  • یافته ها را به طور منطقی به کار ببرد و به درستی نتیجه گیری کند.
  • آب ، خاک را می شوید
  • فعّالیّت
  • فکر کنید

 

 

77

2/6

یکشنبه

جلسه اول

دوم

  • تصویر را مشاهده و در مورد آن با دوستانش گفت وگو می کند.
  • با جمع آوری اطلاعات ، پی ببرد که باد هم مثل آب ، روی زمین را تغییر می دهد.
  • باد زمین را تغییر می دهد

 

 

78

2/8

سه شنبه

جلسه دوم

  • تصاویر را مشاهده و مقایسه می کند و در مورد آن ها با دوستانش گفت و گو کند.
  • با مشاهده ، نقش گیاه در جلوگیری از فرسایش خاک پی ببرند.
  • نسبت به حافظت از خاک علاقه نشان دهد.
  • فکر کنید

 

 

79

2/10

پنجشنبه

جلسه سوم

  • تصویر عنوانی را  مشاهده و درباره ی آن با معلم و هم کلاسی های خود گفت و گو می کند.
  • به مطالعه در مورد رشد بدن علاقه مند شود.
  • رشد بدن

 

 

دوازدهم

80

2/13

یکشنبه

جلسه اول

سوم

  • تصاویر را مشاهده و درباره آن با معلم و هم کلاسی   های خود گفت و گو می کند.
  • با جمع آوری اطلاعات به مفهوم رشد بدن پی ببرد.
  • بدن شما رشد می کند

 

 

81

2/15

سه شنبه

جلسه دوم

  • قد یکدیگر را اندازه می گیرند.
  • عددها را در جدول وارد و مقایسه می کند.
  • در مهارت اندازه گیری توانا شود.
  • اندازه گیری کنید

 

 

82

2/17

پنجشنبه

جلسه سوم

  • تصاویر را مشاهده و درباره ی آن با دوستانش گفت و گو می کند.
  • با جمع آوری اطلاعات به ضرورت غذا برای رشد پی ببرد.
  • برای اینکه خوب رشد کنید به چیه چیز هایی نیاز دارید؟
  • 1) غذا

 

 

83

2/20

یکشنبه

جلسه اول

چهارم

  • تصاویر را مشاهده و درباره ی آن ها با دوستانش گفت وگو می کند.
  • با جمع آوری اطلاعات به ضرورت ورزش و استراحت برای رشد پی ببرد.
  • 2) ورزش و استراحت

 

 

84

2/22

سه شنبه

جلسه دوم

  • تصاویر را مشاهده و درباره ی آن با دوستانش گفت و گو می کند.
  • با جمع آوری اطلاعات به ضرورت پاکیزه گی و  سلامتی برای رشد پی ببرد.
  • 3) پاکیزگی و سلامتی

 

 

85

2/24

پنجشنبه

جلسه سوم

 

مرور درس ها و رفع اشکال

 

 

2/27

یکشنبه

جلسه اول

پنجم

 

مرور درس ها و رفع اشکال

 

 

2/29

سه شنبه

جلسه دوم

 

  •  

ارزشیابی ماهیانه

 

2/30

پنجشنبه

جلسه سوم

 

 


comment نظرات ()
طرح درس سالانه ی دروس پنجم ابتدایی
نویسنده : منصور - ساعت ٢:٠۸ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۸ امرداد ۱۳٩٢

نام درس : مدنی

تعدادجلسات درکل سال:۳۰جلسه

تعدادجلسات تدریس:9جلسه

تعدادجلسات ارزشیابی:6جلسه

تعدادجلسات تعطیل احتمالی:1جلسه

تعدادجلسات تعطیل رسمی:1جلسه

ماه

هفته اول

هفته دوم

هفته سوم

هفته چهارم

مهر

هنر 

درس1

هنریا ارزشیابی

ارزشیابی

آبان

هنریا ارزشیابی

درس2

هنریا ارزشیابی

درس3

آذر

هنریا ارزشیابی

درس4

هنریا ارزشیابی

ارزشیابی

دی

هنریا ارزشیابی

درس5

هنریا ارزشیابی

ارزشیابی

بهمن

هنریا ارزشیابی

درس6

هنریا ارزشیابی

ارزشیابی

اسفند

هنریا ارزشیابی

درس7

هنریا ارزشیابی

ت-1

فروردین

ـــــــــــــــ

ــــــــــــــــ

هنریا ارزشیابی

درس8

اردیبهشت

هنریا ارزشیابی

درس9

هنریا ارزشیابی

ارزشیابی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نام درس : قرآن

تعدادجلسات درکل سال:64جلسه

تعدادجلسات تدریس:15جلسه

تعدادجلسات ارزشیابی:45جلسه

تعدادجلسات تعطیل احتمالی:2جلسه

تعدادجلسات تعطیل رسمی:2جلسه

ماه

هفته اول

هفته دوم

هفته سوم

هفته چهارم

مهر

یادآوری

درس1

ارزشیابی

درس2

آبان

درس3

ارزشیابی

درس4

ارزشیابی

آذر

درس5

ارزشیابی

درس6

ارزشیابی

دی

درس7

ارزشیابی

درس8

ارزشیابی

بهمن

درس9

ارزشیابی

درس10

ارزشیابی

اسفند

درس11

ارزشیابی

درس12

ارزشیابی

فروردین

ـــــــــــــــ

ــــــــــــــــ

یادآوری

درس13

اردیبهشت

درس15

ارزشیابی

درس16

ارزشیابی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نام درس : جغرافی

تعدادجلسات درکل سال:32جلسه

تعدادجلسات تدریس:16جلسه

تعدادجلسات ارزشیابی:12جلسه

تعدادجلسات تعطیل احتمالی:2جلسه

تعدادجلسات تعطیل رسمی:2جلسه

 

 

ماه

هفته اول

هفته دوم

هفته سوم

هفته چهارم

مهر

یادآوری

ت-ر

درس1

درس2

آبان

ارزشیابی

درس3

درس4

ارزشیابی

آذر

درس5

درس6

درس7

ارزشیابی

دی

درس8

درس9

درس10

ارزشیابی

بهمن

درس11

ت-ر

درس12

ارزشیابی

اسفند

درس13

ارزشیابی

درس14

ت-1

فروردین

ـــــــــــــــ

ــــــــــــــــ

یادآوری

درس15

اردیبهشت

ت-1

ارزشیابی

درس16

ارزشیابی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نام درس : تاریخ

تعدادجلسات درکل سال:33جلسه

تعدادجلسات تدریس:15جلسه

تعدادجلسات ارزشیابی:15جلسه

تعدادجلسات تعطیل احتمالی:3جلسه

تعدادجلسات تعطیل رسمی:ــــــــ

 

 

ماه

هفته اول

هفته دوم

هفته سوم

هفته چهارم

مهر

یادآوری

درس1

درس2

ارزشیابی

آبان

درس3

ارزشیابی

درس4

ارزشیابی

آذر

درس5

درس6

ارزشیابی

درس7

دی

درس8

ارزشیابی

درس9

ارزشیابی

بهمن

درس10

ت-ا

درس11

ارزشیابی

اسفند

درس12

ارزشیابی

درس13

ارزشیابی

فروردین

ـــــــــــــــ

ــــــــــــــــ

یادآوری

درس14

اردیبهشت

ارزشیابی

درس15

ت-ا

ارزشیابی

 

 

 

 

 


comment نظرات ()
طرح درس روزانه ریاضی چهارم
نویسنده : منصور - ساعت ۱۱:٠٩ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٧ امرداد ۱۳٩٢

طرح درس روزانه                                                         بسمه تعالی

نام درس : ریاضی                  پایه ی چهارم ابتدایی              تعداد دانش آموزان : 16

موضوع درس : تقسیم های غیر اساسی با باقی مانده

روش تدریس : مکاشفه ای

هدف کلی : آشنایی با تقسیم های غیر اساسی با باقی مانده

اهداف جزیی

انتظار می رود پس از اجرای این درس دانش آموزان به موفقیت های زیر دست یابند.

1-    آشنایی با تقسیم های با باقی مانده

2-    آشنایی با راه حل بدست آوردن سریع جواب این تقسیم ها

3-    آشنایی با کار برد این تقسیم ها در زندگی

4-    ......

اهداف رفتاری :

انتظار می رود پس از اجرای این درس دانش آموزان به موفقیت های زیر دست یابند :

1-    نحوه ی حل این تقسیم ها را بنویسد . (دانشی)

2-    به کار برد این تقسیم ها در زندگی پی ببرند. (مهارتی)

3-    تقسیم های با باقی مانده را حل کنند. . (دانشی)

4-    با استفاده از وسایلی که در اختیار دارند به صورت مجسم تقسیم ها را بسازند. (مهارتی)

5-    برای تقسیم ها شکل بکشند. (مهارتی)

6-     مسائل مربوط به تقسیم ها را حل کنند. (مهارتی)

7-    برای تقسیم ها مسئله بسازند. (مهارتی)

8-    از ضرب ها در جدول ضرب برای حل این گونه تقسیم ها استفاده کنند. (مهارتی)

9-    به یادگیری درس علاقه نشان دهند . (نگرشی)

10-با علاقه در کار گروهی شرکت کنند. نگرشی

11-.....

مدل کلاس : U شکل

وسایل مورد نیاز : بسته های ده تایی و یکی نی ، کتاب ، تخته، گچ، خودکار، دفتر

ارزشیابی ورودی :

1-   پاسخ ضرب های زیر را به دست آورید

5   ×594

 

 

6  ×643

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2-    برای تقسیم های زیر شکل بکشید و مسئله بسازید.

44:3                                45:8                   

 

ایجاد انگیزه : چگونه می توان عدد 23 را بر 2 تقسیم کرد؟

ارائه ی درس

گام اول : بیان موضوع

در این مرحله معلم توضیحاتی در رابطه با این گونه تقسیم ها می دهد : بعضی از اعداد را اگر بر عددی دیگری تقسیم کنیم ممکن است به طور کامل تقسیم نشوند یعنی اگر آن اعداد را به دسته های مشخص شده دسته بندی کنیم تمام شکل ها در دسته ها قرار نمی گیرند.

گام دوم : تعامل معلم، دانش آموزان و موضوع

معلم : 37 تا نی بردارید، 37 یعنی چه؟

دانش آموزان : 37 یعنی 3 بسته ی ده تایی و 7 یکی.

م : 37 نی را به طور مساوی به 3 دسته تقسیم کنید.

در حین انجام کار خواسته شده به سوالاتی که از شما می پرسم پاسخ دهید.

د : شروع به دسته بندی کردن می کنند.

م: دسته بندی کردید؟

د : بله

م: در هر دسته چند بسته ی ده تایی قرار دادید.

د: یک بسته ی ده تایی.

م : در هر دسته چند تا یکی قرار دادید.

د : دو تا یکی ولی یکی از نی ها اضافه آمد و خارج از دسته ماند.

م : چرا یکی را که اضافه مانده در یکی از دسته ها قرار ندادید؟

د: زیرا اگر آن را در یکی از دسته ها قرار می دادیم دسته ها به طور مساوی درست نمی شدند.

م : چند تا از نی ها خارج از دسته باقی ماند؟

د : 1 نی باقی ماند.

م : پس هر چند تا از نی ها که خارج از دسته ها بمانند به آن باقی مانده می گویند.

م : حالا موافق هستید شکل 37 را در دفترتان بکشید؟ شروع کنید.

د : در دفتر شان شکل مقابل را رسم می کنند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

م : حالا شکل کشیده شده را به 3 دسته مساوی تقسیم کنید.

د : دسته بندی را انجام می دهند.

م : چند دسته درست کردید و چند تا باقی ماند.

د ک 3 دسته درست شد و 1 نی باقی ماند.

م : در هر دسته چند تا نی قرار گرفت؟

د: 12 تا نی

م : بچه ها اگر موافق هستید همه ی این کارها یی را انجام دادیم به صورت ریاضی بنویسیم پس شروع کنید به صورت نماد ریاضی بنویسد. مانند تقسیم های قبلی که باقی مانده نداشتند.

3

 

 

7  3

 

د : شروع به نوشتن می کنند.

م : تقسیم را حل کنید. اول باید کدام عدد را بر 3 تقسیم کنید.

د : اول 3 ده تایی را بر 3 تقسیم می کنیم.

م: اگر 3 بسته ی ده تایی را بر 3 تقسیم کنیم چند دسته باقی می ماند.

د : سفر

م : بعد از ده تایی ها کدام عدد را تقسیم می کنیم.

د : 7 یکی را .

م : از 7 تا یکی اگر 6 تا یکی برداریم چند تا باقی می ماند؟

د : 1 یکی باقی می ماند. 

گام سوم :

نتیجه گیری پس از این که دانش آموزان هر یک توانستند که اول 10 تایی ها و سپس یکی ها را تقسیم می کنند.

معلم نتایج درس را به طور خلاصه بیان می کند.

3

 

7  3

 

پس در تقسیم ها همان طور که یاد گرفته بودید اول اعداد ده تایی و سپس یکی ها را تقسیم می کنیم و وقتی که اعداد را از هم کم می کنیم ممکن است که باقی مانده صفر نشود و اعداد بزرگتر از صفر به دست آیند ولی باقی مانده نیاید از مقسوم علیه بزرگتر باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

01

 

 

 

  

ارزشیابی پایانی :

1-       حالا دیگر می توانید به راحتی 37 را بر 3 تقسیم کنید این کار را انجام دهید.   

 

 

 

 

4

 

 

 

47

 

89

 

 

     

7

 

حاصل تقسیم های زیر را به دست آورید.

3-    ................

 

تعین تکلیف :

1-    تمرینی : تمرینات کتاب را حل کنید.

2-    خلاقیتی : 3 تا تقسیم با باقی مانده بنویسید و برا یآن ها مسئله بسازید.

 

 


comment نظرات ()
چگونه طرح درس بنویسیم
نویسنده : منصور - ساعت ۱٠:٥٦ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٧ امرداد ۱۳٩٢

  چگونه طرح درس بنویسیم؟

   یکی از مواردی که قبل از نوشتن طرح درس باید مورد توجه قرار گیرد این است که متن درس و یا محتوای آموزشی که می بایست درآن روز تدریس شود مطالعه و نکات کلیدی ، اطلاعات طلایی ، مفاهیم جدید و مهارتهای نو را یادداشت کنید تا اهداف جزیی درس استخراج شود   2- از روی اهداف جزیی استخراج شده برای درس خود اهداف رفتاری بنویسید ( رفتاری که دوست دارید از فراگیر شما سر بزند تا شما بعنوان مدرس با مشاهده و اندازه گیری آن متوجه شوید که او درس را یاد گرفته و در رفتار او تغییر ایجاد شده).

   3- هنگام نوشتن اهداف رفتاری که همان آزمون پایانی تدریس شماست چند نکته را رعایت فرمایید:

   الف- برای هر سوال و یا هدف یک فعل رفتاری بنویسید که قابل اندازه گیری و مشاهده باشد به اصطلاح تفسیر پذیر نباشد، مانند: بنویسد- نام ببرد ، توضیح دهد – تشریح کند، بسازد – رنگ کند، تحلیل کند – کنفرانس دهد و.... سعی کنید از فعلهای زیر بعنوان فعل های سوال امتحانی یا اهداف رفتاری استفاده نکیند چون تبدیل کردن به ملاک نمره بسیار سخت است مگر اینکه بخواهید توصیفی ارزشیابی نمایید: بفهمد – درک کند، تشخیص دهد – لذت ببرد، بشناسد – آشنا شود و....

   ب- برای هر سوال زمان مخصوص مشخص کنید تا یادگیری و عمق آن با دقت سنجیده شود

   ج-  حیطه یادگیری، محدوده عملکرد و یا مهارت آموخته شده  را مشخص کنید تا از هر دری سخن به میان نیاید و یا به اصطلاح آقای سیف ارزشیابی سوال باز نباشد

   د- برای سوالها بارم بندی کنید و اگر دارای تعداد می باشد برای هر مورد بارم مخصوص در نظر بگیرید.

   ه- امکانات و ابزار  مورد استفاده و یا محرمیت از برخی از امکانات را درج کنید

 و- محل و مکان خاصی اگر برای بروز رفتار در نظر دارید در سوال بنویسید

 مثال 1-  دانش آموزان سوم ابتدایی بعد از پایان درس بصورت گروهی در باغچه مدرسه در مدت 15 دقیقه می باید دو گیاه با ریشه افشان پیدا کرده بعد از بررسی در گروه ، بدون استفاده از کتاب در کلاس درس برای همکلاسیان خود تشریح نمایند.

 4- یک روش تدریس مناسب انتخاب کنید که بتوان مهارت، نگرش و دانش مورد نظر را منتقل کرد

   این روش تدریس ها می توانند سنتی: سخنرانی – بازی تربیتی – نمایشی و پرسش و پاسخ  و... باشد و یا روش فعال و گروه محور و یامشارکتی دانش آموز محور باشد :

   بحث و گفتگو، استدلالی ، استقرایی ، روش گفتاری و...

   اگر تسلط بر روش تدریس های یاددهی و یادگیری دارید روش های ذیل پیشنهاد می گردد: روش اکتشافی ، حل مسئله، روش برنامه ای ، الگوی اجتماعی ، اطلاعات پردازی و ...  افزایش عزت نفس     

 نوشتن طرح درس: 1-  عنوان : موضوع، کتاب ، مقطع ؛پایه ، زمان پیش بینی شده، محل تدریس، روش تدریس، تعداد فراگیران، نوع ارزشیابی2-     هدف نویسی: اهداف کلی ، جزیی و رفتاری با ذکر حیطه در صورت امکان

3-     وسایل مورد نیاز: امکانات، وسایل و رسانه های آموزشی لازم

4-     رفتار ورودی :

  الف- برقراری ارتباط

  ب- ارزشیابی تشخیصی

  ج- ارزشیابی ورودی – پرسش آغازین

  د- دیدن تکالیف

  ه- حضور و غیاب

   4- ایجاد انگیزه:  یکی یا تلفیقی از روش های ذیل پیشنهاد می گردد

  الف- ایجاد چالش در یادگیری های قبلی – نظریه پیاژه

  ب‌-     نمایش خلاق و تئاتر

ت‌-     طرح مسئله یا ایجاد سوال در ذهنی ( نظریه تشنگی ذهنی ، ابوعلی سینا)

ث‌-     یادآوری مطالب قبلی – نظریه لنگرگاه آموزشی ( جان میلر)

ج‌-       ایجاد رغبت برای کاربرد در زندگی و آینده

   اجرای تدریس:

   رعایت مراحل و گام های آموزش و توجه به روابط بین مدرس و فراگیر  از اهمیت خاصی برخوردار بوده و رعایت نکات زیر مطلوب است:  الف- نقش و وظایف  معلم در انتقال دانش و یاد دهی و یا آموزش

   ب- نقش و وظیفه فراگیر در یادگیری

   ج- چیدمان مطالب از ساده به سخت- از ملموس تا ذهنی – از کم به زیاد

   د-  مرور درس و ارزشیابی مستمر ( فعال نگه داشتن ذهن)

 و- پاسخ به سوالات و رفع اشکال

  ز- تمرین فردی – کنترل مهارت آموخته شده و تغییر در نگرش های فردی و گروهی

   ح- تغییر در نگرش و حیطه عاطفی فراگیران

  ط- جمع بندی درس و مرور مطالب

    ارائه تکلیف:

 ·       تکلیف باید با توجه به سطح و میزان یادگیری هر فراگیر مشخص گردد

  ·        با توجه به امکانات و سطح اقتصادی و اجتماعی او برنامه ریزی شود

 ·       ارائه تکلیف خلاقانه و ابتکاری باشد

  ·       ارائه تکلیف بصورت مرور درس، تمرین مهارت، پرورش خلاقیت و... باشد

    ارزشیابی پایانی :

 ·       توجه به تفاوت های فردی و زمان یادگیری هر فرد

  ·       توجه به نوع روش تدریس

·       توجه به نوع هدف های رفتاری درس 

مدرس محترم هنگام تدریس می بایست به موارد ذیل دقت نظر داشته باشد:
سازماندهی کلاس از لحاظ چیدمان صندلی و گروه بندی و ...
کنترل زمان
کنترل فعالیت گروه ها و دانش آموزان
برنامه ریزی و بکار گیری و جمع آوری وسایل و رسانه های آموزشی

 


comment نظرات ()
نقش معلم در حماسه سیاسی واقتصادی از نظر رهبر عزیزمان
نویسنده : منصور - ساعت ٦:٢٢ ‎ق.ظ روز جمعه ۱٠ خرداد ۱۳٩٢

نقش معلم در حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی

 

 ببینید چه فکر باطلى، چه روحیه‌ى پلیدى، چه انسانهاى بداندیشى، احترام به بزرگان را اینجورى بخواهند نقض کنند و هتک کنند و این را جزو وظائف دینى بشمرند! در آن وقتى که اینها بقیع را ویران کردند، این را بدانید؛ سرتاسر دنیاى اسلام علیه اینها اعتراض کرد. عرض کردم؛ از شرق جغرافیاى اسلام - از هند - تا غرب جغرافیاى اسلام، علیه اینها بسیج شدند.


اینها به عنوان اینکه این کارها پرستش است، این اقدامهاى خبیث را میکنند! رفتن سر قبر یک انسانى و طلب رحمت کردن براى او از خداى متعال، و طلب رحمت کردن براى خود در آن فضاى معنوى و روحانى، شرک است؟ شرک این است که انسان بشود ابزار دست سیاستهاى اینتلیجنس انگلیس و سى.آى.اى آمریکا و با این اعمال، دل مسلمانان را غمدار کند، آزرده کند. اینها اطاعت و عبودیت و خاکسارى در مقابل طواغیت زنده را شرک نمیدانند، احترام به بزرگان را شرک میدانند! خود این، یک مصیبتى است. جریان تکفیرىِ خبیث که امروز در دنیاى اسلام به برکت برخى از منابع مادى، متأسفانه پول و امکانات هم در اختیار دارند، یکى از مصائب اسلام است.

بحمداللّه مسلمانان در هر نقطه‌اى که بودند - چه در اینجا، چه در عراق، چه در پاکستان، چه در هر نقطه از نقاطى که شیعیان با قضیه‌ى این چند روز مواجه شدند - نشان دادند که داراى رشد فکرى‌اند.دشمن میخواهد با این کار، آتش نزاعهاى شیعه و سنى را تقویت کند؛ لیکن جامعه‌ى بزرگ شیعى، خانواده‌ى بزرگ پیروان اهل‌بیت نشان دادند که فریب این بازى را نمیخورند. برادران اهل سنت هم در بسیارى از نقاط این کار را محکوم کردند؛ آنها هم آگاهى و بینش خود را نشان دادند. این باید ادامه پیدا کنداین از آن قضایائى نیست که دو روز، سه روز، پنج روز، یک هفته، یک سر و صدائى در دنیا درست کند، بعد رها شود. اینها اگر چنانچه به وسیله‌ى مسلمانها به طور کامل محکوم نشوند و بزرگان علمى و بزرگان روشنفکرى و بزرگان سیاسى وظیفه‌ى خودشان را در مقابل اینها انجام ندهند، این فتنه‌ها به اینجاها منحصر نمیماند؛ بلائى به جان جامعه‌ى اسلامى مى‌افتد و روزبه‌روز این آتش توسعه پیدا میکند. باید جلوى این فتنه‌ها را بگیرند؛ چه از طرق سیاسى، چه از طرق فتواهاى دینى، چه از طرق مقاله‌هاى روشنگرِ نویسندگان و روشنفکران و نخبگان فکرى و سیاسى در دنیا. توجه شود به این که در این کارها دستهاى پنهان دشمن نشانه‌هاى خودش را دارد نمایان میکند؛ این چیزى نیست که انسان بتواند این را ندیده بگیرد. آنهائى که براى تخریب یک اثر باستانى در دنیا عزا میگیرند و هیاهو میکنند، در مقابل این پدیده سکوت کرده‌اند؛ چه سازمانهاى بین‌المللى، چه شخصیتهاى بین‌المللى، چه سیاسیونى که از این کوردلها دارند حمایت میکنند؛ این نشان دهنده‌ى این است که در قضیه داخلند؛ این قضیه، دستها را نشان میدهد.
این را بدانید: «انّ ربّک لبالمرصاد».(1) خداى متعال میفرماید: «انّهم یکیدون کیدا. و اکید کیدا»؛(2) آنها مکر میورزند، اما مکر الهى بر مکر آنها قطعاً غالب خواهد شد و این جریانى را که میخواهد در راه اتحاد امت اسلامى و پیشرفت امت اسلامى سنگ‌اندازى کند، متوقف خواهد کرد.


 


comment نظرات ()
← صفحه بعد